તંત્રીની કલમે….
વૈશ્વિક અર્થતંત્ર હાલમાં ભારે અફડાતફડી અને અનિશ્ચિતતાના અત્યંત કપરા દોરમાંથી પસાર થઈ રહ્યું છે. એક તરફ દુનિયાના મહાસત્તા ગણાતા દેશો વચ્ચેના વેપાર યુદ્ધ અને નવી ટેરિફ નીતિઓના આકરા પડઘા આંતરરાષ્ટ્રીય બજારો પર પડી રહ્યા છે, તો બીજી તરફ વિકસિત દેશોમાં આર્થિક મંદી, વધતી જતી બેરોજગારી અને અંકુશ બહાર જઈ રહેલી મોંઘવારીનો ભય આર્થિક નિષ્ણાતોને સતાવી રહ્યો છે. આવા ડહોળાયેલા વૈશ્વિક વાતાવરણ વચ્ચે પણ ભારતીય અર્થતંત્ર એક અત્યંત મજબૂત અને અડીખમ ખડક બનીને ઊભું છે. આપણા દેશના તાજેતરના આર્થિક આંકડાઓ અને શેરબજારની ઐતિહાસિક ચાલ સાબિત કરે છે કે કોઈપણ પ્રકારના મોટા વૈશ્વિક આંચકાઓ સહન કરવાની ભારતની આંતરિક ક્ષમતામાં અનેકગણો વધારો થયો છે. જ્યારે વિશ્વના મોટાભાગના દેશો પોતાના આર્થિક વિકાસ દરને માત્ર ટકાવી રાખવા માટે પણ ભારે સંઘર્ષ કરી રહ્યા છે, ત્યારે ભારત તેની અદભૂત અને વિક્રમી જીડીપી વૃદ્ધિ સાથે સમગ્ર વિશ્વનું ધ્યાન પોતાના તરફ આકર્ષિત કરવામાં સફળ રહ્યું છે.
વર્તમાન નાણાકીય વર્ષના બીજા ક્વાર્ટરમાં ભારતે ૮.૨૦ ટકાનો અત્યંત શાનદાર જીડીપી વૃદ્ધિ દર હાંસલ કર્યો છે, જે અગાઉના પ્રથમ ક્વાર્ટરમાં ૭.૮૦ ટકા જેટલો ઊંચો હતો. આ આંકડાઓ માત્ર કાગળ પરની કોઈ સામાન્ય સિદ્ધિ નથી, પરંતુ દેશના ઉત્પાદન ક્ષેત્ર, સેવા ક્ષેત્ર અને લોકોના આંતરિક વપરાશમાં આવેલી જબરદસ્ત તેજીનો સીધો અને સચોટ પુરાવો છે. અમેરિકા અને યુરોપના વિકસિત દેશો જ્યાં માંડ ચાર થી પાંચ ટકાનો વિકાસ દર મેળવવા માટે મથામણ કરી રહ્યા છે અને તેમના ચલણના મૂલ્યને લઈને ચિંતિત છે, ત્યાં ભારતનો આ ગગનચુંબી વિકાસ દર વૈશ્વિક રોકાણકારો માટે ગાઢ અંધકારમાં એક તેજસ્વી આશાનું કિરણ બની ગયો છે. દેશના દિગ્ગજ ઉદ્યોગપતિઓ પણ હવે મક્કમતાથી એવો વિશ્વાસ વ્યક્ત કરી રહ્યા છે કે ભારત આગામી વર્ષોમાં વાર્ષિક દસ ટકાના દરે વિકાસ સાધવાની પૂરી ક્ષમતા ધરાવે છે. વર્ષ ૨૦૪૭ સુધીમાં પચ્ચીસ ટ્રિલિયન ડોલરની અર્થવ્યવસ્થા બનવાનું જે મહત્વાકાંક્ષી લક્ષ્ય નક્કી કરવામાં આવ્યું છે, તે હવે કોઈ સ્વપ્ન નહિ પરંતુ એક વાસ્તવિકતા બનવા તરફ આગળ વધી રહ્યું છે. આ જ મજબૂત આર્થિક પાયાને કારણે ભારતીય બજારોએ દુનિયાભરના અન્ય બજારોની સરખામણીમાં સતત શ્રેષ્ઠ અને સ્થિર દેખાવ કર્યો છે.
છેલ્લા કેટલાક મહિનાઓ પર નજર કરીએ તો જોવા મળે છે કે વિદેશી સંસ્થાકીય રોકાણકારો દ્વારા ભારતીય બજારોમાં સતત અને મોટા પાયે વેચાણ કરવામાં આવતું હતું. શેરબજારના ઊંચા મૂલ્યાંકન અને વિકસિત દેશોમાં સલામત રોકાણ પર મળતા ઊંચા વ્યાજદરને કારણે તેઓએ પોતાનું ભંડોળ ભારતીય બજારમાંથી પાછું ખેંચવાનું શરૂ કર્યું હતું. પરંતુ હવે પરિસ્થિતિ અને તેમનું માનસ બંને સંપૂર્ણપણે બદલાઈ રહ્યા છે. ભારતના અત્યંત મજબૂત આર્થિક પાયા અને જીડીપીના ઉત્કૃષ્ટ આંકડાઓને જોઈને આ વિદેશી રોકાણકારોને ફરીથી ભારતીય બજારો તરફ વળવાની ફરજ પડી રહી છે. બજારના આંતરિક વલણો સ્પષ્ટપણે દર્શાવે છે કે વિદેશી રોકાણકારોએ ગુપ્ત રીતે પોતાની વેચાણની સ્થિતિ એટલે કે શોર્ટ પોઝિશનમાં ખૂબ જ મોટો ઘટાડો કર્યો છે અને તેઓ હવે ખરીદી તરફ વળી રહ્યા છે. આ સમયગાળા દરમિયાન સૌથી મોટી ભૂમિકા ઘરેલું સંસ્થાકીય રોકાણકારો અને ભારતના સામાન્ય છૂટક રોકાણકારોએ ભજવી છે, જેમણે બજારને તૂટતા બચાવવા માટે એક અત્યંત મજબૂત ટેકો પૂરો પાડ્યો છે. સિસ્ટમેટિક ઇન્વેસ્ટમેન્ટ પ્લાન મારફતે દર મહિને બજારમાં ઠલવાતું કરોડો રૂપિયાનું માતબર ભંડોળ ભારતીય શેરબજાર માટે એક અખૂટ તાકાત સાબિત થયું છે.
વૈશ્વિક સ્તરે થઈ રહેલા ઝડપી રાજકીય અને આર્થિક ફેરફારો, ખાસ કરીને અમેરિકામાં સુપ્રીમ કોર્ટ દ્વારા આંતરરાષ્ટ્રીય ટેરિફ અંગે લેવાયેલા ઐતિહાસિક નિર્ણયો અને ત્યારબાદની બદલાયેલી નીતિગત અસરો, આંતરરાષ્ટ્રીય વેપારના તમામ જૂના સમીકરણો બદલી રહ્યા છે. આમ છતાં, ભારત અને અમેરિકા વચ્ચેના વેપાર કરારો અકબંધ રહેવાની પૂરી શક્યતાઓ રહેલી છે. જ્યારે કિંમતી ધાતુઓના ભાવમાં મોટો કડાકો બોલાય છે અને રિયલ એસ્ટેટ જેવા અન્ય ક્ષેત્રોમાં વળતર ઘટે છે, ત્યારે રોકાણકારો સ્વાભાવિક રીતે જ ઇક્વિટી એટલે કે શેરબજાર જેવા વધુ વળતર આપતા એસેટ ક્લાસ તરફ મોટા પ્રમાણમાં આકર્ષાય છે. ભારતીય રૂપિયો પણ વિદેશી હૂંડિયામણ બજારમાં ધીમે ધીમે પોતાની સ્થિરતા તરફ મક્કમ ડગલાં માંડી રહ્યો છે. આ તમામ પરિબળો ભેગા મળીને વિદેશી મૂડીરોકાણ માટે એક અત્યંત સાનુકૂળ અને આકર્ષક વાતાવરણ પૂરું પાડે છે. બીએસઈ અને નેશનલ સ્ટોક એક્સચેન્જ પર નોંધાયેલી અગ્રણી કંપનીઓના સતત વધતા નફાકારક પરિણામો આ હકારાત્મક વાતાવરણની સાક્ષી પૂરે છે.
અંતમાં ચોક્કસપણે કહી શકાય કે, વર્તમાન સમય ભારતીય અર્થતંત્ર માટે એક નવા અને સુવર્ણ યુગની ભવ્ય શરૂઆત સમાન છે. જ્યાં આજે આખી દુનિયામાં આર્થિક મંદી, આસમાને પહોંચેલો ફુગાવો અને ભૌગોલિક રાજકીય તણાવનો ભારે ડર છવાયેલો છે, ત્યાં ભારત તેની વિશાળ આંતરિક માંગ, અત્યંત મજબૂત બેંકિંગ સિસ્ટમ અને વિકાસને પ્રોત્સાહન આપતી સરકારી નીતિઓના જોરે સમગ્ર વિશ્વમાં એક સૌથી સુરક્ષિત રોકાણ સ્થળ તરીકે ઉભરી આવ્યું છે. આ ૮.૨૦ ટકાનો શાનદાર વિકાસ દર માત્ર અર્થશાસ્ત્રનો એક આંકડો નથી, પરંતુ તે દેશના નાગરિકોની અથાક મહેનત અને દેશના ઉજ્જવળ આર્થિક ભવિષ્ય પરના અતૂટ વિશ્વાસનું જ્વલંત પ્રતીક છે. જો આ જ ગતિ અને દિશા આગામી સમયમાં પણ જળવાઈ રહેશે, તો તે ભવ્ય દિવસ હવે જરાય દૂર નથી જ્યારે ભારતીય બજારો અને અર્થતંત્ર વૈશ્વિક સ્તરે એક નિર્વિવાદ અને સર્વોચ્ચ નેતા તરીકે પ્રસ્થાપિત થશે અને વિદેશી રોકાણકારોનો અવિરત પ્રવાહ ભારતીય વિકાસ ગાથાનો એક કાયમી અને અભિન્ન હિસ્સો બની જશે.
નરેન્દ્ર જોષી
