તંત્રીની કલમે….
ભારતની રાષ્ટ્રીય સુરક્ષા અને રક્ષા ક્ષમતા આજના અત્યંત જટિલ સમયમાં માત્ર ભૌગોલિક સરહદોના રક્ષણ સુધી સીમિત નથી રહી. વિશ્વના ફલક પર વધતો જતો તણાવ, ખાસ કરીને ૨૮ ફેબ્રુઆરી ૨૦૨૬થી અમેરિકા અને ઈઝરાયેલ દ્વારા ઈરાન વિરુદ્ધ શરૂ કરાયેલા મોટા સૈન્ય અભિયાન અને ઈરાનના સર્વોચ્ચ નેતા આયાતુલ્લા અલી ખામેનેઈના મોતના અહેવાલોએ સમગ્ર વિશ્વને યુદ્ધની જ્વાળાઓમાં ધકેલી દીધું છે. મધ્ય પૂર્વમાં વકરી રહેલી આ સ્થિતિ અને મહાસત્તાઓ વચ્ચેના સીધા સંઘર્ષો ભારતને સતત યાદ અપાવે છે કે સજ્જતા જ રાષ્ટ્રના અસ્તિત્વનો સાચો આધાર છે. આ ભીષણ વૈશ્વિક તણાવ વચ્ચે, રક્ષા મંત્રાલયે આજે ૩ માર્ચ ૨૦૨૬ના રોજ રૂ ૫,૦૮૩ કરોડના બે મહત્વના કરાર પર હસ્તાક્ષર કર્યા છે. જેમાં હિન્દુસ્તાન એરોનોટિક્સ લિમિટેડ એટલે કે એચએએલ પાસેથી ભારતીય કોસ્ટ ગાર્ડ માટે ૬ અદ્યતન એએલએચ માર્ક-૩ હેલિકોપ્ટર અને રશિયાની રોસોબોરોન એક્સપોર્ટ પાસેથી નૌકાદળ માટે વર્ટિકલ લોન્ચ સ્ટિલ મિસાઈલ્સની ખરીદીનો સમાવેશ થાય છે. આ પગલું હિંદ મહાસાગર ક્ષેત્રમાં ભારતની પકડને વધુ મજબૂત બનાવવાની દિશામાં માઈલસ્ટોન સાબિત થશે.
આધુનિક યુદ્ધકળામાં વાયુસેનાની તાકાત નિર્ણાયક હોય છે, અને તે દિશામાં ભારત ફ્રાન્સ સાથે ૨૬ રાફેલ મરીન વિમાનો ઉપરાંત ૧૧૪ મલ્ટી રોલ ફાઈટર એરક્રાફ્ટ એટલે કે એમઆરએફએ પ્રોજેક્ટ અંગે પણ ગંભીરતાથી આગળ વધી રહ્યું છે. ફેબ્રુઆરી ૨૦૨૬માં ડિફેન્સ એક્વિઝિશન કાઉન્સિલ એટલે કે ડીએસી દ્વારા રૂ ૩.૬૦ લાખ કરોડના સંરક્ષણ સોદાઓને મંજૂરી અપાઈ છે, જે સાબિત કરે છે કે ભારત હવે માત્ર વિદેશી હથિયારો પર નિર્ભર નથી રહેવા માંગતું. આ પ્રોજેક્ટ્સ હેઠળ મોટાભાગના વિમાનોનું ઉત્પાદન ભારતમાં જ થશે, જે આત્મનિર્ભર ભારત અભિયાનને નવી ઊંચાઈ પર લઈ જશે.
આત્મનિર્ભરતા માત્ર આર્થિક બાબત નથી, પરંતુ યુદ્ધના સમયે વ્યૂહાત્મક સ્વાયત્તતા જાળવવા માટેની અનિવાર્યતા છે. હાઈ-ટેક ટેકનોલોજી ટ્રાન્સફર અને સ્થાનિક ઉત્પાદન દ્વારા ભારત રક્ષણ ક્ષેત્રે વૈશ્વિક હબ બનવા તરફ પ્રયાણ કરી રહ્યું છે.
વૈશ્વિક પરિસ્થિતિ પર નજર નાખીએ તો, મધ્ય પૂર્વમાં ચાલી રહેલું યુદ્ધ સીધી રીતે ભારતની આર્થિક સ્થિરતાને અસર કરી રહ્યું છે. હોર્મુઝની સામુદ્રધુનીમાં પરિવહન અવરોધાવાની ભીતિથી ક્રૂડ ઓઈલના ભાવમાં ઉછાળો આવ્યો છે, જેની અસર ગત સોમવારે ભારતીય શેરબજાર પર પણ જોવા મળી હતી, જ્યાં બીએસઈ સેન્સેક્સમાં ૧,૨૦૦થી વધુ પોઈન્ટનો કડાકો બોલી ગયો હતો. ગલ્ફ દેશોમાં વસતા લાખો ભારતીય નાગરિકોની સુરક્ષા અને દેશની ઊર્જા જરૂરિયાતોને સુનિશ્ચિત કરવી એ સરકાર માટે અત્યારે સૌથી મોટો પડકાર છે. વડાપ્રધાન નરેન્દ્ર મોદીએ આ અંગે કેબિનેટ કમિટી ઓન સિક્યુરિટી એટલે કે સીસીએસની બેઠક યોજીને સ્થિતિની સમીક્ષા કરી છે અને ગલ્ફ નેતાઓ સાથે રાજદ્વારી વાતચીત તેજ કરી છે.
એ વાત સ્પષ્ટ અને સમજી શકાય તેવીફ છે કે રાષ્ટ્રીય સુરક્ષા એ માત્ર સૈન્ય શક્તિનો વિષય નથી, પરંતુ તે રાજદ્વારી કુશળતા, આર્થિક મજબૂતી અને આત્મનિર્ભરતાનો ત્રિવેણી સંગમ છે. ભારત પોતાની રક્ષા ક્ષમતાને આધુનિક બનાવીને અને એસ-૪૦૦ જેવી મિસાઈલ સિસ્ટમ્સ તૈનાત કરીને વૈશ્વિક પડકારો સામે અડીખમ ઊભું છે. બદલાતા સમયની માંગ મુજબ આત્મનિર્ભરતા તરફની આ ગતિ જ ભારતના અસ્તિત્વ, વિકાસ અને વૈશ્વિક પ્રતિષ્ઠાને અકબંધ રાખશે.
નરેન્દ્ર જોષી
