તંત્રીની કલમે….
ભારત વિશ્વની સૌથી મોટી અને પ્રભાવશાળી લોકશાહી છે, જ્યાં રાષ્ટ્રની સ્થિરતા અને ગૌરવ તેના સર્વોચ્ચ નેતૃત્વની સુરક્ષા સાથે સીધી રીતે જોડાયેલું છે. જ્યારે દેશ વિકાસના નવા સોપાનો સર કરી રહ્યો હોય, ત્યારે પ્રધાનમંત્રી જેવા અતિ મહત્ત્વના વ્યક્તિ (વીવીઆઈપી) ની સુરક્ષામાં કોઈપણ પ્રકારની ક્ષતિ એ માત્ર એક વહીવટી ભૂલ નથી, પરંતુ રાષ્ટ્રીય સુરક્ષા સામેનો ગંભીર પડકાર છે. તાજેતરમાં બેંગલુરુમાં પ્રધાનમંત્રીના કાફલાના નિર્ધારિત માર્ગ પરથી જીલેટીન સ્ટીક્સ મળી આવવાની ઘટનાએ સમગ્ર સુરક્ષા તંત્રને હચમચાવી દીધું છે, કારણ કે લોકશાહીના સ્તંભો ત્યારે જ મજબૂત રહી શકે જ્યારે તેનું નેતૃત્વ અભેદ્ય સુરક્ષા કવચ હેઠળ હોય.
ઘટનાની ગંભીરતા સમજવા માટે જીલેટીન સ્ટીક્સના જોખમને જાણવું અનિવાર્ય છે. જીલેટીન સ્ટીક્સ એ અત્યંત શક્તિશાળી અને અસ્થિર વિસ્ફોટક છે, જેમાં રહેલું નાઈટ્રોગ્લિસરિન તેને જરા સરખી પણ ગફલત કે ઉશ્કેરણીમાં ભયાનક વિનાશક બનાવી શકે છે. સામાન્ય રીતે ખાણકામમાં પથ્થરો તોડવા વપરાતી આ સ્ટીક્સ જો પીએમના રૂટ પર મળે, તો તે સ્પષ્ટપણે કોઈ મોટા પૂર્વ-નિયોજિત કાવતરા અથવા આતંકવાદી ગતિવિધિ તરફ ઈશારો કરે છે. આ પ્રકારના હાઈ-એક્સપ્લોઝિવ પદાર્થોનો ઉપયોગ આઈઈડી બનાવીને મોટા પાયે જાનહાનિ સર્જવા માટે થઈ શકે છે. પ્રધાનમંત્રી જેવા સુરક્ષિત વ્યક્તિના માર્ગમાં આવા વિસ્ફોટકોનું મળવું એ ઇન્ટેલિજન્સ નિષ્ફળતાની પરાકાષ્ઠા છે અને તે દર્શાવે છે કે સ્થાનિક સુરક્ષા તપાસ અને સેનિટાઈઝેશન પ્રક્રિયામાં ક્યાંક મોટી ઉણપ રહી ગઈ છે.
ઇતિહાસ સાક્ષી છે કે સુરક્ષામાં થયેલી નાની સરખી ગફલતે દેશને કાયમ માટે આઘાત આપ્યા છે. ભારત જેવા ભૌગોલિક અને રાજકીય રીતે સંવેદનશીલ દેશમાં, જ્યાં આંતરિક અને બાહ્ય પડકારો સતત ઘેરાયેલા હોય, ત્યાં સુરક્ષા એજન્સીઓએ ચોવીસ કલાક સતર્ક રહેવું અનિવાર્ય છે. પીએમની સુરક્ષા માટે એસપીજી જેવા અત્યંત સક્ષમ દળો તૈનાત હોય છે, તેમ છતાં સ્થાનિક પોલીસ અને ગુપ્તચર વિભાગોની ભૂમિકા પાયાની રહે છે. જો રૂટ ક્લિયરન્સ અને પાયાની તપાસ પછી પણ વિસ્ફોટકો મળી આવે, તો તે સુરક્ષા પ્રોટોકોલમાં રહેલા છીંડાને ખુલ્લા પાડે છે. લોકશાહીમાં સુરક્ષાની સર્વોપરિતા એટલા માટે જરૂરી છે કારણ કે નેતૃત્વ પરનું કોઈપણ જોખમ દેશમાં રાજકીય અસ્થિરતા અને અરાજકતા ફેલાવી શકે છે.
ઘણીવાર રાજકીય ખેંચતાણ કે રાજ્ય-કેન્દ્ર વચ્ચેના સંકલનના અભાવે સુરક્ષા વ્યવસ્થામાં શિથિલતા આવે છે, જે અત્યંત જોખમી છે. સુરક્ષા એ રાજકારણથી પર હોવી જોઈએ કારણ કે તે દેશની સાર્વભૌમત્વનું પ્રતીક છે. આજના આધુનિક યુગમાં જ્યારે જોખમોના સ્વરૂપ બદલાયા છે, ત્યારે માત્ર સીધા હુમલા જ નહીં, પણ લોજિસ્ટિકલ ખલેલ કે અપ્રત્યક્ષ ધમકીઓ સામે પણ સાવધ રહેવું જરૂરી છે. બેંગલુરુની આ ઘટના એ એક ગંભીર ચેતવણી છે, જેની તટસ્થ અને ઊંડી તપાસ થવી જોઈએ. જવાબદારો સામે કડક કાર્યવાહી અને ’ઝીરો ટોલરન્સ’ની નીતિ જ લોકશાહીમાં સુરક્ષાની સર્વોપરિતા સ્થાપિત કરી શકે છે. સુરક્ષામાં ચૂક એ માત્ર તંત્રની નિષ્ફળતા નથી, પણ રાષ્ટ્રના આત્મસન્માન પર પ્રહાર છે, જેને કોઈ પણ કાળે ચલાવી લેવાય નહીં.
નરેન્દ્ર જોષી
