તંત્રીની કલમે….
ભારતીય શેરબજાર અત્યારે એક અત્યંત ગંભીર અને નિર્ણાયક વળાંક પર આવીને ઉભું છે, જ્યાં રોકાણકારોની ધીરજ અને બજારની સહનશક્તિની આકરી કસોટી થઈ રહી છે. એનએસઈ પર નિફ્ટીએ ૨૪,૦૦૦ અને ૨૩,૫૦૦ ની મનોવૈજ્ઞાનિક સપાટીઓ ગુમાવ્યા બાદ હવે ૨૩,૨૦૦ ના અતિ મજબૂત ગણાતા ટેકાને પણ તોડી નાખ્યો છે અને હાલમાં તે ૨૩,૧૫૧.૧૦ ના ચિંતાજનક સ્તરે ટ્રેડ થઈ રહ્યો છે. બજારમાં જોવા મળી રહેલો આ કડાકો માત્ર સ્થાનિક કારણોને લીધે નથી, પરંતુ તેની પાછળ વૈશ્વિક સ્તરે સર્જાયેલી અસ્થિરતા મુખ્ય જવાબદાર છે. મધ્ય પૂર્વમાં વધતો જતો તણાવ અને રશિયા-યુક્રેન સંઘર્ષના કારણે આંતરરાષ્ટ્રીય બજારમાં ક્રૂડ ઓઈલના ભાવ પ્રતિ બેરલ ૧૦૦ ડોલરની ઉપર સ્થિર થયા છે. ભારત પોતાની જરૂરિયાતનું મોટાભાગનું તેલ આયાત કરતું હોવાથી મોંઘા તેલની સીધી અસર દેશની નાણાકીય તંદુરસ્તી પર પડી રહી છે. આ પરિસ્થિતિના કારણે ભારતીય રૂપિયો અમેરિકી ડોલર સામે રૂ ૯૨.૩૩ ની ઐતિહાસિક નીચી સપાટીએ પહોંચી ગયો છે, જે આયાતકારો માટે મોટો આર્થિક બોજ લઈને આવ્યો છે.
બજારની આ વર્તમાન પરિસ્થિતિમાં વિદેશી સંસ્થાકીય રોકાણકારો એટલે કે એફઆઈઆઈ દ્વારા કરવામાં આવી રહેલી સતત અને આક્રમક વેચવાલીએ બળતામાં ઘી હોમવાનું કામ કર્યું છે. એફઆઈઆઈ અત્યારે ઉભરતા બજારોમાંથી પોતાનું નાણું પાછું ખેંચીને સુરક્ષિત ગણાતા અમેરિકી ટ્રેઝરી બોન્ડ તરફ વળી રહ્યા છે, જેના કારણે ભારતીય ઈક્વિટી માર્કેટમાં લિક્વિડિટીનું દબાણ વધ્યું છે. જોકે, આ સંકટ સમયે સ્થાનિક સંસ્થાકીય રોકાણકારો એટલે કે ડીઆઈઆઈ બજારને ટેકો આપવા માટે સતત ખરીદી કરી રહ્યા છે. મ્યુચ્યુઅલ ફંડ્સ અને વીમા કંપનીઓ દ્વારા કરવામાં આવી રહેલી આ હસ્તક્ષેપ જો ન હોત તો બજારમાં હજુ વધુ મોટો ઘટાડો જોવા મળી શક્યો હોત. બિન-સંસ્થાકીય રોકાણકારો એટલે કે એનઆઈઆઈ અત્યારે ‘રાહ જુઓ અને જુઓ’ ની નીતિ અપનાવી રહ્યા છે, કારણ કે નિફ્ટી ૨૩,૨૦૦ ની નીચે સરકતા મોટા સોદાઓમાં મોટું જોખમ દેખાઈ રહ્યું છે. સૌથી વધુ ચિંતાજનક સ્થિતિ નાના અને મધ્યમ વ્યક્તિગત રોકાણકારોની છે. એસઆઈપી એટલે કે સિસ્ટમેટિક ઇન્વેસ્ટમેન્ટ પ્લાન દ્વારા રોકાણ કરનારા રોકાણકારો હજુ પણ બજારમાં ટકી રહ્યા છે, પરંતુ ૨૩,૧૫૧.૧૦ ના સ્તરે ફેલાયેલા ગભરાટને કારણે કેટલાક રિટેલ રોકાણકારો હવે નુકસાન કરીને પણ બહાર નીકળવાનું વિચારી રહ્યા છે, જે ખરેખર જોખમી સાબિત થઈ શકે છે.
ટેકનિકલ દ્રષ્ટિએ વિશ્લેષણ કરીએ તો, ૨૩,૨૦૦ ની સપાટી તૂટ્યા પછી હવે નિફ્ટી માટે ૨૩,૦૦૦ ની મનોવૈજ્ઞાનિક સપાટી અને ત્યારબાદ ૨૨,૮૦૦ ના સ્તરો આગામી મહત્વના ટેકા તરીકે ઉભરી રહ્યા છે. જ્યાં સુધી બજાર ફરીથી ૨૩,૫૦૦ ની ઉપર મજબૂતીથી બંધ ન થાય ત્યાં સુધી દરેક નાના ઉછાળે વેચવાલીનું દબાણ જોવા મળશે એ નિશ્ચિત છે. બીએસઈ સેન્સેક્સમાં પણ થયેલા મોટા ઘટાડાએ રોકાણકારોની મૂડીનું મોટાપાયે ધોવાણ કર્યું છે. બીજી તરફ, શેરબજારની આ નરમાશથી વિપરીત કોમોડિટી માર્કેટમાં ભારે તેજીનો સંચાર થયો છે. સોનાના ભાવ પ્રતિ ૧૦ ગ્રામ રૂ ૧,૬૦,૦૦૦ ના સ્તરને વટાવી ગયા છે, જે સ્પષ્ટપણે દર્શાવે છે કે જ્યારે ઈક્વિટી માર્કેટમાં જોખમ વધે છે ત્યારે રોકાણકારો સોનાને સુરક્ષિત આશ્રયસ્થાન તરીકે પસંદ કરે છે. ચાંદીના ભાવમાં પણ રોકાણકારોનું આકર્ષણ વધ્યું છે. તેલના વધતા ભાવ અને નબળા રૂપિયાને કારણે લોજિસ્ટિક્સ ખર્ચમાં વધારો થયો છે, જે નાણાકીય વર્ષ ૨૦૨૬-૨૭ ના પ્રારંભમાં દેશમાં મોંઘવારીના દરને નવી ઊંચાઈએ લઈ જઈ શકે છે.
આયાત-નિકાસ બજારના સંદર્ભમાં જોઈએ તો, ભારત અને અમેરિકા વચ્ચેની તાજેતરની વેપાર સમજૂતી નિકાસકારો માટે આશીર્વાદરૂપ સાબિત થઈ શકે છે. અમેરિકા દ્વારા ભારતીય વસ્તુઓ પરના ટેરિફમાં ઘટાડો થવાની સંભાવના હોવાથી ટેક્સટાઈલ, આઈટી સેવાઓ અને જેમ્સ એન્ડ જ્વેલરી ક્ષેત્રની નિકાસમાં વૃદ્ધિ થવાની અપેક્ષા છે. જોકે, નબળા રૂપિયાના કારણે ઇલેક્ટ્રોનિક્સ, મશીનરી અને ક્રૂડ ઓઈલની આયાત મોંઘી થતા દેશના ઉત્પાદન ખર્ચમાં મોટો ઉછાળો આવ્યો છે. રશિયા પાસેથી રાહત દરે તેલ ખરીદવાની રણનીતિ ભારતને કંઈક અંશે રક્ષણ આપી રહી છે, પરંતુ વૈશ્વિક બજારમાં તેલના ભાવમાં થતો સતત વધારો આ ફાયદાને મર્યાદિત કરી રહ્યો છે. આ પરિસ્થિતિમાં નિકાસકારોને ડોલરના વધતા મૂલ્યનો ફાયદો મળી રહ્યો છે, પરંતુ આયાતકારો માટે નફાનું માર્જિન જાળવવું અત્યંત મુશ્કેલ બની રહ્યું છે.
આવા પડકારજનક સમયે રોકાણકારોએ ગભરાટમાં આવીને કોઈપણ નિર્ણય લેવાનું ટાળવું જોઈએ. બજારમાં જ્યારે ગભરાટનું વાતાવરણ હોય ત્યારે જ સારા અને ગુણવત્તાયુક્ત શેરો વાજબી ભાવે મળતા હોય છે. રોકાણકારોએ અત્યારે જે કંપનીઓના ફંડામેન્ટલ્સ મજબૂત હોય, જેમના પર દેવાનું ભારણ ઓછું હોય અને જેમના બિઝનેસ મોડલમાં સાતત્ય હોય તેવી બ્લુ ચિપ કંપનીઓમાં ધીરે ધીરે રોકાણ વધારવું જોઈએ. આઈટી અને ફાર્મા જેવા ક્ષેત્રો જે નિકાસ પર નિર્ભર છે, તેમને રૂપિયાના અવમૂલ્યનનો સીધો લાભ મળી શકે છે, તેથી આ સેક્ટરમાં રોકાણની નવી તકો ચકાસી શકાય. બેન્કિંગ અને ઓટો સેક્ટરમાં અત્યારે સાવચેતી રાખવી જરૂરી છે, કારણ કે વધતી મોંઘવારી અને વ્યાજ દરોમાં સંભવિત વધારો આ ક્ષેત્ર પર દબાણ લાવી શકે છે. વ્યક્તિગત રોકાણકારોએ પોતાના પોર્ટફોલિયોનું યોગ્ય વૈવિધ્યીકરણ કરવું જોઈએ અને બધું જ નાણું શેરબજારમાં રોકવાને બદલે સોના અને ડેટ ફંડ્સમાં પણ ફાળવણી કરવી જોઈએ. નિફ્ટી ૨૩,૧૫૧.૧૦ ના સ્તરે ભલે નબળો જણાતો હોય, પરંતુ ભારતીય અર્થતંત્રના લાંબા ગાળાના પાયા અને જીડીપી વૃદ્ધિના અંદાજો હજુ પણ મજબૂત છે, જે ભવિષ્યમાં બજારમાં પુનઃ તેજીનો સંકેત આપે છે. આ સમય ધીરજ રાખવાનો અને વ્યૂહાત્મક રીતે રોકાણ કરવાનો છે.
નરેન્દ્ર જોષી
