અમદાવાદ, ગુજરાત | ૦૧ ફેબ્રુઆરી ૨૦૨૬ — અમદાવાદ ડિઝાઇન વીક (ADW) 7.0નો ત્રીજો અને અંતિમ દિવસ વિચાર, ચર્ચા અને પ્રયોગોની શક્તિશાળી સમાપ્તિ તરીકે સામે આવ્યો. આ દિવસે કૃત્રિમ બુદ્ધિમત્તા (AI)ને માત્ર એક સાધન તરીકે નહીં, પરંતુ જવાબદારી, નૈતિકતા અને માનવીય ઇરાદા સાથે જોડાયેલી શક્તિ તરીકે જોવામાં આવી. મુખ્ય પ્રશ્ન હતો—જ્યારે બુદ્ધિમત્તા ભૌતિક સ્વરૂપ લે છે અને વાસ્તવિક દુનિયામાં કાર્ય કરે છે, ત્યારે ડિઝાઇનરની ભૂમિકા શું રહે છે?
દિવસભરના સત્રોમાં સ્પષ્ટ સંદેશો ઉभर્યો: AI ગતિ અને કાર્યક્ષમતા વધારી શકે છે, પરંતુ દિશા તો માનવીય, નૈતિક અને સંદર્ભસભર ડિઝાઇન જ નક્કી કરે છે.
બુદ્ધિમત્તાથી દેહરૂપ તરફ
દિવસની શરૂઆત હુથીસિંહ વિઝ્યુઅલ આર્ટ્સ સેન્ટર (HVAC) ખાતે ડૉ. રામચંદ્ર બુડિહાલ, જનરલ મેનેજર અને ગ્લોબલ હેડ (ઓટોનોમસ ડ્રાઇવિંગ અને રોબોટિક્સ), વિપ્રો લિમિટેડના મુખ્ય વ્યાખ્યાનથી થઈ. તેમનું સત્ર હતું—“જનરેટિવ ઇન્ટેલિજન્સ અને રોબોટિક્સનું સંમિલન.”
ડૉ. બુડિહાલે વર્તમાન સમયને ટેકનોલોજીનો “ફેઝ ચેન્જ” ગણાવ્યો, જ્યાં બુદ્ધિમત્તા સ્ક્રીન સુધી સીમિત ન રહીને ભૌતિક સ્વરૂપ ધારણ કરી રહી છે—જેને તેમણે એમ્બોડીડ ઇન્ટેલિજન્સ નામ આપ્યું. ભૌતિક સિસ્ટમ્સમાં ભૂલો પાછી ફેરવી શકાતી નથી, કારણ કે ત્યાં ગુરુત્વાકર્ષણ, ઊર્જા અને સમય જેવા વાસ્તવિક નિયમો કાર્ય કરે છે.
તેમણે **“ડેલિગેટેડ ઇમેજિનેશન”**ની કલ્પના રજૂ કરી—AI અનેક સંભાવનાઓ ઊભી કરી શકે છે, પરંતુ તેમાં ચેતન ઇરાદો નથી. તેથી સ્વચાલિત સિસ્ટમ્સની ડિઝાઇનમાં નૈતિકતા, સુરક્ષા અને માનવીય નિર્ણય અનિવાર્ય છે.
વિચારથી સર્જન સુધી: AIનો પ્રયોગ
દિવસને પ્રયોગાત્મક દિશા આપતાં, એલિશિયા ફાલેઇરો, ડિજિટલ મીડિયા ક્રિએટિવ સોલ્યુશન્સ કન્સલ્ટન્ટ, એડોબી, દ્વારા એક ઉત્સાહજનક ક્રિએટિવ જામ અને ડિઝાઇન ચેલેન્જ યોજાઈ. ભાગ લેનારોએ ટીમોમાં કામ કરી Photoshop, Illustrator અને Premiere Pro જેવા ટૂલ્સ દ્વારા જનરેટિવ AIનો ઉપયોગ કર્યો.
ઇન્ડસ્ટ્રીયલ ડિઝાઇન, સસ્ટેનેબલ પેકેજિંગ, ગેમિંગ UI/UX અને કેમ્પસ કોમ્યુનિકેશન જેવા વિષયો પર કામ કરતાં વર્કશોપે બતાવ્યું કે AI વિચારથી ઉત્પાદન સુધીનો સમય ઘણો ઓછો કરી શકે છે—પરંતુ સર્જનાત્મક માલિકી માનવી પાસે જ રહે છે.
ડિઝાઇનરની બદલાતી ભૂમિકા
વિદ્યાર્થીઓમાં ઉદભવતા સામાન્ય પ્રશ્ન—શું AI ડિઝાઇનરને બદલી દેશે?—પર અનેક સત્રોમાં સ્પષ્ટ જવાબ મળ્યો.
મનીષ મહેશ્વરી, જનરલ પાર્ટનર અને ઇન્ડિયા હેડ, BAT-VC,એ પોતાના સત્ર *“AI-ફર્સ્ટ દુનિયામાં ડિઝાઇનરની આવશ્યક કુશળતાઓ”*માં જણાવ્યું કે AIએ ગતિ અને ફિનિશને સામાન્ય બનાવી દીધા છે, પરંતુ સાચો ફરક હવે જજમેન્ટ, જ્યુડિશિયસ ટેસ્ટ અને જસ્ટિફિકેશનમાં છે. તેમણે ડિઝાઇનર્સને અમલથી આગળ જઈને ઇરાદા અને સામાજિક મૂલ્ય પર ધ્યાન કેન્દ્રિત કરવા આહ્વાન કર્યું.
આ વિચારને આગળ વધારતાં, ફ્લિપકાર્ટના હેડ ઓફ ડિઝાઇન ગૌરવએ જણાવ્યું કે સહાનુભૂતિ, યુઝર-સેન્ટ્રિક વિચાર અને સ્પષ્ટ સર્જનાત્મક દૃષ્ટિ ક્યારેય બદલાઈ શકતી નથી. AI માત્ર ત્યારે અસરકારક બને છે, જ્યારે ડિઝાઇનર પાસે મજબૂત વિચારધારા હોય.
માનવીય સર્જનાત્મકતા સામે મશીન
AI-કેન્દ્રિત ચર્ચાઓ વચ્ચે, ઉર્વી બંસલ, જ્વેલરી ડિઝાઇનર અને ઉર્વી બંસલ સ્ટુડિયોની સ્થાપક, દ્વારા લેવાયેલ રેડિકલ ક્રિએટિવિટી વર્કશોપ મહત્વપૂર્ણ વિરુદ્ધ દૃષ્ટિકોણ બની. ભાગ લેનારોએ પોતાની યાદો અને સંવેદનાઓને ભૌતિક સ્વરૂપ આપ્યું અને પછી તેને AI સાથે તોલ્યું—જ્યાં માનવીય અનુભવની ઊંડાઈ અને મશીનની મર્યાદા સ્પષ્ટ બની.
તે જ રીતે, અનિલ રેડ્ડી, સ્થાપક—હેપ્પી પેટ અને પૂર્વ ડિઝાઇન ડિરેક્ટર—લોલીપોપ,એ ડિઝાઇન વિશેની ખોટી માન્યતાઓ તોડી બતાવી અને કહ્યું કે મજબૂત મૂળભૂત સમજ વિના કોઈપણ ટૂલ અર્થપૂર્ણ બની શકતું નથી.
એન્ટરપ્રાઇઝ, નૈતિકતા અને સ્કેલ
“ફાઇનાન્સ ક્ષેત્રમાં હાઇ-સ્ટેક્સ ડિઝાઇન” વિષયક ફાયરસાઇડ ચેટમાં પેટીએમના ચીફ ડિઝાઇન ઓફિસર રાહુલ સૈનીએ વિશ્વાસ, સમાવેશ અને વિશ્વસનીયતા પર આધારિત ડિઝાઇનના મહત્વ પર પ્રકાશ પાડ્યો.
ફ્રેક્ટલ AIના ચીફ પ્રેક્ટિસ ઓફિસર રસેશ શાહએ એન્ટરપ્રાઇઝ લેવલ પર AIના વધતા ઉપયોગની ચર્ચા કરી અને કહ્યું કે ખર્ચ ઘટતા અને ટેકનોલોજી વધુ સુલભ બનતા, નૈતિક પૂર્વવિચારણા અત્યંત જરૂરી બની છે.
માનવ કેન્દ્રિતથી ગ્રહ કેન્દ્રિત ડિઝાઇન
દિવસનું સમાપન ક્યુમ્યુલસ એસોસિએશનના બોર્ડ મેમ્બર આર્ચના સુરાણા દ્વારા લેવામાં આવેલી વર્કશોપથી થયું, જેમાં ક્યુમ્યુલસ ડિઝાઇન ડિક્લેરેશન પર ચર્ચા થઈ. તેમણે માનવ કેન્દ્રિત ડિઝાઇનથી આગળ જઈને ગ્રહ કેન્દ્રિત ડિઝાઇન અપનાવવાની જરૂરિયાત પર ભાર મૂક્યો—જ્યાં ટકાઉપણું અને પર્યાવરણીય જવાબદારી ડિઝાઇનના કેન્દ્રમાં આવે છે.
વિચારસભર સમાપ્તિ
અમદાવાદ ડિઝાઇન વીક 7.0એ સ્પષ્ટ સંદેશ સાથે અંત લીધો: AI ડિઝાઇન થિંકિંગનો અંત નથી—તે તેની સૌથી મોટી કસોટી છે.
જ્યારે બુદ્ધિમત્તા વધુ સ્વાયત્ત અને ભૌતિક બને છે, ત્યારે ડિઝાઇનર પરની જવાબદારી વધુ વધી જાય છે. ADW 7.0 પ્રશ્નો સાથે સમાપ્ત થયું—નૈતિકતા, ઇરાદા, લેખકત્વ અને સંવેદનાની આસપાસ—અને ભાગ લેનારાઓને એવી દિશામાં વિચારવા પ્રેરિત કર્યા જ્યાં ટેકનોલોજી આગળ વધે, પરંતુ માનવતા નેતૃત્વ કરે.
≡≡≡≡ ≡≡≡≡ ≡≡≡≡ ≡≡≡≡
