કિશન સન્મુખદાસ ભવનાની
(એલએલબી, એલએલએમ સીએ (એટીસી)
શ્રીનગર, ગોંદીયા
ગોંદિયા – દર વર્ષે વૈશ્વિક સ્તરે ઉજવવામાં આવતો આંતરરાષ્ટ્રીય મહિલા દિવસ, વિશ્વ સમુદાય માટે એક મહત્વપૂર્ણ પ્રસંગ છે, જે સમાજ, અર્થતંત્ર, રાજકારણ, વિજ્ઞાન, શિક્ષણ, સંસ્કૃતિ અને માનવ વિકાસમાં મહિલાઓના યોગદાન બદલ સન્માનિત કરે છે. આ દિવસ ૨૦૨૬માં વિશેષ મહત્વ ધરાવે છે, કારણ કે તેની કેન્દ્રીય ભાવના ઉજવણી સુધી મર્યાદિત નથી પરંતુ દરેક મહિલા અને છોકરીના અધિકારો, ન્યાય અને સશક્તિકરણ માટે નક્કર કાર્યવાહી પર ધ્યાન કેન્દ્રિત કરે છે. આજે, જેમ જેમ વિશ્વ ઝડપથી બદલાઈ રહ્યું છે, મહિલાઓની ભાગીદારી અને નેતૃત્વને વિકાસનો પાયો માનવામાં આવે છે. આ દિવસ આપણને યાદ અપાવે છે કે લિંગ સમાનતા ફક્ત સામાજિક ન્યાયનો વિષય નથી, પરંતુ ટકાઉ વિકાસ અને વૈશ્વિક શાંતિ માટે એક આવશ્યક શરત છે. હું, એડવોકેટ કિશન સન્મુખદાસ ભવનાની, ગોંદિયા, મહારાષ્ટ્ર, માનું છું કે આંતરરાષ્ટ્રીય મહિલા દિવસ ફક્ત સમસ્યાઓની ચર્ચા કરવા માટેનું પ્લેટફોર્મ નથી, પરંતુ મહિલાઓની સિદ્ધિઓની ઉજવણી પણ છે. આજે, મહિલાઓ વિજ્ઞાન, અવકાશ, રાજકારણ, રમતગમત, સંરક્ષણ, વ્યવસાય અને કલા જેવા ક્ષેત્રોમાં નોંધપાત્ર સિદ્ધિઓ હાંસલ કરી રહી છે. વિશ્વભરના મહિલા વૈજ્ઞાનિકો, ઉદ્યોગસાહસિકો, રમતવીરો અને નેતાઓએ સાબિત કર્યું છે કે, તક મળતાં, મહિલાઓ કોઈપણ ક્ષેત્રમાં શ્રેષ્ઠતા મેળવી શકે છે. આ દિવસે, મહિલાઓના યોગદાનને ઓળખવા અને સમાજને પ્રેરણા આપવા માટે વિવિધ દેશોમાં સન્માન સમારોહ, પરિષદો, સાંસ્કૃતિક કાર્યક્રમો અને જાગૃતિ અભિયાનોનું આયોજન કરવામાં આવે છે.
મિત્રો, જ્યારે ગીવ ટુ ગેઇન અભિયાન અને વૈશ્વિક સહયોગને સમજવાની વાત આવે છે, ત્યારે ગીવ ટુ ગેઇન અભિયાન ૨૦૨૬ના આંતરરાષ્ટ્રીય મહિલા દિવસ નિમિત્તે વૈશ્વિક સ્તરે સમાચારમાં પણ છે. આ અભિયાનનો મુખ્ય સંદેશ એ છે કે લિંગ સમાનતા પ્રાપ્ત કરવા માટે સહકાર, સહાનુભૂતિ અને ઉદારતા આવશ્યક છે. જ્યારે મહિલાઓ શિક્ષણ, આરોગ્ય અને આર્થિક તકોમાં આગળ વધે છે, ત્યારે સમગ્ર સમાજને ફાયદો થાય છે. તેથી, આ અભિયાન લોકોને મહિલાઓને સશક્ત બનાવવા માટે તેમના સંસાધનો, સમય અને જ્ઞાનનો ઉપયોગ કરવા પ્રેરણા આપે છે. આ રીતે, આ અભિયાન સામૂહિક પ્રગતિના વિચારને મજબૂત બનાવે છે. આંતરરાષ્ટ્રીય મહિલા દિવસ ભારતમાં વિશેષ મહત્વ ધરાવે છે કારણ કે મહિલાઓએ સામાજિક, સાંસ્કૃતિક અને આર્થિક જીવનના દરેક ક્ષેત્રમાં મહત્વપૂર્ણ ભૂમિકા ભજવી છે. ભારતીય સમાજમાં, મહિલાઓને શક્તિ, જ્ઞાન અને સર્જનાત્મકતાનું પ્રતીક માનવામાં આવે છે. જો કે, ઇતિહાસના વિવિધ તબક્કે તેઓએ સામાજિક મર્યાદાઓ અને અસમાનતાઓનો સામનો કર્યો છે. આજે, ભારત સરકાર અને વિવિધ સામાજિક સંગઠનો મહિલાઓના શિક્ષણ, આરોગ્ય, રોજગાર અને સુરક્ષા માટે અસંખ્ય યોજનાઓ અમલમાં મૂકી રહ્યા છે. મહિલા દિવસ આ પ્રયાસોને આગળ વધારવા અને નવી પહેલ શરૂ કરવાની તક પૂરી પાડે છે.
મિત્રો, જો આપણે નવી દિલ્હીના માણેકશા સેન્ટર ખાતે ભારત સરકારની રાષ્ટ્રીય ઉજવણી વિશે વાત કરીએ, તો ભારત સરકાર ૮ માર્ચ, ૨૦૨૬ના રોજ આંતરરાષ્ટ્રીય મહિલા દિવસની ભવ્ય રાષ્ટ્રીય ઉજવણીનું આયોજન કરી રહી છે. આ કાર્યક્રમ મહિલા અને બાળ વિકાસ મંત્રાલય દ્વારા નવી દિલ્હીના માણેકશા સેન્ટર ખાતે યોજાશે. ભારતના રાષ્ટ્રપતિ આ કાર્યક્રમમાં મુખ્ય મહેમાન હશે. આ કાર્યક્રમમાં મહિલા અને બાળ વિકાસ મંત્રી અને રાજ્યમંત્રી પણ હાજર રહેશે. આ કાર્યક્રમ ભારતમાં મહિલાઓના નેતૃત્વ હેઠળના વિકાસને આગળ વધારવા માટે સરકારની પ્રતિબદ્ધતાને પ્રતિબિંબિત કરે છે. વિવિધ ઓડિયો-વિઝ્યુઅલ પ્રેઝન્ટેશન પ્રદર્શિત કરવામાં આવશે, જે કાર્યબળમાં મહિલાઓની વધતી ભાગીદારી અને મુખ્ય સરકારી યોજનાઓ પર પ્રકાશ પાડશે. પેનલ ચર્ચાઓ અને નીતિ સંવાદો – આ કાર્યક્રમ દરમિયાન બે મહત્વપૂર્ણ પેનલ ચર્ચાઓ યોજાશે. પ્રથમ ચર્ચા શ્રમ સંહિતા – મહિલા સશક્તિકરણને પ્રોત્સાહન આપવાના વિષય પર હશે, જે કાર્યસ્થળો પર સમાન તકો, સલામતી અને શ્રમ અધિકારોને સંબોધશે. બીજી પેનલ ચર્ચા “સ્વ-સહાય જૂથોમાંથી મહિલાઓ ઉદ્યોગસાહસિક તરીકે” પર કેન્દ્રિત હશે, જે ગ્રામીણ અને શહેરી વિસ્તારોમાં મહિલા ઉદ્યોગસાહસિકતાને પ્રોત્સાહન આપવાના પગલાંની ચર્ચા કરશે. નિષ્ણાતો, નીતિ નિર્માતાઓ અને મહિલા નેતાઓ આ ચર્ચાઓમાં ભાગ લેશે. ૧૫૦ થી વધુ મંત્રાલયો, વિભાગો અને સંગઠનોમાંથી આશરે ૧,૦૦૦ મહિલાઓ આ કાર્યક્રમમાં હાજરી આપે તેવી અપેક્ષા છે. આમાં સશસ્ત્ર દળો, પોલીસ, મીડિયા, આરોગ્યસંભાળ, રમતગમત અને ઉદ્યોગ જેવા વિવિધ ક્ષેત્રોના પ્રતિનિધિઓનો સમાવેશ થશે. આ વિવિધતા ભારતમાં મહિલાઓ દરેક ક્ષેત્રમાં ભજવે છે અને દેશના વિકાસમાં યોગદાન આપે છે તે સક્રિય ભૂમિકાને પ્રતિબિંબિત કરે છે.
મિત્રો, જો આપણે શક્તિ પદયાત્રા – શી લીડ્સ, બિલ્ડ્સ ઇન્ડિયા પદયાત્રા વિશે વાત કરીએ, તો આંતરરાષ્ટ્રીય મહિલા દિવસ નિમિત્તે, મહિલા અને બાળ વિકાસ મંત્રાલય નવી દિલ્હીમાં શક્તિ પદયાત્રા – શી લીડ્સ, બિલ્ડ્સ ઇન્ડિયા ઓન ધ કર્તવ્ય પથ નામની મહિલાઓ દ્વારા સંચાલિત પદયાત્રાનું આયોજન કરશે. આ પદયાત્રા સવારે ૭ઃ૩૦ થી ૧૦ વાગ્યા સુધી ચાલશે અને ઇન્ડિયા ગેટથી વિજય ચોક સુધી લગભગ બે કિલોમીટરનું અંતર કાપશે. આ કાર્યક્રમમાં આશરે ૩,૦૦૦ મહિલાઓ ભાગ લે તેવી અપેક્ષા છે, જેમાં વિવિધ મંત્રાલયો, સંગઠનો, સશસ્ત્ર દળો, પોલીસ, મીડિયા અને સામાજિક સંગઠનોના પ્રતિનિધિઓનો સમાવેશ થાય છે. આ પદયાત્રાનો હેતુ એ સંદેશ આપવાનો છે કે મહિલાઓ ભારતના વિકાસમાં કેન્દ્રીય ભૂમિકા ભજવે છે. જ્યારે મહિલાઓ નેતૃત્વ કરે છે, ત્યારે સમાજમાં સમાવિષ્ટ અને સંતુલિત વિકાસની સંભાવના વધે છે. તેથી, શી લીડ્સ, બિલ્ડ્સ ઇન્ડિયા પદયાત્રાનો સંદેશ દર્શાવે છે કે મહિલાઓ માત્ર વિકાસમાં સહભાગી જ નથી, પરંતુ તેના સર્જકો પણ છે. શક્તિ પદયાત્રા દરમિયાન, કર્તવ્ય પથ પર પ્રદર્શનો ગોઠવવામાં આવશે, જેમાં મહિલાઓ માટે મુખ્ય સરકારી યોજનાઓ દર્શાવવામાં આવશે. આ ઉપરાંત, ઇન્ડિયા ગેટ પર સાંસ્કૃતિક પ્રદર્શન યોજાશે, જેમાં ડોલ્લુ કુનિથા, કલારીપાયટ્ટુ, શ્રૃંગારીમેલ્લમ, રણચંડી અને ઘૂમર જેવા પરંપરાગત નૃત્યોનો સમાવેશ થાય છે. આ પ્રદર્શન ભારતની સાંસ્કૃતિક વિવિધતા અને મહિલા શક્તિનું પ્રતીક હશે.
મિત્રો, વિકસિત ભારત માટે મહિલા સશક્તિકરણ પર રાષ્ટ્રીય પરિષદ, વિકસિત ભારત માટે મહિલા સશક્તિકરણ વિષય પર રાષ્ટ્રીય પરિષદનું આયોજન મહિલા દિવસ નિમિત્તે નવી દિલ્હીના વિજ્ઞાન ભવન ખાતે કરવામાં આવી રહ્યું છે. આ પરિષદ “ભારતી નારી થી નારાયણી” શીર્ષક હેઠળ યોજાશે. તેનો ઉદ્દેશ્ય પરિવારની સીમાઓથી આગળ મહિલાઓને સશક્ત બનાવવાનો અને રાષ્ટ્રનિર્માણમાં સક્રિય શક્તિઓ તરીકે સ્થાપિત કરવાનો છે. પરિષદનો ઉદ્દેશ્ય અને દ્રષ્ટિકોણઃ આ પરિષદનો ધ્યેય એક એવું પ્લેટફોર્મ બનાવવાનો છે જ્યાં મહિલાઓ જોડાઈ શકે, વિચારો વહેંચી શકે અને ઉકેલો રજૂ કરી શકે. આ પ્લેટફોર્મને નીતિનિર્માણમાં મહિલાઓની ભાગીદારી વધારવા અને આત્મનિર્ભર ભારતના ધ્યેયને મજબૂત બનાવવા તરફ એક મહત્વપૂર્ણ પગલું માનવામાં આવે છે. આ પરિષદ દ્વારા સરકારને બહુપક્ષીય નીતિગત ભલામણો કરવામાં આવશે અને મહિલા નેતાઓનું રાષ્ટ્રીય નેટવર્ક બનાવવાના પ્રયાસો કરવામાં આવશે.
મિત્રો, જો આપણે પરિષદમાં ચર્ચા થનારા આઠ મુખ્ય વિષયો પર વિચાર કરીએ, તો તેમાં વિદ્યા, શક્તિ, મુક્તિ, ચેતના, પ્રકૃતિ, સંસ્કૃતિ, સિદ્ધિ અને કૃતિનો સમાવેશ થાય છે. આ વિષયો ભારતીય મહિલાઓની આંતરિક યાત્રા અને વિકાસના વિવિધ પરિમાણોને પ્રતિબિંબિત કરે છે. શિક્ષણ, આર્થિક સ્વનિર્ભરતા, સામાજિક સ્વતંત્રતા, નેતૃત્વ, આરોગ્ય, સાંસ્કૃતિક મૂલ્યો અને વ્યવહારુ કાર્ય યોજનાઓ પર ઊંડાણપૂર્વક ચર્ચા કરવામાં આવશે. આ રાષ્ટ્રીય કાર્યક્રમમાં વર્લ્ડ બેંક, યુનિસેફ, યુએન વિમેન, સંયુક્ત રાષ્ટ્ર વિકાસ કાર્યક્રમ અને સંયુક્ત રાષ્ટ્ર વસ્તી ભંડોળ જેવી આંતરરાષ્ટ્રીય સંસ્થાઓની ભાગીદારી પણ સામેલ હશે. આ ફક્ત રાષ્ટ્રીય જ નહીં પરંતુ વૈશ્વિક સ્તરે મહિલા સશક્તિકરણના મહત્વને ઉજાગર કરે છે. સોશિયલ મીડિયા ઝુંબેશ – તેણી ભારતનું નિર્માણ કરે છેઃ મહિલા દિવસ નિમિત્તે, શીબિલ્ડ્સઈન્ડિયા હેશટેગ સાથે એક સોશિયલ મીડિયા ઝુંબેશ શરૂ કરવામાં આવી રહી છે. આ ઝુંબેશનો હેતુ મહિલાઓની પ્રેરણાદાયી વાર્તાઓ વહેંચવાનો અને સમાજમાં સકારાત્મક પરિવર્તન માટે જાગૃતિ લાવવાનો છે.
મિત્રો, જો આપણે મહિલા સશક્તિકરણ અને વિકસિત ભારત ૨૦૪૭ને ધ્યાનમાં લઈએ, તો ભારતે ૨૦૪૭ સુધીમાં વિકસિત રાષ્ટ્ર બનવાનું લક્ષ્ય નક્કી કર્યું છે. આ લક્ષ્યને પ્રાપ્ત કરવામાં મહિલાઓની ભૂમિકા મહત્વપૂર્ણ છે. ભારત શિક્ષણ, ઉદ્યોગસાહસિકતા, નવીનતા અને નેતૃત્વમાં મહિલાઓની ભાગીદારી વધારીને જ સમાવેશી અને ટકાઉ વિકાસ પ્રાપ્ત કરી શકે છે. સામાજિક પરિવર્તનની જરૂરિયાત – પ્રગતિ છતાં, મહિલાઓ માટે હજુ પણ ઘણા પડકારો છે. ઘરેલું હિંસા, લિંગ ભેદભાવ, અસમાન પગાર અને શૈક્ષણિક અસમાનતા જેવી સમસ્યાઓ ઘણા સમાજોમાં પ્રવર્તે છે. તેથી, આંતરરાષ્ટ્રીય મહિલા દિવસ આપણને યાદ અપાવે છે કે સાચી સમાનતા માટે સામાજિક વિચારસરણી અને વર્તનમાં પરિવર્તનની જરૂર છે.
તેથી, જો આપણે ઉપરોક્ત વર્ણનનો અભ્યાસ અને વિશ્લેષણ કરીએ, તો આપણને જાણવા મળશે કે આંતરરાષ્ટ્રીય મહિલા દિવસ ૨૦૨૬ એ માત્ર એક ઉજવણી નથી પરંતુ એક વૈશ્વિક ચળવળનું પ્રતીક છે જે મહિલાઓના અધિકારો, ગૌરવ અને સમાનતા માટે સતત પ્રયાસોને પ્રેરણા આપે છે. ભારત સહિત વિશ્વભરના ઘણા દેશોમાં યોજાતા કાર્યક્રમો દર્શાવે છે કે મહિલા સશક્તિકરણ એ માનવ પ્રગતિનો પાયો છે. જ્યારે મહિલાઓ શિક્ષણ, રોજગાર, નેતૃત્વ અને નિર્ણય લેવામાં સમાન ભાગીદારી પ્રાપ્ત કરે છે ત્યારે જ સમાજ ખરેખર ન્યાયી અને સમૃદ્ધ બની શકે છે. તેથી, આ દિવસ આપણને એક એવા ભવિષ્યનું નિર્માણ કરવાની પ્રતિજ્ઞા લેવાની તક આપે છે જ્યાં દરેક મહિલા અને છોકરી સુરક્ષિત, આદરણીય અને સશક્ત જીવન જીવી શકે.
