નરેન્દ્ર જોષી
૧. પ્રસ્તાવનાઃ રાષ્ટ્રીય સુરક્ષા અને લોકશાહીના મૂલ્યો પર મોટું સંકટ
ભારતીય લોકશાહીના ઈતિહાસમાં ફેબ્રુઆરી ૨૦૨૬નો આ સમયગાળો એક અત્યંત ગંભીર અને ચિંતાજનક વળાંક તરીકે અંકિત થશે. જ્યારે કોઈ દેશનો વિપક્ષી નેતા માત્ર રાજકીય લાભ ખાતર દેશની અત્યંત સંવેદનશીલ સૈન્ય માહિતી સાથે ચેડાં કરે અથવા તેને જાહેરમાં લાવવાનો પ્રયાસ કરે, ત્યારે તે માત્ર રાજનીતિ નથી રહેતી, પરંતુ રાષ્ટ્રીય સુરક્ષા સામેનો સીધો પડકાર બની જાય છે. પૂર્વ સેનાધ્યક્ષ જનરલ મનોજ મુકુંદ નરવણેના અપ્રકાશિત સંસ્મરણો ‘ફોર સ્ટાર્સ ઓફ ડેસ્ટિની’ ને લઈને રાહુલ ગાંધીએ જે હંગામો મચાવ્યો છે, તેણે સમગ્ર દેશને સ્તબ્ધ કરી દીધો છે. આ લેખમાં આપણે આ ઘટનાના દરેક પાસાની ઊંડાણપૂર્વક તપાસ કરીશું, કાયદાકીય પરિણામોની ચર્ચા કરીશું અને વિપક્ષ દ્વારા કરવામાં આવેલા આત્મઘાતી પ્રયાસોનું વિશ્લેષણ કરીશું.
૨. જનરલ નરવણેનું પુસ્તકઃ શા માટે તે આટલું સંવેદનશીલ છે?
જનરલ એમ.એમ. નરવણેએ ભારતીય સેનાના ૨૮મા ચીફ ઓફ આર્મી સ્ટાફ તરીકે એવા સમયે સેવા આપી હતી જ્યારે ભારત અને ચીન વચ્ચે પૂર્વી લદ્દાખમાં ૨૦૨૦માં ગંભીર સૈન્ય ગતિરોધ ચાલતો હતો. ગલવાન ખીણની અથડામણ, કૈલાશ રેન્જ પર ભારતની વ્યૂહાત્મક પકડ અને ચીની સેનાને પાછળ હટાવવા માટે લેવાયેલા નિર્ણયો એ ભારતની સુરક્ષાના અત્યંત ગુપ્ત ભાગો છે.
સૈન્ય પ્રોટોકોલ અને નો ઓબ્જેક્શન સર્ટિફિકેટઃ
ભારતીય સેનાના નિયમો મુજબ, નિવૃત્ત સૈન્ય અધિકારીઓ જ્યારે તેમના અનુભવો લખે છે, ત્યારે તેમણે સંરક્ષણ મંત્રાલય પાસેથી નો ઓબ્જેક્શન સર્ટિફિકેટ મેળવવું પડે છે. આ પ્રક્રિયામાં મંત્રાલય એ ચકાસે છે કે પુસ્તકમાં કોઈ એવી ઓપરેશનલ વિગતો તો નથી ને, જેનો ઉપયોગ દુશ્મન દેશો ભારતની નબળાઈઓ શોધવા માટે કરી શકે. જનરલ નરવણેનું આ પુસ્તક હજુ પણ આ સમીક્ષા પ્રક્રિયા હેઠળ છે. તેને હજુ સુધી પ્રકાશન માટેની અંતિમ મંજૂરી મળી નથી.
૩. રાહુલ ગાંધીનું સંસદીય કૃત્યઃ કાયદા અને મર્યાદાનું ઉલ્લંઘન
ફેબ્રુઆરીના પ્રથમ સપ્તાહમાં સંસદના સત્ર દરમિયાન, રાહુલ ગાંધીએ અચાનક આ પુસ્તકની એક નકલ લહેરાવીને સરકાર પર આક્ષેપો કરવાનું શરૂ કર્યું. તેમણે દાવો કર્યો કે પુસ્તકમાં એવી વાતો લખેલી છે જે સરકારની ચીન નીતિને ખુલ્લી પાડે છે. જોકે, અહીં સૌથી મોટો સવાલ એ છે કે જે પુસ્તક હજુ છપાયું જ નથી, તેની નકલ રાહુલ ગાંધી પાસે કઈ રીતે પહોંચી?
માહિતીની ચોરીઃ જો આ નકલ સંરક્ષણ મંત્રાલયના કોઈ ગુપ્ત વિભાગમાંથી મેળવવામાં આવી હોય, તો તે જાસૂસી અને માહિતીની ચોરીનો ગુનો બને છે.
ગેરમાર્ગે દોરવાનું કૃત્યઃ જો રાહુલ ગાંધી પાસે જે પુસ્તક હતું તે નકલી હતું, તો તેમણે સમગ્ર સંસદ અને દેશની જનતાને ગેરમાર્ગે દોરી છે.
૪. પિંગ્વિન રેન્ડમ હાઉસનો સનસનીખેજ ઘટસ્ફોટ
આ વિવાદમાં સૌથી મોટો વળાંક ત્યારે આવ્યો જ્યારે પુસ્તકના સત્તાવાર પ્રકાશક પિંગ્વિન રેન્ડમ હાઉસ ઇન્ડિયા એ એક જાહેર નિવેદન બહાર પાડ્યું. પ્રકાશકે સ્પષ્ટ શબ્દોમાં જણાવ્યું કેઃ
૧. ‘ફોર સ્ટાર્સ ઓફ ડેસ્ટિની’ પુસ્તક હજુ સુધી પ્રકાશિત થયું નથી.
૨. આ પુસ્તકની કોઈ પણ નકલ (ડિજિટલ કે ફિઝિકલ) હજુ સુધી કોઈને વેચવામાં કે વિતરિત કરવામાં આવી નથી.
૩. બજારમાં અથવા સોશિયલ મીડિયા પર જે કંઈ પણ ફરી રહ્યું છે તે કોપીરાઈટ કાયદાનો ભંગ છે અને ગેરકાયદેસર છે.
આ સ્પષ્ટતા પછી રાહુલ ગાંધીની સ્થિતિ અત્યંત દયનીય બની ગઈ છે. જ્યારે પ્રકાશક પોતે કહે છે કે તેમણે પુસ્તક બહાર પાડ્યું જ નથી, ત્યારે રાહુલ ગાંધી કયા પુસ્તકના આધારે સરકાર પર આક્ષેપો કરી રહ્યા હતા?
૫. સત્તાવાર ગુપ્તતા અધિનિયમ અને ઓપરેશન ફોર સ્ટાર્સ
આ ઘટનાની ગંભીરતાને જોતા દિલ્હી પોલીસની સ્પેશિયલ સેલે એફઆઈઆર દાખલ કરી છે અને ‘ઓપરેશન ફોર સ્ટાર્સ’ શરૂ કર્યું છે. આ તપાસ મુખ્યત્વે સત્તાવાર ગુપ્તતા અધિનિયમ ર્(ંકકૈષ્ઠૈટ્ઠઙ્મ જીીષ્ઠિીંજ છષ્ઠં) હેઠળ હાથ ધરવામાં આવી રહી છે.
કાયદાકીય કલમોનું વિશ્લેષણઃ
કલમ ૩ઃ આ કલમ જાસૂસી અને રાષ્ટ્રીય સુરક્ષાને નુકસાન પહોંચાડતી માહિતી મેળવવા સાથે સંબંધિત છે.
કલમ ૫ઃ આ કલમ હેઠળ કોઈ પણ વ્યક્તિ જેની પાસે ગુપ્ત સરકારી માહિતી હોય અને તે તેને અનધિકૃત રીતે જાહેર કરે, તેને ૩ વર્ષ કે તેથી વધુની જેલ થઈ શકે છે.
દિલ્હી પોલીસ એ જાણી રહી છે કે શું આ હસ્તપ્રત કોઈ ડિજિટલ હુમલા દ્વારા ચોરવામાં આવી છે અથવા સંરક્ષણ મંત્રાલયના કોઈ કર્મચારીએ તે રાહુલ ગાંધીના કાર્યાલયને પૂરી પાડી છે. આ મામલો સીધો જ રાષ્ટ્રદ્રોહની શ્રેણીમાં આવી શકે છે કારણ કે સૈન્ય રહસ્યો જાહેર કરવાથી દેશના સાર્વભૌમત્વને ખતરો પેદા થાય છે.
૬. બનાવટી દસ્તાવેજો અને કોરા પાનાનો વિવાદ
સોશિયલ મીડિયા પર વાયરલ થયેલા કેટલાક અહેવાલો અને વીડિયોમાં જોવા મળ્યું છે કે રાહુલ ગાંધી સંસદમાં જે પુસ્તક બતાવી રહ્યા હતા, તેના અંદરના પાનાઓ કોરા એટલે કે સાવ ખાલી હતા. આ માત્ર એક પ્રોપ અથવા નાટક હોવાનું જણાય છે. અગાઉ પણ તેઓ સંવિધાનની નકલ બતાવતા હતા ત્યારે પણ આવા જ આક્ષેપો થયા હતા કે તેઓ જે પુસ્તક બતાવી રહ્યા છે તેમાં માત્ર કવર જ છે, અંદરની વિગતો નથી.
આ બાબત દર્શાવે છે કે રાહુલ ગાંધી માત્ર સનસનાટી ફેલાવવા માંગે છે. જો પુસ્તક ખાલી હતું, તો તેમણે સંસદના કિંમતી સમયનો બગાડ કર્યો છે અને જો પુસ્તક ભરેલું હતું, તો તેમણે કાયદાનો ભંગ કર્યો છે. બંને સંજોગોમાં તેમની ભૂમિકા નકારાત્મક જ રહી છે.
૭. લોકસભા અધ્યક્ષ વિરુદ્ધ અવિશ્વાસ પ્રસ્તાવઃ હતાશાનું પ્રદર્શન
જ્યારે સરકાર અને દિલ્હી પોલીસે આ મામલે કડક વલણ અપનાવ્યું, ત્યારે વિપક્ષે ધ્યાન ભટકાવવા માટે લોકસભા અધ્યક્ષ ઓમ બિરલા વિરુદ્ધ અવિશ્વાસનો પ્રસ્તાવ લાવવાની નોટિસ આપી. પરંતુ આમાં પણ વિપક્ષની મૂર્ખામી ઉઘાડી પડી છેઃ
વર્ષની ભૂલઃ નોટિસમાં વર્ષ ૨૦૨૬ને બદલે ૨૦૨૫ લખવામાં આવ્યું છે. આટલા ગંભીર પ્રસ્તાવમાં વર્ષની ભૂલ એ દર્શાવે છે કે વિપક્ષ કેટલો અંધાધૂંધ રીતે કામ કરી રહ્યો છે.
વિપક્ષી એકતાનો અભાવઃ તૃણમૂલ કોંગ્રેસ (ટીએમસી) જેવા મોટા પક્ષોએ આ પ્રસ્તાવ પર સહી કરી નથી. તેઓ રાહુલ ગાંધીની આ ‘આત્મઘાતી રાજનીતિ’ થી દૂર રહેવા માંગે છે.
ઐતિહાસિક તથ્યઃ ભારતીય લોકશાહીમાં અત્યાર સુધી કોઈ પણ સ્પીકર વિરુદ્ધ અવિશ્વાસનો પ્રસ્તાવ સફળ થયો નથી. ૧૯૫૪માં જી.વી. માવલંકરથી લઈને ૧૯૮૭માં બલરામ જાખડ સુધીના તમામ પ્રયાસો નિષ્ફળ રહ્યા છે. આ વખતે પણ ઓમ બિરલા વિરુદ્ધનો પ્રસ્તાવ માત્ર હેડલાઇન્સ બનાવવા માટે જ છે.
૮. ચર્ચા અને ઊંડાણપૂર્વકનું વિશ્લેષણઃ શું આ દેશદ્રોહ છે?
આ મામલે જ્યારે આપણે ઊંડાણપૂર્વક વિચારીએ છીએ, ત્યારે કેટલાક અત્યંત ગંભીર પ્રશ્નો ઊભા થાય છે જેની ચર્ચા કરવી અનિવાર્ય છે.
અ. સૈન્ય મનોબળ પર અસરઃ
જ્યારે દેશના મોટા રાજકીય નેતાઓ સેનાના પૂર્વ વડાના પુસ્તકનો દુરુપયોગ કરીને સેનાના નિર્ણયો પર સવાલ ઉઠાવે છે, ત્યારે સીમા પર તૈનાત સૈનિકોના મનોબળ પર તેની નકારાત્મક અસર પડે છે. સૈનિકોને એવું લાગે છે કે તેમના બલિદાન અને વ્યૂહરચનાઓ માત્ર રાજકીય રોટલા શેકવાનું સાધન બની ગઈ છે.
બ. શત્રુ દેશોને ફાયદોઃ
ચીન અને પાકિસ્તાન જેવા દેશો હંમેશા ભારતની આંતરિક રાજનીતિ પર નજર રાખતા હોય છે. રાહુલ ગાંધીએ જે મુદ્દાઓ ઉઠાવ્યા છે, તેનો ઉપયોગ ચીની મીડિયા ભારત વિરુદ્ધ પ્રોપેગેન્ડા ફેલાવવા માટે કરી શકે છે. શું વિપક્ષ અજાણતા ચીનનો એજન્ડા પૂરો કરી રહ્યો છે?
ક. સંસ્થાઓ પર અવિશ્વાસઃ
રાહુલ ગાંધી વારંવાર ન્યાયતંત્ર, સેના અને ચૂંટણી પંચ જેવી સંસ્થાઓ પર હુમલો કરે છે. પિંગ્વિન પબ્લિશર જેવા ખાનગી સંસ્થાન પર પણ તેમણે જે રીતે ‘જૂઠું બોલવાનો’ આરોપ લગાવ્યો, તે દર્શાવે છે કે તેઓ કોઈ પણ એવી હકીકત સ્વીકારવા તૈયાર નથી જે તેમના એજન્ડામાં બંધ બેસતી ન હોય.
૯. કાયદાકીય તપાસ અને લેવાવા જોઈએ તેવા કડક પગલાં
આ ગંભીર પરિસ્થિતિને જોતા, એક જવાબદાર નાગરિક અને સમાચાર માધ્યમ તરીકે અમે નીચે મુજબના પગલાંની હિમાયત કરીએ છીએઃ
૧. નિષ્પક્ષ તપાસઃ દિલ્હી પોલીસે રાહુલ ગાંધીના કાર્યાલય અને તેમના આઈટી સેલની તપાસ કરવી જોઈએ કે તેમની પાસે આ અપ્રકાશિત પુસ્તકની પીડીએફ કે નકલ ક્યાંથી આવી.
૨. વિશેષાધિકાર ભંગની નોટિસઃ સંસદીય કાર્ય મંત્રીએ રાહુલ ગાંધી વિરુદ્ધ વિશેષાધિકાર ભંગની દરખાસ્ત લાવી જોઈએ. સંસદમાં ગેરકાયદેસર રીતે મેળવેલા દસ્તાવેજો રજૂ કરવા એ ગંભીર અપરાધ છે.
૩. રાજકીય જવાબદારીઃ જો તપાસમાં સાબિત થાય કે દસ્તાવેજો ચોરી કરવામાં આવ્યા હતા અથવા બનાવટી હતા, તો રાહુલ ગાંધીને સંસદમાંથી સસ્પેન્ડ કરવા જોઈએ અને તેમની સામે ઓફિશિયલ સિક્રેટ્સ એક્ટ હેઠળ કેસ ચલાવવો જોઈએ.
૪. જનરલ નરવણેનું નિવેદનઃ પૂર્વ સેનાધ્યક્ષે પોતે સામે આવીને આ મામલે સ્પષ્ટતા કરવી જોઈએ જેથી વિપક્ષ તેમના નામે દેશને ગેરમાર્ગે ન દોરે.
૧૦. વિપક્ષી નેતાઓ વિરુદ્ધ જનતાનો આક્રોશ
સોશિયલ મીડિયા પર સામાન્ય જનતામાં પણ આ મામલે ભારે રોષ જોવા મળી રહ્યો છે. લોકો પૂછી રહ્યા છે કે શા માટે વિપક્ષ રાષ્ટ્રીય સુરક્ષાના મુદ્દાઓ પર આટલી હલકી રાજનીતિ કરી રહ્યો છે? જ્યારે વડાપ્રધાન નરેન્દ્ર મોદીના નેતૃત્વમાં ભારત વિશ્વ મંચ પર મજબૂત બની રહ્યું છે, ત્યારે વિપક્ષી નેતાઓ દ્વારા કરવામાં આવતા આવા કૃત્યો ભારતની છબીને નુકસાન પહોંચાડે છે.
વડાપ્રધાન મોદી સામે વિપક્ષી મહિલા સાંસદોએ જે રીતે વર્તન કર્યું અને જે વીડિયો કિરણ રિજિજૂએ જાહેર કર્યો છે, તે દર્શાવે છે કે વિપક્ષ હવે લોકશાહીની ગરિમા ભૂલી ગયો છે. વડાપ્રધાનની બેઠક સુધી પહોંચીને હંગામો કરવો એ સંસદીય સુરક્ષામાં મોટું છિદ્ર છે. આ ઘટના બાદ શું વિપક્ષ પાસેથી કોઈ નૈતિકતાની અપેક્ષા રાખી શકાય?
૧૧. ચીન સાથેના સંબંધો અને પુસ્તકના તથ્યો
જનરલ નરવણેના પુસ્તકમાં કદાચ એ વાતો હોઈ શકે કે ભારતે ચીનને કેવી રીતે હંફાવ્યું હતું. પરંતુ વિપક્ષ માત્ર એવા અંશો શોધી રહ્યો છે જેનાથી ભારત સરકારની બદનામી થાય. વાસ્તવિકતા એ છે કે ૨૦૨૦ પછી ભારતે ચીન સરહદે જે રીતે ઈન્ફ્રાસ્ટ્રક્ચર મજબૂત કર્યું છે અને બીઆરઓ દ્વારા જે પુલો અને રસ્તાઓ બનાવ્યા છે, તેનાથી ચીન ગભરાયેલું છે. વિપક્ષે આ પ્રગતિની પ્રશંસા કરવાને બદલે પાયાવિહોણા દસ્તાવેજોનો સહારો લીધો છે.
૧૨. રાષ્ટ્ર હંમેશા સર્વોપરી છે
અંતે, આપણે એ સમજવું પડશે કે રાજનીતિ અને રાષ્ટ્રીય સુરક્ષા વચ્ચે એક સ્પષ્ટ રેખા હોવી જોઈએ. રાહુલ ગાંધીએ આ રેખા ઓળંગી છે. જનરલ નરવણેના પુસ્તકનો વિવાદ માત્ર એક પુસ્તકનો વિવાદ નથી, પણ તે ભારતની ગુપ્તતા અને સુરક્ષા વ્યવસ્થા પરનો હુમલો છે. ‘ઓપરેશન ફોર સ્ટાર્સ’ દ્વારા સત્ય બહાર આવવું જ જોઈએ અને જે કોઈ પણ દોષિત હોય, તેની સામે દાખલારૂપ કાર્યવાહી થવી જોઈએ.
ભારતની જનતા હવે જાગૃત છે. તેઓ જાણે છે કે કયો નેતા દેશની સુરક્ષા માટે લડી રહ્યો છે અને કયો નેતા માત્ર સત્તાના ભૂખમાં દેશને જોખમમાં મૂકી રહ્યો છે. લોકશાહીમાં વિરોધ કરવાનો અધિકાર છે, પણ રાષ્ટ્રદ્રોહ કરવાની છૂટ કોઈને નથી.
