ગ્લોબલ ઇકોનોમીમાં તોફાન અને દેશી બજારોની કસોટી

તંત્રીની કલમે….

વૈશ્વિક અર્થતંત્ર હાલમાં એક અત્યંત નાજુક અને અસ્થિર તબક્કામાંથી પસાર થઈ રહ્યું છે. પશ્ચિમ એશિયાના ભૌગોલિક-રાજકીય તણાવ, ક્રૂડ ઓઇલના ભડકે બળતા ભાવ અને વિકસિત દેશોમાં વ્યાજ દરોના આકરા વલણે સમગ્ર વિશ્વના નાણાકીય બજારોને હચમચાવી મૂક્યા છે. આવા પ્રક્ષુબ્ધ વૈશ્વિક વાતાવરણની વચ્ચે રિઝર્વ બેંક ઓફ ઇન્ડિયા (આરબીઆઈ) દ્વારા જાહેર કરવામાં આવેલું મે ૨૦૨૬ નું આર્થિક બુલેટિન ભારતીય અર્થતંત્રની આંતરિક શક્તિ, મક્કમતા અને સ્થિરતાનો આશાસ્પદ ચિતાર રજૂ કરે છે. કેન્દ્રીય બેંકનું આ આંકડાકીય વિશ્લેષણ સ્પષ્ટ કરે છે કે બહાર ગમે તેટલી આર્થિક સુનામી કેમ ન હોય, ભારતનો પાયો એટલો મજબૂત છે કે તે કોઈપણ મોટા આંચકાને પચાવી જવા સક્ષમ છે. જોકે, આ આશાવાદની સમાંતરે ભારતીય શેરબજાર એક મોટા પડકારનો સામનો કરી રહ્યું છે, જે છે વિદેશી પોર્ટફોલિયો રોકાણકારો (એફપીઆઈ) ની સતત અને આક્રમક વેચવાલી. આ બદલાતા સમીકરણો વચ્ચે હવે સમય આવી ગયો છે કે દેશના સ્થાનિક સંસ્થાકીય અને રિટેલ રોકાણકારો આગળ આવે અને ભારતીય મૂડીબજારને મજબૂત ટેકો પૂરો પાડે.

આરબીઆઈના તાજેતરના બુલેટિન પર નજર કરીએ તો ખ્યાલ આવે છે કે ભારતમાં મેક્રો-ઇકોનોમિક પરિબળો ખૂબ જ સાનુકૂળ સ્થિતિમાં છે. દેશનો જીડીપી ગ્રોથ રેટ વૈશ્વિક મંદીના વાદળો વચ્ચે પણ આખી દુનિયામાં સૌથી ઝડપી ગતિએ આગળ વધી રહ્યો છે. મેન્યુફેક્ચરિંગ અને સર્વિસ સેક્ટરનો પીએમઆઈ ઇન્ડેક્સ સતત મજબૂતી દર્શાવી રહ્યો છે, જે દેશમાં આર્થિક પ્રવૃત્તિઓ ધમધમી રહી હોવાના જીવંત પુરાવા છે. જીએસટી કલેક્શનના રેકોર્ડબ્રેક આંકડા અને મજબૂત સ્થાનિક માંગ એ સાબિત કરે છે કે ભારતનું અર્થતંત્ર માત્ર બાહ્ય પરિબળો પર નિર્ભર નથી, પરંતુ તેનું પોતાનું આંતરિક વપરાશ માળખું ખૂબ જ સદ્ધર છે. આ ઉપરાંત, સેન્ટ્રલ બેંક દ્વારા ફુગાવાને કાબૂમાં રાખવા માટે લેવાયેલા સમયસરના પગલાં અને બેંકિંગ ક્ષેત્રની મજબૂત બેલેન્સ શીટને કારણે દેશમાં નાણાકીય સ્થિરતા જળવાઈ રહી છે. વિદેશી હૂંડિયામણનો ભંડાર પણ પર્યાપ્ત સ્તરે હોવાથી વૈશ્વિક કરન્સી માર્કેટની અસ્થિરતા સામે રૂપિયાને રક્ષણ મળી રહ્યું છે. આમ, મેક્રો લેવલે ભારત એક સુરક્ષિત ટાપુ સમાન દેખાઈ રહ્યું છે.
પરંતુ આ સકારાત્મક આર્થિક ચિત્રની પાછળ શેરબજારનો મોરચો ચિંતાજનક આંચકા અનુભવી રહ્યો છે. વૈશ્વિક બજારોમાં વધતી અનિશ્ચિતતા અને અમેરિકામાં બોન્ડ યીલ્ડ ઊંચી રહેવાને કારણે વિદેશી સંસ્થાકીય રોકાણકારો (એફપીઆઈ) ભારતીય બજારમાંથી મોટા પાયે નફો બુક કરીને નાણાં પાછા ખેંચી રહ્યા છે. એફપીઆઈની આ અવિરત વેચવાલી બજારના સેન્ટિમેન્ટ પર દબાણ લાવી રહી છે. ભૂતકાળમાં જ્યારે પણ વિદેશી રોકાણકારો આ રીતે નાણાં પાછા ખેંચતા ત્યારે ભારતીય શેરબજાર પત્તાના મહેલની જેમ તૂટી પડતું હતું. પરંતુ આજે સ્થિતિ બદલાઈ છે. ભારતીય શેરબજારને કટોકટીના આ સમયે સ્થાનિક રોકાણકારોનો અભૂતપૂર્વ સાથ મળી રહ્યો છે. મ્યુચ્યુઅલ ફંડ્‌સમાં એસઆઈપી દ્વારા દર મહિને ઠલવાતી રોકાણકારોની મૂડી અને સ્થાનિક નાણાકીય સંસ્થાઓ (ડીઆઈઆઈ) ની સક્રિયતાએ વિદેશી ભંડોળની વિદાયથી પડેલી ખોટને ઘણી હદ સુધી પૂરી દીધી છે.

વર્તમાન આર્થિક પરિસ્થિતિમાં દેશના હિત અને બજારની સ્થિરતા માટે સ્થાનિક રોકાણકારોની ભૂમિકા નિર્ણાયક બની રહેશે. વિદેશી રોકાણકારો કટોકટીના સમયે હંમેશાં ’ફ્લાઇટ ટુ સેફ્ટી’ ના નામે પોતાના દેશ તરફ દોટ મૂકે છે, જ્યારે સ્થાનિક રોકાણકારો ભારતીય કોર્પોરેટ જગતની લાંબા ગાળાની ક્ષમતા પર ભરોસો રાખીને બજારમાં ટકી રહે છે. અત્યારે એ જરૂરી છે કે ભારતીય રિટેલ રોકાણકારો ગભરાટમાં આવીને વેચવાલી કરવાને બદલે ધૈર્ય રાખે અને બજારના દરેક ઘટાડાને લાંબા ગાળાના ક્વોલિટી સ્ટોક્સ ખરીદવાની તક તરીકે જુએ. આરબીઆઈના આંકડા જ્યારે દેશની આર્થિક તંદુરસ્તીની ગેરંટી આપતા હોય, ત્યારે બજારના ટૂંકા ગાળાના કડાકાઓથી ડરવાની જરૂર નથી. સ્થાનિક ભંડોળનો આ મજબૂત ટેકો જ ભારતીય શેરબજારને વૈશ્વિક આંચકાઓ સામે સંપૂર્ણ સ્વનિર્ભર બનાવશે. આખરે, મજબૂત આર્થિક પાયો અને સ્થાનિક રોકાણકારોનો અતૂટ વિશ્વાસ જ ભારતને વૈશ્વિક નાણાકીય તોફાનો સામે વિજેતા બનાવશે.

નરેન્દ્ર જોષી