કાંતિલાલ માંડોત
દિલ્હી અને કોલકાતા જેવા મહાનગરોમાં તાજેતરમાં થયેલા આતંકવાદી કાવતરાઓએ ફરી એકવાર એ વાત પર ભાર મૂક્યો છે કે આતંકવાદનો ખતરો ફક્ત સરહદો સુધી મર્યાદિત નથી; તે સતત તેનું સ્વરૂપ બદલીને સમાજમાં ઘૂસણખોરી કરવાનો પ્રયાસ કરે છે. દિલ્હી પોલીસ સ્પેશિયલ સેલ અને અન્ય સુરક્ષા એજન્સીઓની ત્વરિત કાર્યવાહીએ સમયસર એક મોટા કાવતરાને નિષ્ફળ બનાવ્યું. આ ઘટના ફક્ત થોડા પોસ્ટરો કે શંકાસ્પદ પ્રવૃત્તિઓ લગાવવા સુધી મર્યાદિત નહોતી; તેના બદલે, એક સંગઠિત મોડ્યુલ, વિદેશી નિર્દેશો અને વ્યાપક નેટવર્કની શંકા છે.
7 ફેબ્રુઆરીના રોજ, કાશ્મીરી ગેટ અને આસપાસના વિસ્તારોમાં લગાવવામાં આવેલા રાષ્ટ્ર વિરોધી પોસ્ટરોથી સુરક્ષા એજન્સીઓને ચેતવણી મળી. આ પોસ્ટરોમાં ભારત વિરોધી સંદેશાઓ અને આતંકવાદી સંગઠનો સાથે સંકળાયેલા વ્યક્તિઓના ફોટા હતા. CISF ને સૌપ્રથમ આ પ્રવૃત્તિની જાણ થઈ, અને માહિતી મળતાં, દિલ્હી પોલીસ પેટ્રોલ યુનિટ સક્રિય થયું. મામલાની ગંભીરતાને જોતાં, તપાસ દિલ્હી પોલીસ સ્પેશિયલ સેલને સોંપવામાં આવી. સ્પેશિયલ સેલના એડિશનલ પોલીસ કમિશનર પ્રમોદ કુમાર કુશવાહાના નેતૃત્વમાં તપાસ આગળ વધી અને શંકાસ્પદોની ધડપકડ થઈ ગઇ.
તપાસમાં બહાર આવ્યું કે આ કાવતરાના બાંગ્લાદેશ સાથે સંબંધ છે. કોલકાતામાં એક બાંગ્લાદેશી નાગરિક સહિત બે આરોપીઓની ધરપકડ કરવામાં આવી. પૂછપરછ દરમિયાન, તેઓએ દિલ્હી અને કોલકાતામાં વિવિધ સ્થળોએ પોસ્ટર લગાવ્યા હોવાની કબૂલાત કરી. કોલકાતાના અનેક મેટ્રો સ્ટેશનો પર આવી જ પ્રવૃત્તિઓ કરવામાં આવી હોવાનું પણ બહાર આવ્યું. આરોપીને સૂચના આપનાર વ્યક્તિની ઓળખ શબીર અહેમદ લોન તરીકે થઈ છે, જે જમ્મુ અને કાશ્મીરના ગાંદરબલનો રહેવાસી હતો અને અગાઉ લશ્કર-એ-તૈયબા સાથે સંકળાયેલો હતો. 2007માં ધરપકડ થયા પછી, તે જેલમાં રહ્યો અને 2019માં તેને મુક્ત કરવામાં આવ્યો. તપાસ એજન્સીઓ દાવો કરે છે કે તેની મુક્તિ પછી, તેણે ફરીથી આતંકવાદી સંપર્કો સ્થાપિત કર્યા અને એક નવું મોડ્યુલ બનાવવાનો પ્રયાસ કર્યો.
આતંકવાદનો સૌથી ચિંતાજનક વલણ એ છે કે તે વારંવાર નવા ચહેરાઓ અને નવી વ્યૂહરચના સાથે ઉભરી આવે છે. ક્યારેક તે હથિયારોથી હુમલો કરે છે, ક્યારેક તે વૈચારિક યુદ્ધ દ્વારા સમાજને ઝેર આપવાનો પ્રયાસ કરે છે. જો પોસ્ટર જેવા દેખીતી રીતે સરળ માધ્યમનો ઉપયોગ મોટા ષડયંત્રનો ભાગ હોઈ શકે છે, તો તે સુરક્ષા વ્યવસ્થા માટે એક ગંભીર ચેતવણી છે.
તમિલનાડુમાંથી છ બાંગ્લાદેશી નાગરિકોની ધરપકડથી આ સમગ્ર મુદ્દાનો વ્યાપ વધુ વિસ્તર્યો છે. તપાસમાં સંકેત મળ્યો છે કે આ વ્યક્તિઓ મોટા ગુના માટે તૈયાર થઈ રહ્યા હતા. સુરક્ષા એજન્સીઓ હવે તેમના નેટવર્ક, ભંડોળ અને આંતરરાષ્ટ્રીય જોડાણોની તપાસ કરી રહી છે. સરહદ પાર સ્થિત હેન્ડલર્સ ભારતમાં યુવાનોને કેવી રીતે પ્રભાવિત કરવાનો અથવા ગેરમાર્ગે દોરવાનો પ્રયાસ કરે છે તેની પણ તપાસ ચાલી રહી છે.
આ ઘટનાક્રમની સમાંતર, અરબી સમુદ્રમાં વિદેશી માલની દાણચોરીનો એક કિસ્સો પણ સામે આવ્યો, જેમાં અલ મુખ્તાર નામની બોટમાંથી આશરે ₹50 મિલિયન (આશરે ₹50 મિલિયન) કિંમતની વિદેશી સિગારેટ મળી આવી. ચાર ઈરાની નાગરિકોની અટકાયત કરવામાં આવી અને તેમની પાસેથી સેટેલાઇટ ફોન જપ્ત કરવામાં આવ્યા. જોકે આ કેસને આતંકવાદ સાથે સીધો સંબંધ નથી, દાણચોરી, ગેરકાયદેસર નાણાકીય વ્યવહારો અને આતંકવાદી પ્રવૃત્તિઓ વચ્ચેની કડીને નકારી શકાય નહીં. આવા ગેરકાયદેસર માધ્યમો ઘણીવાર આતંકવાદને ભંડોળ પૂરું પાડવા માટે આધાર તરીકે કામ કરે છે.
“આતંકવાદ ફક્ત બંદૂકો અને બોમ્બ વિશે નથી; તે એક વિચારધારા પણ છે જે અસંતોષ, કટ્ટરતા અને ખોટી માહિતી પર ખીલે છે. જ્યારે કોઈ સંગઠન યુવાનોને રાષ્ટ્રવિરોધી પ્રવૃત્તિઓમાં જોડાવા માટે ઉશ્કેરે છે, ત્યારે તે માત્ર કાયદાનું ઉલ્લંઘન જ નથી કરતું પરંતુ સમાજની એકતા અને વિશ્વાસ તોડવાનો પણ પ્રયાસ કરે છે. ભારત જેવા વૈવિધ્યસભર દેશમાં, જ્યાં ઘણા ધર્મો, ભાષાઓ અને સંસ્કૃતિઓ સાથે રહે છે, આવી પ્રવૃત્તિઓ સામાજિક સંવાદિતા માટે નોંધપાત્ર ખતરો ઉભો કરી શકે છે.
સુરક્ષા એજન્સીઓની સફળતા એ દેશની મજબૂત આંતરિક સુરક્ષા વ્યવસ્થાનો પુરાવો છે, અને કોઈપણ શંકાસ્પદ પ્રવૃત્તિને હળવાશથી લેવામાં આવતી નથી. આ ષડયંત્રને નિષ્ફળ બનાવવામાં ટેકનિકલ દેખરેખ, ગુપ્ત માહિતીની આપ-લે અને રાજ્યો વચ્ચે સંકલન મહત્વપૂર્ણ ભૂમિકા ભજવી હતી. જોકે, એ પણ સાચું છે કે આતંકવાદ સામેની લડાઈ ફક્ત સુરક્ષા દળો દ્વારા જ લડી શકાય નહીં. સામાજિક જાગૃતિ, નાગરિક જવાબદારી અને યુવાનોમાં સકારાત્મક વિચારસરણીનો વિકાસ પણ એટલો જ જરૂરી છે.
“આજના ડિજિટલ યુગમાં, સોશિયલ મીડિયા અને ઇન્ટરનેટ દ્વારા કટ્ટરપંથી વિચારો ઝડપથી ફેલાય છે. સરહદ પારના તત્વો ખોટી માહિતી અને ઉશ્કેરણી દ્વારા યુવાનોને તેમના જાળમાં ફસાવવાનો પ્રયાસ કરે છે. આવી સ્થિતિમાં, શિક્ષણ, જાગૃતિ અને સંવાદની ભૂમિકા મહત્વપૂર્ણ બની જાય છે. જો યુવાનોને યોગ્ય માર્ગદર્શન, રોજગાર અને અભિવ્યક્તિ માટે સ્વસ્થ તકો પૂરી પાડવામાં આવે, તો તેઓ કોઈપણ ગેરમાર્ગે દોરવાનો શિકાર બનશે નહીં.
ભારતે તાજેતરના દાયકાઓમાં આતંકવાદ માટે ભારે કિંમત ચૂકવી છે. જમ્મુ અને કાશ્મીરથી લઈને મહાનગરો સુધી, અસંખ્ય નિર્દોષ લોકોએ પોતાના જીવ ગુમાવ્યા છે. તેથી, દરેક ષડયંત્રનો સમયસર પર્દાફાશ એ માત્ર સુરક્ષાનો વિજય નથી, પરંતુ શાંતિ અને વિકાસનું સ્વપ્ન જોતા તમામ નાગરિકો પ્રત્યેની જવાબદારીની પરિપૂર્ણતા પણ છે.
આ ઘટના સ્પષ્ટ સંદેશ આપે છે કે આતંકવાદને જડમૂળથી ઉખાડવા માટે બહુપક્ષીય વ્યૂહરચના જરૂરી છે, પછી ભલે તે વૈચારિક હોય કે સશસ્ત્ર. સરહદ સુરક્ષા, ગુપ્ત માહિતીને મજબૂત બનાવવી, નાણાકીય વ્યવહારોનું નિરીક્ષણ કરવું અને સમાજમાં જાગૃતિ વધારવી સાથે સાથે ચાલવી જોઈએ. વધુમાં, જે લોકો ભટકી ગયા છે તેમને પુનર્વસન કરવા અને મુખ્ય પ્રવાહમાં પાછા લાવવાના પ્રયાસો કરવા જોઈએ, જેથી તેઓ કોઈપણ ષડયંત્રનો ભાગ ન બને.
આખરે, એ સમજવું જોઈએ કે આતંકવાદનો હેતુ માત્ર ભય ફેલાવવાનો નથી, પરંતુ રાષ્ટ્રની એકતા અને આત્મવિશ્વાસને પણ નબળો પાડવાનો છે. જ્યારે દેશની એજન્સીઓ સતર્કતા અને સંકલન સાથે આવા કાવતરાઓને નિષ્ફળ બનાવે છે, ત્યારે તે લોકશાહી અને સામૂહિક સંકલ્પની શક્તિનું પ્રતીક છે. ભારતની વિવિધતા, લોકશાહી મૂલ્યો અને તેના નાગરિકોની સતર્કતા આતંકવાદ સામે સૌથી મોટી ઢાલ છે. જો આપણે બધા શાંતિ, સંવાદિતા અને કાયદા પ્રત્યે આદરની ભાવનાને મજબૂત કરવા માટે સાથે મળીને કામ કરીએ, તો કોઈ પણ આતંકવાદી કાવતરું આપણા રાષ્ટ્રીય આત્મવિશ્વાસને ડગાવી શકશે નહીં.
