અમદાવાદ, ગુજરાત | ૦૮ જૂન ૨૦૨૬ | ઘણા રોકાણકારો તાજેતરમાં શ્રેષ્ઠ પ્રદર્શન કરનારાઓમાં રોકાણ કરવાનું વલણ ધરાવે છે – બજારની તેજી દરમિયાન ઇક્વિટી ખરીદવી અથવા અનિશ્ચિતતાના સમયગાળા દરમિયાન સોનું ખરીદવું. જ્યારે આ અભિગમ સહજ લાગે છે, ઇતિહાસ બતાવે છે કે જે સંપત્તિ વર્ગ સારો પ્રદર્શન કરી શકે છે તે બદલાતો રહે છે. આજે જે કાર્ય કરે છે તે કાલે કાર્ય ન પણ કરે. આ તે સ્થાન છે જ્યાં સંપત્તિ ફાળવણી મહત્વપૂર્ણ બની જાય છે.
છેલ્લા ત્રણ દાયકામાં, રોકાણકારોએ અનેક બજાર ચક્રોનો અનુભવ કર્યો છે – ડોટ-કોમ તેજી અને 2008ના નાણાકીય કટોકટીથી લઈને કોવિડ-19 રોગચાળા, વધતી જતી ફુગાવા અને ભૂ-રાજકીય અનિશ્ચિતતા સુધી.
આ દરેક તબક્કામાં, એક પેટર્ન સ્પષ્ટપણે દેખાય છે: વિવિધ સંપત્તિ વર્ગો વિવિધ પરિસ્થિતિઓમાં જીતે છે.
- આર્થિક વિકાસના સમયમાં શેરબજારમાં કરાયેલ રોકાણો સામાન્ય રીતે સારું વળતર આપવાની સંભાવના ધરાવે છે.
- જ્યારે બજારમાં અનિશ્ચિતતા હોય અથવા તણાવ વધે, ત્યારે સોનું સામાન્ય રીતે સ્થિર રહેવાની ક્ષમતા ધરાવે છે.
- નિશ્ચિત આવકવાળા રોકાણો સામાન્ય રીતે પોર્ટફોલિયોને સ્થિરતા આપે છે અને જ્યારે વ્યાજદર ઘટે અથવા રોકાણકારો જોખમથી દૂર રહેવાનું પસંદ કરે, ત્યારે તેમનું પ્રદર્શન અનુકૂળ રહી શકે છે.
આમ, એવો કોઈ એક એસેટ ક્લાસ નથી જે દર વર્ષે સતત સારું વળતર આપે. આ સતત પરિવર્તન વૈવિધ્યકરણની જરૂરિયાતને વધુ મજબૂત બનાવે છે કારણ કે એક જ એસેટ ક્લાસ પર નિર્ભરતા તકો ગુમાવવાનું અને ચક્રીય નબળા પ્રદર્શનનો સામનો કરવાનું જોખમ વધારે છે.
બજારના ચક્રો ફાળવણીને પુરસ્કૃત કરે છે, કેન્દ્રીકરણને નહીં.
જોકે ઇક્વિટીઓ ઐતિહાસિક રીતે લાંબા ગાળે સંપત્તિ સર્જવા માટેના સૌથી અસરકારક વિકલ્પોમાંની એક રહી છે, તેમ છતાં ટૂંકા ગાળામાં તેમાં નોંધપાત્ર અસ્થિરતા જોવા મળી શકે છે. 2008ની વૈશ્વિક નાણાકીય કટોકટી અને 2020ની શરૂઆતમાં આવેલા તીવ્ર બજાર સુધારા જેવા પ્રસંગો દરમિયાન ઇક્વિટી બજારોમાં મોટો ઘટાડો નોંધાયો હતો, જોકે સમય જતાં તેમાં ફરીથી સુધારો આવ્યો હતો. બીજી તરફ, અનિશ્ચિતતાના સમયગાળામાં સોનાએ હેજ (સુરક્ષાત્મક રોકાણ) તરીકે મજબૂત પ્રદર્શન કર્યું છે, જ્યારે ઋણ આધારિત રોકાણ સાધનોએ તુલનાત્મક સ્થિરતા જાળવવામાં મદદ કરી છે.સાથે જ, સમયગાળા દરમિયાન સરેરાશ 6–7% જેટલા ફુગાવાના દરે પરંપરાગત રોકાણ સાધનોમાંથી મળતા વાસ્તવિક વળતરમાં ઘટાડો કર્યો છે. આ હકીકત દર્શાવે છે કે, કોઈ એક જ સંપત્તિ વર્ગ તમામ બજાર પરિસ્થિતિઓમાં રોકાણકારોની દરેક જરૂરિયાત પૂરી કરી શકતો નથી. (સ્ત્રોત: NSE Indices – Nifty 500 Total Return Data, RBI Handbook of Statistics on Indian Economy, MOSPI CPI)
કોવીડ-19ની સ્થિતિએ રોકાણોમાં વિવિધીકરણ કરવું કેટલું જરૂરી છે તે વધારે સ્પષ્ટ કરી દીધું.
2020ની ઘટનાઓએ વાસ્તવિક દુનિયામાં સંપત્તિ ફાળવણીનું એક શક્તિશાળી ઉદાહરણ રજૂ કર્યું. રોગચાળાની શરૂઆતમાં, વૈશ્વિક ઇક્વિટી બજારોમાં ઇતિહાસમાં સૌથી ઝડપી સુધારા જોવા મળ્યા. કેન્દ્રિત ઇક્વિટી પોર્ટફોલિયો ધરાવતા રોકાણકારોએ તીવ્ર ઘટાડા અને અસ્થિરતાનો સામનો કરવો પડ્યો. ઉદાહરણ તરીકે, સોનામાં પ્રમાણમાં સારી વૃદ્ધિ જોવા મળી અને અનિશ્ચિતતાનો લાભ મળ્યો, જ્યારે ચાંદીમાં પણ નોંધપાત્ર વધારો જોવા મળ્યો. આ સમયગાળા દરમિયાન સ્થિર આવક ફાળવણીએ સંબંધિત સ્થિરતા પ્રદાન કરી.
આગળ જે બન્યું તેનાથી વૈવિધ્યકરણનું મહત્વ ઉજાગર થયું. 2021માં બજારોમાં સુધારો થતાં, ઇક્વિટીમાં જોરદાર ઉછાળો આવ્યો, જ્યારે સોનાએ ગતિ જાળવી રાખી નહીં. તેથી, એસેટ ક્લાસના પ્રદર્શનના સંદર્ભમાં ફરી એકવાર નેતૃત્વ બદલાયું. આ ચળવળથી એક મુખ્ય સમજ મજબૂત થઈ: વિવિધ એસેટ ક્લાસ બજારના તબક્કાઓમાં અલગ રીતે પ્રદર્શન કરી શકે છે. બહુવિધ એસેટ ક્લાસમાં એક્સપોઝર ધરાવતો પોર્ટફોલિયો ઘણીવાર અનિશ્ચિતતાને દૂર કરવા માટે વધુ સારી સ્થિતિમાં હોય છે અને રોકાણકારોને વિવિધ બજાર પરિસ્થિતિઓમાં રોકાણ કરવામાં મદદ કરી શકે છે. (સ્ત્રોત: વિશ્વ બેંક; બ્લૂમબર્ગ, NSE સૂચકાંકો)
સંપત્તિ ફાળવણી રોકાણકારોના વર્તનનું સંચાલન કરવામાં મદદ કરી શકે છે
રોકાણમાં સૌથી મોટો પડકાર બજારોમાં નથી, પરંતુ રોકાણકારોના વર્તનમાં છે – ખાસ કરીને રોકાણકારો અસ્થિરતા અને બદલાતી બજારની પરિસ્થિતિઓ પ્રત્યે કેવી પ્રતિક્રિયા આપે છે. ઘણા રોકાણકારો બજારો પહેલાથી જ વધી ગયા પછી એક્સપોઝર વધારવાનું વલણ ધરાવે છે અને બજારના ઘટાડા દરમિયાન એક્સપોઝર ઘટાડવાનું વલણ ધરાવે છે. આવી પ્રતિક્રિયાઓ લાંબા ગાળાના પરિણામો પર પ્રતિકૂળ અસર કરી શકે છે. સંપત્તિ ફાળવણી રોકાણ પ્રક્રિયામાં શિસ્ત દાખલ કરીને આ પડકારનો સામનો કરવામાં મદદ કરે છે. આગળ કયો સંપત્તિ વર્ગ શ્રેષ્ઠ પ્રદર્શન કરશે તેની આગાહી કરવાનો પ્રયાસ કરવાને બદલે, રોકાણકારો સંપત્તિ વર્ગોમાં વૈવિધ્યસભર રહે છે, ટૂંકા ગાળાના બજાર હલનચલનના આધારે વારંવાર નિર્ણય લેવાની જરૂરિયાત ઘટાડે છે.
સંપત્તિ ફાળવણીનો અર્થ એ છે કે વૃદ્ધિ, સ્થિરતા અને જોખમને સંતુલિત કરવાના ઉદ્દેશ્ય સાથે ઇક્વિટી, ડેટ અને સોના જેવા વિવિધ સંપત્તિ વર્ગોમાં રોકાણ ફેલાવવું. વ્યવહારમાં, રોકાણકારો તેમના નાણાકીય લક્ષ્યોને વ્યાખ્યાયિત કરીને, ટૂંકા ગાળાની અને લાંબા ગાળાની જરૂરિયાતો વચ્ચે તફાવત કરીને અને પછી તેમના જોખમ પ્રોફાઇલના આધારે સંપત્તિનું યોગ્ય મિશ્રણ પસંદ કરીને શરૂઆત કરી શકે છે. ઉદાહરણ તરીકે, લાંબા ગાળાના લક્ષ્યો ઘણીવાર ઉચ્ચ ઇક્વિટી એક્સપોઝર સાથે સંરેખિત હોય છે, જ્યારે ટૂંકા ગાળાની જરૂરિયાતોને સંભવિત સ્થિરતા માટે દેવા માટે વધુ ફાળવણીની જરૂર પડી શકે છે. શિસ્ત જાળવવી અને સમયાંતરે પોર્ટફોલિયોની સમીક્ષા કરવી જેથી ખાતરી થાય કે તે લક્ષ્યો સાથે સંરેખિત રહે છે. આ અભિગમના સમાન મહત્વપૂર્ણ પાસાંઓ છે.
મોટો પાઠ
દાયકાઓનો બજાર અનુભવ સૂચવે છે કે “શ્રેષ્ઠ પ્રદર્શન કરનારી સંપત્તિ વર્ગ” ની સતત આગાહી કરવી અત્યંત મુશ્કેલ છે. ટૂંકા ગાળાના પ્રદર્શનનો પીછો કરવાને બદલે, રોકાણકારો તેમના નાણાકીય લક્ષ્યો સાથે સંરેખિત વૈવિધ્યસભર પોર્ટફોલિયો બનાવવા પર ધ્યાન કેન્દ્રિત કરીને લાભ મેળવી શકે છે. જ્યારે સંપત્તિ ફાળવણી દર વર્ષે સતત વળતર ન આપી શકે, તે જોખમનું સંચાલન કરવામાં, બજાર ચક્રને નેવિગેટ કરવામાં અને લાંબા ગાળાના સંપત્તિ નિર્માણને ટેકો આપવામાં મહત્વપૂર્ણ ભૂમિકા ભજવે છે. આખરે, સફળ રોકાણ એ કોઈપણ સમયે શ્રેષ્ઠ સંપત્તિ પસંદ કરવા વિશે નથી, પરંતુ સંપત્તિઓનું શ્રેષ્ઠ સંયોજન બનાવવા વિશે છે જે બજારો અનિશ્ચિત હોય ત્યારે પણ રોકાણકારોને ટ્રેક પર રહેવામાં મદદ કરી શકે છે.
SBI મ્યુચ્યુઅલ ફંડ દ્વારા રોકાણકારો માટે શિક્ષણ અને જાગૃતિ માટેની પહેલ.
રોકાણકારોએ ફક્ત રજિસ્ટર્ડ મ્યુચ્યુઅલ ફંડ્સ સાથે જ વ્યવહાર કરવો જોઈએ, જેની વિગતો SEBI વેબસાઇટ (https://www.sebi.gov.in) પર ‘મધ્યસ્થી/બજાર ઇન્ફ્રાસ્ટ્રક્ચર સંસ્થાઓ’ હેઠળ ચકાસી શકાય છે. સરનામું, ફોન નંબર, બેંક વિગતો વગેરેમાં ફેરફાર સહિત વન-ટાઇમ KYC (તમારા ગ્રાહકને જાણો) પૂર્ણ કરવાની પ્રક્રિયા માટે કૃપા કરીને મ્યુચ્યુઅલ ફંડ્સની વેબસાઇટનો સંદર્ભ લો. રોકાણકારો https://scores.sebi.gov.in/ પર રજિસ્ટર્ડ મધ્યસ્થી સામે ફરિયાદ નોંધાવી શકે છે જો તેઓ તેમના જવાબોથી સંતુષ્ટ ન હોય. SCORES તમને SEBI માં તમારી ફરિયાદ ઓનલાઈન નોંધાવવા અને ત્યારબાદ તેની સ્થિતિ જોવાની સુવિધા આપે છે.
મ્યુચ્યુઅલ ફંડ રોકાણો બજારના જોખમોને આધીન છે, સ્કીમ સંબંધિત બધા દસ્તાવેજો કાળજીપૂર્વક વાંચો.
== સમાપ્ત ==
