તંત્રીની કલમે….
ગુજરાત સ્થાપના દિવસના પાવન અવસરે સુરતના આંગણે આયોજિત ’વાઇબ્રન્ટ ગુજરાત રિજનલ સમિટ’ એ માત્ર એક સરકારી કાર્યક્રમ બનીને નથી રહ્યો પરંતુ તેણે રાજ્યના ઔદ્યોગિક ઇતિહાસમાં એક નવું સુવર્ણ પૃષ્ઠ ઉમેર્યું છે. દક્ષિણ ગુજરાતના આર્થિક પાટનગર ગણાતા સુરતમાં બે દિવસીય કોન્ફરન્સ દરમિયાન થયેલા ૨,૭૯૨ એમઓયુ અને તેનાથી આવનારું રૂ ૩.૫૩ લાખ કરોડનું માતબર રોકાણ એ સાબિત કરે છે કે રોકાણકારોનો ગુજરાતના સાતત્યપૂર્ણ વિકાસ પરનો ભરોસો આજે પણ અકબંધ છે. મુખ્યમંત્રી ભૂપેન્દ્ર પટેલના નેતૃત્વ હેઠળ વાઇબ્રન્ટ ગુજરાતના વિઝનને ગાંધીનગરના મહાત્મા મંદિરના એરકન્ડિશન્ડ હોલમાંથી બહાર કાઢીને પ્રાદેશિક સ્તરે છેવાડાના ઉદ્યોગકાર સુધી લઈ જવાનો આ પ્રયોગ અપેક્ષા કરતા વધુ સફળ રહ્યો છે અને તેણે સુરતના ઔદ્યોગિક આકાશમાં નવી આશાઓના રંગો પૂર્યા છે.
આ સમિટના જમા પાસાં પર નજર કરીએ તો રૂ ૩,૫૩,૩૦૬ કરોડના રોકાણના કરારો એ કોઈ નાની વાત નથી કારણ કે આ રોકાણ માત્ર કાગળ પરની ગણતરીઓ નથી પરંતુ તે ટેક્સટાઇલ, કેમિકલ્સ, હીરા ઉદ્યોગ અને પ્રવાસન જેવા ક્ષેત્રોમાં નવી સંભાવનાઓના દ્વાર ખોલનારું છે. સૌથી આશાસ્પદ બાબત એ છે કે આ પ્રોજેક્ટ્સ દ્વારા અંદાજે ૨.૮૨ લાખ જેટલી નવી રોજગારીની તકો ઊભી થશે જે રાજ્યના શિક્ષિત યુવાનો માટે આશીર્વાદરૂપ સાબિત થશે અને સ્થાનિક અર્થતંત્રમાં નાણાકીય તરલતા વધારશે. સુરતને હંમેશા પરંપરાગત ડાયમંડ અને ટેક્સટાઇલ હબ તરીકે જોવામાં આવ્યું છે પરંતુ આ રિજનલ સમિટ દ્વારા ’ટેકનિકલ ટેક્સટાઇલ’ અને ’ગ્રીન એનર્જી’ જેવા ભાવિ ક્ષેત્રોમાં મોટું રોકાણ આકર્ષવામાં સફળતા મળી છે જે સુરતના ઔદ્યોગિક માળખાને આધુનિક બનાવશે. નાના અને મધ્યમ કદના ઉદ્યોગો એટલે કે એમએસએમઈ ને વૈશ્વિક પ્લેટફોર્મ પૂરું પાડીને સરકારે સાચા અર્થમાં ’લોકલ ફોર વોકલ’ ના સૂત્રને જમીની સ્તરે ઉતાર્યું છે જેનાથી સ્થાનિક ઉદ્યોગકારોમાં આત્મવિશ્વાસ વધ્યો છે અને વહીવટી પ્રક્રિયાઓ પણ વધુ લોકોભિમુખ બની છે.
જોકે કોઈપણ સિક્કાની બે બાજુ હોય છે તેમ આ ભવ્ય સફળતાની સામે કેટલાક પડકારો અને મર્યાદાઓ પણ ઉભી છે જેની અવગણના કરવી જોખમી બની શકે છે. કોઈપણ મોટી સમિટની વાસ્તવિક સફળતા માત્ર તેના એમઓયુના આંકડા પરથી નહીં પરંતુ તેના ગ્રાઉન્ડ લેવલના અમલીકરણ પરથી માપવી જોઈએ કારણ કે ભૂતકાળના અનુભવો કહે છે કે ઘણા તોતિંગ કરારો લાલિયાવાડી અને વહીવટી વિલંબને કારણે કાગળ પર જ રહી જતા હોય છે. સુરત માટે સૌથી મોટો પડકાર પાયાની સુવિધાઓ અને પર્યાવરણની જાળવણીનો છે કારણ કે કેમિકલ અને પેટ્રોકેમિકલ્સ ક્ષેત્રે આવતા આટલા મોટા રોકાણને કારણે દક્ષિણ ગુજરાતની નદીઓ અને પવિત્ર દરિયાકાંઠાના પ્રદૂષણમાં વધારો થવાની ભીતિ નકારી શકાતી નથી. જમીન સંપાદનનો પ્રશ્ન પણ એટલો જ જટિલ છે કારણ કે ઉદ્યોગો માટેની ભૂખ ખેતીલાયક જમીનોને ગળી ન જાય તે જોવાની સરકારની નૈતિક જવાબદારી છે અને સુરત જેવા ભીડભાડવાળા શહેરમાં ટ્રાફિક તથા લોજિસ્ટિક્સનું આધુનિકીકરણ અત્યંત જરૂરી છે જેથી નવા ઉદ્યોગોને પૂરતું બળ મળી શકે.
આગામી સમયમાં આ રિજનલ સમિટના પરિણામો ગુજરાતના જીડીપીમાં મોટો ઉછાળો લાવશે તેમાં કોઈ શંકા નથી અને સુરત હવે માત્ર કાપડનું શહેર મટીને ભારતનું સાચું ’ઈન્ડસ્ટ્રિયલ ગ્રોથ એન્જિન’ બનવા તરફ મક્કમ ડગલાં માંડી રહ્યું છે. એગ્રો અને ફૂડ પ્રોસેસિંગમાં થયેલા નવા રોકાણો ખેડૂતોની આવક વધારવામાં ચાવીરૂપ ભૂમિકા ભજવશે અને જો સરકાર પર્યાવરણ તથા વિકાસ વચ્ચે પારદર્શક સંતુલન જાળવશે તો દક્ષિણ ગુજરાત દેશનું સૌથી મોટું આધુનિક રોજગારી હબ બનીને ઉભરશે. ભવિષ્યમાં આ પ્રકારની રિજનલ સમિટ રાજ્યના અન્ય ભાગોમાં પણ થવી જોઈએ જેથી વિકાસનું વિકેન્દ્રીકરણ થાય અને સંતુલિત પ્રાદેશિક પ્રગતિ સાધી શકાય. સુરતની આ સમિટે જે દિશા બતાવી છે તેને સફળ બનાવવા માટે હવે જરૂર છે પારદર્શિતા અને સમયમર્યાદામાં અમલીકરણની કારણ કે જો આ ૩.૫૩ લાખ કરોડનું રોકાણ ખરેખર વાસ્તવિકતામાં રૂપાંતરિત થશે તો ૨૦૪૭ સુધીમાં ભારતને ’વિકસિત રાષ્ટ્ર’ બનાવવામાં ગુજરાતના સુરતનું યોગદાન સૌથી મોખરે રહેશે.
નરેન્દ્ર જોષી
