તંત્રીની કલમે….
આજે પ્રધાનમંત્રી નરેન્દ્ર મોદી કેરળના એર્નાકુલમ અને તમિલનાડુના તિરુચિરાપલ્લીમાં લગભગ ૧૬,૪૫૦ કરોડ રૂપિયાના વિવિધ વિકાસ પ્રોજેક્ટ્સનું લોકાર્પણ તેમજ શિલાન્યાસ કરી રહ્યા છે. કેરળમાં ૧૦,૮૦૦ કરોડ અને તમિલનાડુમાં ૫,૬૫૦ કરોડના આ પ્રોજેક્ટ્સ પેટ્રોલિયમ, રાષ્ટ્રીય ધોરીમાર્ગ, ગ્રામીણ રસ્તાઓ, રેલ્વે, નવીનીકરણીય ઊર્જા અને ઔદ્યોગિક વિસ્તારો સાથે જોડાયેલા છે. આ કાર્યક્રમ દક્ષિણ ભારતના વિકાસને નવું પરિમાણ આપશે એવી આશા છે.
આ પ્રોજેક્ટ્સ દેશના વિકાસ મોડલને દક્ષિણના રાજ્યો સુધી વિસ્તારી રહ્યા છે. કેરળની કોચી રિફાઇનરીમાં ૫,૫૦૦ કરોડથી વધુનું પોલીપ્રોપીલીન યુનિટ ચાર લાખ ટન વાર્ષિક ઉત્પાદન કરશે, જે પેકેજિંગ, ટેક્સટાઇલ અને તબીબી ઉદ્યોગને મજબૂતી આપશે. ૫૦ મેગાવોટનું ફ્લોટિંગ સોલાર પ્લાન્ટ અને ગેસ વિતરણ નેટવર્ક નવીનીકરણીય ઊર્જા તરફનું મહત્ત્વનું પગલું છે. તમિલનાડુમાં પીએમ ગ્રામ સડક યોજના હેઠળ નવા ગ્રામીણ રસ્તાઓ અને હાઈવે વિસ્તારણથી ગામડાંઓ બજારો સાથે વધુ સારી રીતે જોડાશે. રેલ્વે અને પેટ્રોલિયમ સંબંધિત કાર્યો લાખો રોજગારીની તકો ઊભી કરશે. આ બધું ‘મેક ઇન ઇન્ડિયા’ અને ‘આત્મનિર્ભર ભારત’ની દિશામાં મહત્ત્વપૂર્ણ યોગદાન આપશે. ગુજરાતમાં જેમ વિકાસના મોડલે ઔદ્યોગિક ક્રાંતિ લાવી હતી, તેમ દક્ષિણ ભારતમાં પણ તેનું સકારાત્મક પ્રતિબિંબ જોવા મળી રહ્યું છે. આ પ્રોજેક્ટ્સ વેપાર, પર્યટન અને કૃષિને વેગ આપીને આર્થિક અસમાનતા ઘટાડવામાં મદદ કરશે.
જોકે કોઈ પણ મોટા પાયાના પ્રોજેક્ટમાં અમલીકરણના પડકારો હોય છે. અતીતમાં કેટલાક કેન્દ્રીય પ્રોજેક્ટ્સમાં વિલંબ અને ખર્ચ વધારાની સમસ્યાઓ જોવા મળી છે. કેરળ અને તમિલનાડુ જેવા વિરોધી શાસિત રાજ્યોમાં કેન્દ્ર-રાજ્ય સંકલનની કમી રહી શકે છે. પર્યાવરણીય અસર પણ ચિંતાનો વિષય બની રહે છે; રિફાઇનરી વિસ્તારણ અને ફ્લોટિંગ સોલાર પ્લાન્ટથી સ્થાનિક ઇકોસિસ્ટમ પર અસર પડી શકે છે. આવા પ્રોજેક્ટ્સ માટેનો ખર્ચ કેન્દ્રીય ખજાનામાંથી થાય છે, જે રાષ્ટ્રીય દેવા વધારવાનું જોખમ ઊભું કરી શકે છે. જો રાજ્ય સરકારો પૂરતો સહયોગ ન આપે તો લાભો મર્યાદિત રહી જવાની શક્યતા પણ રહે છે.
આ કાર્યક્રમને લઈને વિરોધ પક્ષોમાં મિશ્ર પ્રતિક્રિયા જોવા મળી રહી છે. કેરળમાં એલડીએફ સરકારે સંપૂર્ણ બહિષ્કાર કર્યો છે. મુખ્યમંત્રી પિનારાયી વિજયન અને અન્ય મંત્રીઓએ કાર્યક્રમમાં હાજરી નથી આપી. તેમનું કારણ રાજ્યના પીડબ્લ્યુડી મંત્રીને આમંત્રણ ન આપવું તે છે, જેને તેઓ પરંપરાનો ભંગ ગણાવે છે. એલડીએફે આને ચૂંટણી પ્રચાર તરીકે જોયું છે, કારણ કે ૨૦૨૬ની કેરળ વિધાનસભા ચૂંટણીઓ નજીક છે. તમિલનાડુમાં ડીએમકે સરકાર પણ આને ‘ચૂંટણી સ્ટંટ’ તરીકે વર્ણવી રહી છે. વિરોધ પક્ષો કહે છે કે વિકાસના નામે રાજકીય લાભ ઉઠાવવાનો પ્રયાસ થઈ રહ્યો છે.
વિકાસનો વિરોધ કોઈ એક પક્ષનો વિરોધનો નથી, તે આખા દેશના વિકાસનો વિરોધ છે. પ્રધાનમંત્રીની આ મુલાકાત દક્ષિણ ભારતને દેશના મુખ્ય પ્રવાહમાં લાવવાની સુંદર તક છે. પરંતુ વિરોધ પક્ષોના બહિષ્કાર અને રાજકીય વિવાદો દર્શાવે છે કે સંકલન અને સમાવેશી વલણ અત્યંત જરૂરી છે. જો આ પ્રોજેક્ટ્સ સમયસર પૂર્ણ થાય અને તેના લાભ સામાન્ય માણસ સુધી પહોંચે તો ‘વિકસિત ભારત’નું સપનું વાસ્તવિક બનશે. રાજકારણને બાજુએ મૂકીને વિકાસની ગતિ અવિરત રહે એવી આશા રાખીએ. આવા પ્રયાસો દેશને એકસૂત્રમાં બાંધશે અને ભારતને વૈશ્વિક શક્તિ તરીકે સ્થાપિત કરશે.
નરેન્દ્ર જોષી
