તંત્રીની કલમે….
સમાજ વ્યવસ્થામાં કાયદો અને ન્યાયતંત્ર એ એવા સ્તંભો છે જેના પર નાગરિકોનો વિશ્વાસ ટકેલો હોય છે, પરંતુ જ્યારે ન્યાયમાં વિલંબ થાય છે ત્યારે તે અન્યાય સમાન બની જાય છે.રાજકોટ જિલ્લાના જસદણ તાલુકાના આટકોટ ગામે સપ્ટેમ્બર-ઓક્ટોબર ૨૦૨૪ (જેનો આખરી ચૂકાદો તાજેતરમાં આવ્યો) દરમિયાન બનેલી ૭ વર્ષની બાળકી પરના અત્યાચારની ઘટનામાં ન્યાયતંત્રએ ખરેખર અભૂતપૂર્વ ઝડપ દાખવી છે. અત્યાચારના આ કેસમાં ન્યાયતંત્રએ જે ગતિશીલતા બતાવી છે તે ભારતીય ન્યાયિક ઇતિહાસમાં એક સીમાચિહ્નરૂપ ઘટના છે. માત્ર ૪૦ દિવસના ટૂંકા ગાળામાં આરોપીને ફાંસીની સજા સંભળાવીને અદાલતે સાબિત કર્યું છે કે જો ઈચ્છાશક્તિ હોય તો ન્યાયના ચક્રો અત્યંત ઝડપથી ફરી શકે છે. આ ચૂકાદો માત્ર એક સજા નથી પરંતુ નરાધમો માટે કડક ચેતવણી અને પીડિત પરિવાર માટે સાંત્વનાનું પ્રતીક છે. સમાજમાં જ્યારે આવી રાક્ષસી વૃત્તિઓ માથું ઊંચકે ત્યારે કાયદાનો ડર હોવો અનિવાર્ય છે અને આ કેસમાં ફાસ્ટ ટ્રેક ન્યાય પ્રક્રિયાએ એ ડર સ્થાપિત કરવામાં સફળતા મેળવી છે.
સામાજિક ન્યાયની વિભાવના ત્યારે જ સાર્થક થાય છે જ્યારે સમાજના સૌથી નબળા અને વંચિત વર્ગને સુરક્ષાનો અહેસાસ થાય. એક નાની બાળકી પરનો અત્યાચાર એ માત્ર વ્યક્તિગત ગુનો નથી પરંતુ સમગ્ર માનવતા પરનું કલંક છે. આવા કિસ્સાઓમાં વર્ષો સુધી કેસ ચાલતા રહે તો પીડિત પક્ષની હિંમત તૂટી જતી હોય છે અને સાક્ષીઓ પણ પ્રભાવિત થવાની શક્યતા રહે છે. આટકોટના કેસમાં પોલીસની સક્રિયતા, તપાસની ચોકસાઈ અને કોર્ટની સજાગતાએ એક આદર્શ ઉદાહરણ પૂરું પાડ્યું છે. ન્યાયતંત્રની આ ગતિશીલતા સમાજવાદના પાયાને મજબૂત કરે છે કારણ કે તે સ્પષ્ટ કરે છે કે કાયદાની નજરમાં ગુનો કરનાર બચી શકશે નહીં, ભલે તે ગમે તેટલો શક્તિશાળી કેમ ન હોય. જ્યારે ન્યાય ઝડપી મળે છે ત્યારે સામાન્ય માણસનો લોકશાહી અને ન્યાયિક સંસ્થાઓ પરનો ભરોસો અનેકગણો વધી જાય છે.
સમાજવાદી વ્યવસ્થામાં નાગરિકોના મૂળભૂત અધિકારોનું રક્ષણ એ રાજ્યની પ્રાથમિક જવાબદારી છે. ખાસ કરીને મહિલાઓ અને બાળકોની સુરક્ષા એ સામાજિક સ્વાસ્થ્યનું માપદંડ છે. આ પ્રકારના કડક અને ઝડપી નિર્ણયો સામાજિક શુદ્ધિકરણ માટે અત્યંત આવશ્યક છે. તે ગુનેગારોના મનમાં ફાળ પેદા કરે છે કે કાયદો હવે આંધળો નથી પરંતુ અત્યંત સજાગ અને તીવ્ર છે. જો દરેક સગીર પરના અત્યાચારના કેસમાં આવી જ ત્વરા બતાવવામાં આવે તો બળાત્કાર જેવા જઘન્ય અપરાધોના ગ્રાફમાં નોંધપાત્ર ઘટાડો થઈ શકે છે. સમાજ ત્યારે જ પ્રગતિ કરી શકે જ્યારે ભયમુક્ત વાતાવરણ હોય અને આ ચૂકાદાએ એ દિશામાં એક મજબૂત ડગલું માંડ્યું છે. અંતે, આ કેસ માત્ર એક કાયદાકીય પ્રક્રિયા નથી પણ સમાજ માટે નૈતિક વિજય છે. ન્યાયતંત્રએ બતાવેલી આ તત્પરતાની જેટલી પ્રશંસા કરીએ તેટલી ઓછી છે. ૪૦ દિવસમાં ફાંસીની સજા એ બાબતનો પુરાવો છે કે ન્યાયિક પ્રણાલી આધુનિક અને સંવેદનશીલ બની રહી છે. સામાજિક ન્યાય અને કાયદાનું શાસન જાળવી રાખવા માટે આવા પ્રેરણાદાયી અને ક્રાંતિકારી નિર્ણયોની પરંપરા જળવાઈ રહે તે ખૂબ જરૂરી છે. આટકોટની ઘટનાનો આ ચૂકાદો આવનારા સમયમાં માર્ગદર્શક બની રહેશે અને ન્યાયમાં વિલંબની વર્ષો જૂની માન્યતાને તોડવામાં મદદરૂપ થશે. ઝડપી ન્યાય એ જ સાચો ન્યાય છે અને તે જ તંદુરસ્ત સમાજવાદની ઓળખ છે.
(નરેન્દ્ર જોષી)
