તંત્રીની કલમે….
વર્તમાન વૈશ્વિક પરિદ્રશ્યમાં જ્યારે વિશ્વના અનેક વિકસિત અને વિકાસશીલ દેશો આર્થિક અનિશ્ચિતતા, રાજકીય અસ્થિરતા અને ફુગાવાના દબાણનો સામનો કરી રહ્યા છે, ત્યારે ભારત પોતાની મજબૂત રાજકીય ઈચ્છાશક્તિ અને સુસંગત આર્થિક નીતિઓને કારણે એક સુરક્ષિત ટાપુ તરીકે ઉભરી આવ્યું છે. વડાપ્રધાન નરેન્દ્ર મોદીએ તાજેતરમાં આપેલા નિવેદનો અને નાણાકીય વર્ષ ૨૦૨૬ના બજેટમાં રજૂ થયેલી રૂપરેખા સ્પષ્ટપણે સૂચવે છે કે ભારત હવે માત્ર ટૂંકા ગાળાના આર્થિક લક્ષ્યાંકો પૂરા કરવા નથી માંગતું, પરંતુ ૨૦૪૭ સુધીમાં એક પૂર્ણ વિકસિત રાષ્ટ્ર બનવાના તેના મહત્વાકાંક્ષી સંકલ્પ તરફ મજબૂત ડગ માંડી રહ્યું છે. આ આર્થિક પરિવર્તનનો સૌથી મોટો આધાર સ્તંભ જો કોઈ હોય તો તે દેશમાં પ્રવર્તતી રાજકીય સ્થિરતા છે. છેલ્લા એક દાયકાથી ચાલી રહેલી નીતિવિષયક સાતત્યતાને કારણે જ આજે વૈશ્વિક રોકાણકારો ભારતને લાંબા ગાળાના રોકાણ માટે સૌથી ભરોસાપાત્ર સ્થળ માની રહ્યા છે.
ભારતીય અર્થતંત્રની આ મજબૂતીનો પુરાવો તાજેતરમાં શેરબજારમાં જોવા મળેલો વિદેશી રોકાણકારોનો ઉત્સાહ છે. ફેબ્રુઆરી ૨૦૨૬ના પ્રથમ પખવાડિયામાં જ વિદેશી પોર્ટફોલિયો રોકાણકારોએ ભારતીય બજારમાં અંદાજે રૂ ૧૯,૬૭૫ કરોડની માતબર રકમ ઠાલવી છે. આ આંકડો માત્ર મૂડીનો પ્રવાહ નથી, પરંતુ તે ભારતની આર્થિક પ્રણાલી અને ભવિષ્યની વૃદ્ધિની ક્ષમતામાં વિશ્વનો અતૂટ વિશ્વાસ દર્શાવે છે. જ્યારે અમેરિકા અને યુરોપ જેવા દેશોમાં વ્યાજદરો અને આર્થિક નીતિઓને લઈને અસમંજસની સ્થિતિ છે, ત્યારે ભારતની કેન્દ્રીય બેંક અને સરકાર વચ્ચેનું સંકલન રોકાણકારોને એક પ્રકારની સુરક્ષાની ખાતરી આપે છે. બીએસઈ અને એનએસઈ પર લિસ્ટેડ કંપનીઓના નફામાં થઈ રહેલો વધારો અને ઓદ્યોગિક ઉત્પાદનના પ્રોત્સાહક આંકડાઓ આ વાતને વધુ પુષ્ટિ આપે છે. ખાસ કરીને મિડકેપ અને સ્મોલકેપ ક્ષેત્રની કંપનીઓ જે રીતે નવી ટેકનોલોજી અને કાર્યક્ષમતા સાથે આગળ વધી રહી છે, તે આવનારા સમયમાં રોજગારીની નવી તકોનું સર્જન કરશે.
ભારતની વિદેશ નીતિ અને આંતરરાષ્ટ્રીય વેપારના મોરચે પણ એક મોટું પરિવર્તન જોવા મળી રહ્યું છે. અત્યારે ભારત વિશ્વના ૩૮ થી વધુ દેશો સાથે મુક્ત વ્યાપાર કરારો કરી રહ્યું છે અથવા વાટાઘાટોના અંતિમ તબક્કામાં છે. અમેરિકા સાથેના નવા વેપાર કરારો એ વાતની સાબિતી છે કે ભારત હવે વૈશ્વિક બજારમાં એક સમાન હિસ્સેદાર તરીકે ઉભરી આવ્યું છે. આ કરારો માત્ર આયાત-નિકાસ પૂરતા મર્યાદિત નથી, પરંતુ તેમાં ટેકનોલોજી ટ્રાન્સફર અને સંયુક્ત ઉત્પાદન જેવા મહત્વના પાસાઓનો સમાવેશ થાય છે. સંરક્ષણ ક્ષેત્રમાં આત્મનિર્ભરતા માટે સરકારની રાજકીય મક્કમતાએ દેશના સંરક્ષણ નિકાસને નવી ઊંચાઈએ પહોંચાડી છે. અગાઉ જે ભારત સંરક્ષણ સાધનોનો સૌથી મોટો આયાતકાર દેશ હતો, તે હવે વિશ્વના અનેક દેશોને અત્યાધુનિક સંરક્ષણ પ્રણાલીઓ પૂરી પાડી રહ્યો છે. આ પરિવર્તન દેશના વિદેશી હૂંડિયામણના ભંડારને મજબૂત કરવાની સાથે રાષ્ટ્રીય સુરક્ષાને પણ અભેદ્ય બનાવે છે.
નાણાકીય વર્ષ ૨૦૨૬નું બજેટ માળખાગત સુવિધાઓના વિકાસ પર વિશેષ ધ્યાન કેન્દ્રિત કરી રહ્યું છે. રેલવે, હાઈવે અને પોર્ટ કનેક્ટિવિટી માટે જે રીતે જંગી ફાળવણી કરવામાં આવી છે, તેનાથી દેશના લોજિસ્ટિક્સ ખર્ચમાં નોંધપાત્ર ઘટાડો થશે. આર્થિક વિકાસનો લાભ છેવાડાના માનવી સુધી પહોંચાડવા માટે સરકાર ડિજિટલ ઇકોનોમી અને આર્ટિફિશિયલ ઇન્ટેલિજન્સ જેવી ટેકનોલોજીનો ઉપયોગ કરી રહી છે. ખાસ કરીને પાવર ઇન્ફ્રાસ્ટ્રક્ચર અને ક્લિન એનર્જી ક્ષેત્રે થઈ રહેલા નવા સંશોધનો ભારતને ઉર્જા ક્ષેત્રે આત્મનિર્ભર બનાવવાની દિશામાં મહત્વના છે. ઉદ્યોગ જગત પણ હવે આ પરિવર્તનને સ્વીકારી રહ્યું છે અને નવીનીકરણીય ઉર્જા તેમજ પર્યાવરણને અનુકૂળ ઉત્પાદન પ્રક્રિયાઓ અપનાવી રહ્યું છે. આ બધી ગતિવિધિઓ વચ્ચે સામાન્ય નાગરિકના જીવનધોરણમાં સુધારો લાવવો એ સરકારની સર્વોચ્ચ પ્રાથમિકતા રહી છે, જેના માટે ગ્રામીણ અર્થતંત્રને મજબૂત કરવાના વિશેષ પ્રયાસો હાથ ધરવામાં આવ્યા છે.
અંતે, ભારતની આ આર્થિક ક્રાંતિનો પાયો તેના લોકશાહી મૂલ્યો અને નીતિગત સ્પષ્ટતામાં રહેલો છે. રાજકીય નેતૃત્વની એવી દૃઢ માન્યતા છે કે જો દેશની આર્થિક નીતિઓ આગાહી કરી શકાય તેવી અને પારદર્શક હોય, તો વિકાસની ગતિને કોઈ રોકી શકતું નથી. આગામી સમયમાં જ્યારે ભારત વિશ્વની ત્રીજી સૌથી મોટી આર્થિક શક્તિ બનવાની ઉંબરે ઊભું છે, ત્યારે આ રાજકીય અને આર્થિક સમન્વય જ દેશને વૈશ્વિક નેતૃત્વ અપાવશે. ભારતીય ઉદ્યોગ સાહસિકો અને યુવા શક્તિની ક્ષમતા પર ભરોસો રાખીને જે માળખાગત ફેરફારો કરવામાં આવી રહ્યા છે, તે આવનારી પેઢીઓ માટે એક સમૃદ્ધ અને શક્તિશાળી ભારતનું નિર્માણ કરશે. ૨૦૨૬નું આ નાણાકીય વર્ષ ભારતની આર્થિક સફરમાં એક સુવર્ણ અધ્યાય તરીકે અંકિત થશે તેમાં કોઈ શંકા નથી. આ આર્થિક પ્રગતિ માત્ર આંકડાઓનો ખેલ નથી, પરંતુ તે સવા સો કરોડ ભારતીયોના આશાઓ અને આકાંક્ષાઓનું જીવંત પ્રતિબિંબ છે જે વિશ્વ મંચ પર ભારતનો ડંકો વગાડી રહ્યું છે.
નરેન્દ્ર જોષી
