તંત્રીની કલમે….
વિશ્વ ક્રિકેટના ફલક પર જ્યારે પણ ભારત અને પાકિસ્તાન વચ્ચે મુકાબલો થાય છે, ત્યારે તે માત્ર બે ટીમો વચ્ચેની રમત નથી રહેતી, પરંતુ તે નર્વ્સની કસોટી અને કરોડો ચાહકોની લાગણીઓનો મહાસંગ્રહ બની જાય છે. ટી૨૦ વર્લ્ડ કપની તાજેતરની આ ભવ્ય ટક્કરમાં ભારતે પાકિસ્તાનને પરાજય આપીને જે રીતે પોતાની વિજયકૂચ જારી રાખી છે, તેણે ફરી એકવાર સાબિત કરી દીધું છે કે ભારતીય ક્રિકેટ અત્યારે તેના સુવર્ણ યુગમાંથી પસાર થઈ રહ્યું છે. સૂર્યકુમાર યાદવની આગેવાની હેઠળની આ યુવા અને જોશીલી ટીમ ઈન્ડિયાએ જે પ્રકારનો સંયમ અને આક્રમકતાનું મિશ્રણ બતાવ્યું છે, તે વિશ્વની કોઈપણ ટીમ માટે એક મોટો પડકાર છે. આ જીત માત્ર સ્કોરબોર્ડ પરના આંકડા નથી, પરંતુ તે ભારતીય ખેલાડીઓની રમત પ્રત્યેની સમજ અને મેદાન પરની વ્યૂહરચનાનો વિજય છે. સૂર્યકુમાર યાદવે જે રીતે ફિલ્ડિંગ ગોઠવી અને બોલરોનો ઉપયોગ કર્યો, તે તેની કેપ્ટનશીપની પરિપક્વતા દર્શાવે છે.
ભારતીય ટીમની આ સફળતા પાછળ વર્ષોની મહેનત અને અત્યાધુનિક સુવિધાઓનું યોગદાન છે, જે ખેલાડીઓને દબાણની સ્થિતિમાં પણ શાંત રહીને પ્રદર્શન કરવાની ક્ષમતા આપે છે. જોકે, આ સિક્કાની બીજી બાજુ ઘણી કરુણ અને વિચારવા જેવી છે. ભારતની આ ભવ્ય જીતના સમાચારની સાથે સાથે પાકિસ્તાનથી જે દ્રશ્યો સામે આવ્યા છે, તે રમત જગત માટે અત્યંત દુઃખદ છે. પાકિસ્તાનના ચાહકોએ હાર સહન ન થતા જે રીતે પોતાના ઘરના ટીવી સેટ તોડી નાખ્યા અને રસ્તાઓ પર ઉતરીને આક્રોશ વ્યક્ત કર્યો, તે તેમની રમત પ્રત્યેની અણસમજ અને સંકુચિત માનસિકતાનું વરવું પ્રદર્શન કરે છે. રમત એ હાર અને જીતનો સમન્વય છે, પરંતુ પડોશી દેશના લોકો હજુ પણ આ સાદી વાત સમજી શકતા નથી. રમતની શક્તિ અને ખેલદિલીને સમજવા માટે જે ઉદારતા જોઈએ, તેનો ત્યાં સદંતર અભાવ જોવા મળી રહ્યો છે.
જ્યારે કોઈ ટીમ હારે છે, ત્યારે તેની પાછળ નબળી રમત અથવા વિરોધી ટીમની સર્વોપરિતા જવાબદાર હોય છે. ભારતીય ખેલાડીઓએ જે રીતે શિસ્તબદ્ધ રમત રમી, તેની પ્રશંસા કરવાને બદલે પાકિસ્તાની ચાહકો જે રીતે હિંસક પ્રતિક્રિયા આપી રહ્યા છે, તે દર્શાવે છે કે તેઓ હજુ પણ રમતને મનોરંજન અથવા કળા તરીકે જોવાને બદલે તેને અસ્તિત્વના જંગ તરીકે જુએ છે. પોતાની ટીમના નબળા પ્રદર્શન બદલ પોતાના જ સંસાધનોનો નાશ કરવો એ માનસિક નબળાઈનું લક્ષણ છે. આ પ્રકારની નિરાશા ત્યારે જ જન્મે છે જ્યારે રમત પ્રત્યેની સમજ શૂન્ય હોય અને માત્ર અંધ ભક્તિ કે ઈર્ષ્યા પ્રબળ હોય. ભારત આજે જે રીતે રમત ક્ષેત્રે વૈશ્વિક સ્તરે શક્તિશાળી બની રહ્યું છે, તેને સ્વીકારવાની ક્ષમતા પાકિસ્તાની જનતામાં જણાતી નથી.
રમતગમત ક્ષેત્રે ભારતની આર્થિક અને બૌદ્ધિક તાકાત એટલી વધી ગઈ છે કે પડોશી દેશ માટે તેની બરાબરી કરવી હવે અશક્ય બની ગઈ છે. ભારતીય ખેલાડીઓ આજે પ્રોફેશનલ છે, તેઓ જીતનો જશ્ન મનાવે છે અને હારમાંથી શીખે છે. જ્યારે સરહદ પાર હારને માત્ર બદનામી તરીકે જોવામાં આવે છે. ટીવી ફોડવાની આ જૂની અને જડ પરંપરા એ વાતની સાક્ષી પૂરે છે કે ત્યાંના લોકો રમતની ગરિમાને સમજવા તૈયાર નથી. સ્પોટ્ર્સ પાવર એ માત્ર મેદાન પરના ચોગ્ગા અને છગ્ગા નથી, પરંતુ તે ખેલાડીઓનું સન્માન અને વિરોધીની તાકાતનો સ્વીકાર કરવાની ક્ષમતા પણ છે. પાકિસ્તાની ચાહકોમાં આ સંસ્કાર અને ખેલદિલીનો અભાવ દર વખતે તેમની હાર સાથે વધુ સ્પષ્ટ રીતે બહાર આવે છે.
ટીમ ઈન્ડિયાની આ વિજયકૂચ માત્ર વર્લ્ડ કપના સેમીફાઈનલ કે ફાઈનલ સુધીની સફર નથી, પરંતુ તે પાકિસ્તાન જેવી નબળી માનસિકતા ધરાવતી ટીમો પર એક માનસિક પ્રભુત્વ પણ છે. સૂર્યકુમાર યાદવની આગેવાનીમાં જે આત્મવિશ્વાસ ભારતીય ડ્રેસિંગ રૂમમાં જોવા મળે છે, તે જ આત્મવિશ્વાસ આજે મેદાન પર ભારતને વિજેતા બનાવી રહ્યો છે. હાર્યા પછી ટીવી તોડી નાખનારાઓએ સમજવાની જરૂર છે કે રમત મેદાનમાં રમાય છે, ડ્રોઈંગ રૂમમાં નહીં. જે દેશના લોકો પોતાની હારને ગરિમાપૂર્ણ રીતે પચાવી શકતા નથી, તે રમતગમતની દુનિયામાં ક્યારેય લાંબો પ્રવાસ કરી શકતા નથી. ભારતની આ જીત એ વાતનો પુરાવો છે કે શિસ્ત, મહેનત અને સાચી રમતગમતની ભાવના જ હંમેશા વિજયી બને છે.
નરેન્દ્ર જોષી
