કાંતિલાલ માંડોત
સુરત
આઠ વર્ષ પછી વડા પ્રધાન નરેન્દ્ર મોદીનું મલેશિયામાં આગમન ફક્ત રાજદ્વારી મુલાકાત નથી, પરંતુ ભારત-મલેશિયા સંબંધોમાં વિશ્વાસ, આત્મીયતા અને ભાવિ ભાગીદારીને મજબૂત બનાવતી એક મહત્વપૂર્ણ ક્ષણ છે. મલેશિયાના વડા પ્રધાન અનવર ઇબ્રાહિમે કુઆલાલંપુર એરપોર્ટ પર વડા પ્રધાન મોદીનું વ્યક્તિગત રીતે સ્વાગત કર્યું અને તેમને તેમની કારમાં સ્થળ પર લઈ ગયા, જે બંને દેશો વચ્ચેની ઉષ્મા અને પરસ્પર આદરને પ્રતિબિંબિત કરે છે. આ દ્રશ્ય સૂચવે છે કે ભારત-મલેશિયા સંબંધો હવે ઔપચારિકતાઓથી આગળ વધીને વ્યક્તિગત વિશ્વાસ અને ઊંડી સમજણના સ્તરે પહોંચી ગયા છે.
ભારત-મલેશિયા સંબંધો ઇતિહાસમાં ઊંડા મૂળ ધરાવે છે. સદીઓ પહેલા, ભારતીય વેપારીઓ, વિદ્વાનો અને સાંસ્કૃતિક પરંપરાઓ દરિયાઈ માર્ગો દ્વારા મલય દ્વીપકલ્પ સુધી પહોંચી હતી. મસાલા, નારિયેળ, ચા અને કાપડના વેપારથી ભાષા, ધર્મ અને સંસ્કૃતિનું આદાન-પ્રદાન થયું હતું. આજે પણ, મલેશિયાની સંસ્કૃતિમાં ભારતીય પ્રભાવ સ્પષ્ટપણે દેખાય છે, ખાસ કરીને તમિલ સમુદાય દ્વારા. કુઆલાલંપુર અને કોચીના સ્વાદ સમાન છે તે અંગે વડા પ્રધાન મોદીની ટિપ્પણી ફક્ત ખોરાકનું વર્ણન નથી, પરંતુ બંને દેશોને જોડતા સહિયારા સાંસ્કૃતિક વારસાનો સંકેત છે.
મલેશિયાની સ્વતંત્રતા પછી તરત જ ભારત અને મલેશિયા વચ્ચે રાજદ્વારી સંબંધો સ્થાપિત થયા હતા. સમય જતાં, આ સંબંધો મજબૂત થયા, અને બંને દેશોએ પરસ્પર વિશ્વાસ પર આધારિત સહયોગમાં નવા પરિમાણો ઉમેર્યા. ૨૦૧૫ માં, આ સંબંધોને વ્યૂહાત્મક ભાગીદારી સુધી વધારવામાં આવ્યા અને પછીથી વ્યાપક વ્યૂહાત્મક ભાગીદારીમાં અપગ્રેડ કરવામાં આવ્યા. આનો અર્થ એ થયો કે ભારત અને મલેશિયા ફક્ત વેપાર કે રાજકીય સંવાદ સુધી મર્યાદિત નથી, પરંતુ સંરક્ષણ, દરિયાઈ સુરક્ષા, ઉર્જા, ટેકનોલોજી,
“શિક્ષણ અને લોકો-થી-લોકોના સંપર્કો જેવા લાંબા ગાળાના અને સંવેદનશીલ ક્ષેત્રોમાં પણ સાથે કામ કરે છે.
મલેશિયામાં ભારતીય મૂળના આશરે ૨.૯ મિલિયન લોકો રહે છે, જે વિશ્વના સૌથી મોટા ભારતીય ડાયસ્પોરા સમુદાયોમાંનો એક છે. આ સમુદાય બંને દેશો વચ્ચે જીવંત સેતુ ભજવે છે. ભારતીય નાગરિકો મલેશિયાના અર્થતંત્ર, રાજકારણ, શિક્ષણ અને સંસ્કૃતિમાં નોંધપાત્ર યોગદાન આપી રહ્યા છે. ભારત માટે, આ સમુદાય માત્ર ભાવનાત્મક રીતે મહત્વપૂર્ણ નથી, પરંતુ આર્થિક અને વ્યૂહાત્મક રીતે પણ મહત્વપૂર્ણ છે. આ જ કારણ છે કે ભારતીય ડાયસ્પોરા દરેક ભારતીય વડા પ્રધાનની મલેશિયા મુલાકાતનું ખાસ કેન્દ્રબિંદુ છે.
વેપાર ભારત-મલેશિયા સંબંધોનો મજબૂત સ્તંભ છે. દક્ષિણપૂર્વ એશિયામાં મલેશિયા ભારત માટે એક મુખ્ય વેપારી ભાગીદાર છે. બંને દેશો વચ્ચે વેપાર સતત વધ્યો છે, જોકે ભારતે કેટલાક વર્ષોથી વેપાર ખાધનો સામનો કર્યો છે. ભારત મુખ્યત્વે મલેશિયાથી ખાદ્ય તેલની આયાત કરે છે, ખાસ કરીને પામ તેલ, જે ભારતની સ્થાનિક જરૂરિયાતોનો મોટો હિસ્સો પૂર્ણ કરે છે. ભારત મલેશિયાથી ઇલેક્ટ્રોનિક સાધનો, સેમિકન્ડક્ટર ઘટકો, રસાયણો, પેટ્રોકેમિકલ ઉત્પાદનો, રબર અને લાકડાના ઉત્પાદનોની પણ આયાત કરે છે.
બીજી તરફ, ભારત મલેશિયામાં પેટ્રોલિયમ ઉત્પાદનો, ફાર્માસ્યુટિકલ્સ, વાહનો, સ્ટીલ, રસાયણો, કાપડ અને માહિતી ટેકનોલોજી સેવાઓની નિકાસ કરે છે. ભારતીય ફાર્માસ્યુટિકલ ઉદ્યોગ મલેશિયામાં મજબૂત હાજરી ધરાવે છે, કારણ કે તેની સસ્તી અને ગુણવત્તાયુક્ત દવાઓ આરોગ્યસંભાળ ક્ષેત્ર માટે મહત્વપૂર્ણ છે. તેવી જ રીતે, ભારતીય ટેકનોલોજી કંપનીઓ મલેશિયાના ડિજિટલ વિકાસમાં મુખ્ય ભૂમિકા ભજવી રહી છે. બંને દેશો વચ્ચેના વેપારને વધુ સંતુલિત અને ટકાઉ બનાવવા માટે વ્યાપક આર્થિક સહકાર કરારની સમીક્ષા કરવામાં આવી રહી છે, જે ભારતીય ઉદ્યોગો અને મલેશિયન ભાગીદારો બંને માટે સમાન લાભો સુનિશ્ચિત કરે છે.
કાચા માલ અને વ્યૂહાત્મક પુરવઠાના ક્ષેત્રોમાં ભારતને મલેશિયાથી નોંધપાત્ર લાભ મળે છે. સેમિકન્ડક્ટર અને ઇલેક્ટ્રોનિક્સ ઉદ્યોગોમાં મલેશિયાની વૈશ્વિક ભૂમિકા ભારત માટે ખાસ મહત્વની છે, ખાસ કરીને એવા સમયે જ્યારે વિશ્વ તેની સપ્લાય ચેઇનને વૈવિધ્યીકરણ કરવા તરફ આગળ વધી રહ્યું છે. મલેશિયા માટે, ભારત એક વિશાળ બજાર, ઝડપથી વિકસતી અર્થવ્યવસ્થા અને પુષ્કળ રોકાણ તકોનું પ્રતિનિધિત્વ કરે છે. ભારતની વસ્તી, ડિજિટલ માળખાગત સુવિધાઓ અને ઉત્પાદન ક્ષમતાઓ મલેશિયન કંપનીઓને આકર્ષે છે.
ભારત અને મલેશિયા વ્યૂહાત્મક અને સુરક્ષા સ્તરે પણ એકબીજા માટે મહત્વપૂર્ણ છે. મલાક્કા સ્ટ્રેટ વિશ્વના સૌથી વ્યસ્ત દરિયાઈ માર્ગોમાંનો એક છે, જે વૈશ્વિક વેપારનો નોંધપાત્ર હિસ્સો વહન કરે છે. દરિયાઈ સુરક્ષા, આ ક્ષેત્રમાં આતંકવાદ અને ગેરકાયદેસર પ્રવૃત્તિઓનો સામનો કરવો એ બંને દેશો માટે સહિયારી પ્રાથમિકતાઓ છે. ભારતનું ઈન્ડો-પેસિફિક વિઝન અને મલેશિયાની પ્રાદેશિક ભૂમિકા એકબીજાના પૂરક છે. નૌકાદળ સહયોગ અને સંરક્ષણ સંવાદ દ્વારા, બંને દેશો પ્રાદેશિક સ્થિરતામાં ફાળો આપી રહ્યા છે.
ડિજિટલ અને નાણાકીય ટેકનોલોજીના ક્ષેત્રોમાં સહયોગ ભારત-મલેશિયા સંબંધોના ભવિષ્યને આકાર આપી રહ્યો છે. ભારતની ડિજિટલ ચુકવણી પ્રણાલી હવે વૈશ્વિક સ્તરે પોતાને સ્થાપિત કરી ચૂકી છે, અને મલેશિયામાં તેનો વિસ્તરણ ફક્ત ભારતીય પ્રવાસીઓ અને પ્રવાસીઓને જ સુવિધા આપશે નહીં પરંતુ બંને દેશો વચ્ચે આર્થિક સંબંધોને પણ મજબૂત બનાવશે. આ સહયોગ દર્શાવે છે કે ભારત અને મલેશિયા સંયુક્ત રીતે ભવિષ્યના અર્થતંત્ર માટે તૈયારી કરી રહ્યા છે.
મલેશિયા ભારતની “એક્ટ ઈસ્ટ” નીતિમાં મહત્વપૂર્ણ ભૂમિકા ભજવે છે. દક્ષિણપૂર્વ એશિયન રાષ્ટ્રોનું સંગઠન આ નીતિનું કેન્દ્ર છે, અને મલેશિયા એક પ્રભાવશાળી સભ્ય છે. ભારત આ સંગઠન સાથેના તેના મુક્ત વેપાર કરારને વધુ સંતુલિત અને આધુનિક બનાવવા માટે પ્રયત્નશીલ છે. આ સંદર્ભમાં, મલેશિયાનો ટેકો ભારત માટે મહત્વપૂર્ણ હોઈ શકે છે. ભારત ઇચ્છે છે કે આ કરાર માત્ર વેપાર વધારવા માટે જ નહીં પરંતુ સ્થાનિક ઉદ્યોગો અને રોજગાર માટે પણ ફાયદાકારક બને.
જોકે ભારત-મલેશિયા સંબંધોએ કેટલાક સંવેદનશીલ મુદ્દાઓનો સામનો કર્યો છે, ખાસ કરીને ઝાકીર નાઈક કેસ, બંને દેશોએ સંવાદ અને સહયોગનો માર્ગ જાળવી રાખ્યો છે. આ પરિપક્વ રાજદ્વારીનું ઉદાહરણ છે, જ્યાં મતભેદો હોવા છતાં સહિયારા હિતોને પ્રાથમિકતા આપવામાં આવે છે.
પ્રધાનમંત્રી મોદીની મલેશિયા મુલાકાત એ સંકેત આપે છે કે ભારત અને મલેશિયા તેમના ઐતિહાસિક સંબંધોને નવી ઉર્જા સાથે આગળ વધારવાનો ઇરાદો ધરાવે છે. સંસ્કૃતિ, વેપાર, સુરક્ષા અને ટેકનોલોજીના ક્ષેત્રોમાં સહયોગ દ્વારા આગામી વર્ષોમાં આ ભાગીદારી વધુ ગાઢ બની શકે છે. ભારત માટે, મલેશિયા દક્ષિણપૂર્વ એશિયાનું વિશ્વસનીય પ્રવેશદ્વાર છે, અને મલેશિયા માટે, ભારત એક ઉભરતી વૈશ્વિક શક્તિ છે. આ પરસ્પર મહત્વ અને વિશ્વાસ ભવિષ્યમાં ભારત-મલેશિયા સંબંધોને નવી ઊંચાઈઓ પર લઈ જવાની ક્ષમતા ધરાવે છે.
