તંત્રીની કલમે….
ગાંધીનગરના આંગણે આયોજિત ઇન્ડિયન સેરેમિક્સ એશિયા ૨૦૨૬ના ૨૦મા એડિશનનું ઉદઘાટન ભારતીય સેરેમિક ઉદ્યોગ માટે એક નવી દિશા અને દૃષ્ટિકોણ લઈને આવ્યું છે. વર્ષોથી મોરબી અને આસપાસના વિસ્તારોમાં સેરેમિક એકમો જે રીતે વિસ્તરણ પામી રહ્યા હતા, તે જોતા હવે ઉદ્યોગમાં એક પરિપક્વતાનો તબક્કો જોવા મળી રહ્યો છે. અત્યાર સુધી આપણું ધ્યાન ઉત્પાદન ક્ષમતા વધારવા અને નવા પ્લાન્ટ નાખવા પર વધુ હતું, પરંતુ ગાંધીનગરના આ પ્રદર્શનમાં જે પ્રકારની ટેકનોલોજી અને ચર્ચાઓ સામે આવી છે, તે સ્પષ્ટ સંકેત આપે છે કે હવે સમય માત્ર જથ્થાનો નહીં પણ ગુણવત્તા અને કાર્યક્ષમતાનો છે. મોરબીના
ઉદ્યોગકારો માટે આ સમય આત્મમંથન અને સ્માર્ટ રોકાણનો છે, કારણ કે વૈશ્વિક બજારમાં ટકી રહેવા માટે હવે માત્ર સસ્તું ઉત્પાદન પૂરતું નથી, પરંતુ સ્માર્ટ અને કાર્યક્ષમ ઉત્પાદન અનિવાર્ય બની ગયું છે.
વર્તમાન સમયમાં જ્યારે કાચા માલના ભાવમાં અસ્થિરતા અને ઊર્જાના ખર્ચમાં સતત વધારો થઈ રહ્યો છે, ત્યારે દરેક ઉદ્યોગકારે પોતાના એકમમાં કાર્યક્ષમતા એટલે કે એફિશિયન્સી કેવી રીતે વધારવી તે અંગે ગંભીરતાથી વિચારવું પડશે. ગાંધીનગરના આ એક્ઝિબિશનમાં રજૂ થયેલી ૩૦૦થી વધુ બ્રાન્ડ્સ અને આંતરરાષ્ટ્રીય પેવિલિયનોએ એ વાત સાબિત કરી છે કે દુનિયા હવે ઓટોમેશન અને ડિજિટલ પ્રોસેસ કંટ્રોલ તરફ વળી ગઈ છે. મોરબીના એમએસએમઈ એકમો માટે આજે સૌથી મોટો પડકાર ઉત્પાદન ખર્ચ ઘટાડવાનો છે. જ્યારે ગેસ અને ઇંધણના ભાવ આંતરરાષ્ટ્રીય સ્થિતિ મુજબ બદલાતા હોય, ત્યારે ફેક્ટરીની
અંદર થતા બગાડને રોકવો અને ઊર્જાનો ઓપ્ટિમમ વપરાશ કરવો એ જ નફાકારકતા વધારવાનો એકમાત્ર માર્ગ છે.
આજના યુગમાં ટેકનોલોજીનું અપગ્રેડેશન એ કોઈ લક્ઝરી નથી પણ જરૂરિયાત છે. મોરબી સેરેમિક એસોસિએશનના આગેવાનોએ પણ સ્વીકાર્યું છે કે નાણાકીય જોખમ લીધા વિના સ્થિરતા લાવવી હવે પ્રાથમિકતા બની ગઈ છે. પ્રદર્શનમાં જે રીતે ’ફેઝ્ડ-અપગ્રેડ’ ટેકનોલોજી બતાવવામાં આવી છે, તે નાના ઉદ્યોગકારો માટે આશીર્વાદ સમાન છે. આનો અર્થ એ છે કે તમારે આખો પ્લાન્ટ બદલવાની જરૂર નથી, પરંતુ પ્રોસેસમાં નાના-નાના ફેરફારો કરીને, સ્માર્ટ મશીનરી ઉમેરીને અને ડિજિટલાઇઝેશન અપનાવીને પણ મોટા પાયે ખર્ચમાં કાપ મૂકી શકાય છે. રો મટીરીઅલના ઑપ્ટિમાઇઝેશનથી લઈને ફિનિશ્ડ પ્રોડક્ટની ક્વોલિટીમાં એકરૂપતા લાવવા સુધીની સફર હવે ડેટા અને સેન્સર આધારિત બની રહી છે, જે માનવીય ભૂલોને ઘટાડે છે અને આઉટપુટ વધારે છે.
ભારતનો સેરેમિક ઉદ્યોગ આજે વૈશ્વિક નકશા પર બીજા ક્રમે છે, પરંતુ જો આપણે પ્રથમ ક્રમે પહોંચવું હોય અથવા વર્તમાન સ્થાન ટકાવી રાખવું હોય, તો આપણે આંતરરાષ્ટ્રીય માપદંડોને અપનાવવા જ પડશે. જર્મની અને ઇટાલી જેવા દેશો જે ટેકનોલોજી લઈને આવ્યા છે, તે માત્ર કામ ઝડપી નથી કરતી, પણ તે પર્યાવરણને અનુકૂળ અને ટકાઉ પણ છે. ’સેરેમિક્સ ફોર ટુમોરો’ની થીમ હેઠળ સસ્ટેનેબિલિટી પર જે ભાર મૂકવામાં આવ્યો છે, તે આવનારા સમયના કડક પર્યાવરણીય નિયમો સામે ઉદ્યોગને તૈયાર કરવાનું એક કદમ છે. જો આપણે આજે સ્માર્ટ ઇન્વેસ્ટમેન્ટ નહીં કરીએ, તો ભવિષ્યમાં નિકાસ બજારોમાં ટકી રહેવું મુશ્કેલ બનશે, કારણ કે વિશ્વ હવે ગ્રીન મેન્યુફેક્ચરિંગ અને કાર્બન ફૂટપ્રિન્ટ પ્રત્યે અત્યંત સજાગ બન્યું છે.અંતે, ગાંધીનગરનું આ પ્રદર્શન મોરબીના સાહસિક ઉદ્યોગકારો માટે એક નવી આશા અને નવી વિચારધારાનું ઉદગમ સ્થાન બન્યું છે. હવે નવી ફેક્ટરીઓ નાખવાને બદલે જે છે તેને વધુ બહેતર, વધુ ઝડપી અને વધુ સસ્તી કેવી રીતે બનાવવી તેના પર ધ્યાન કેન્દ્રિત કરવાનો આ યોગ્ય સમય છે. જ્યારે ઉત્પાદક પાસે ડેટા હશે કે તેની સિસ્ટમમાં ક્યાં ઊર્જાનો વેડફાટ થાય છે અને ક્યાં મશીનરીની કાર્યક્ષમતા ઘટે છે, ત્યારે જ તે સાચા અર્થમાં સ્પર્ધામાં ટકી શકશે. ભારતીય સેરેમિક ઉદ્યોગની આ પરિવર્તનશીલ યાત્રા તેને વૈશ્વિક બજારમાં એક
નવું નેતૃત્વ પ્રદાન કરશે અને તેમાં ટેકનોલોજીનો સ્વીકાર જ સૌથી મોટું શસ્ત્ર સાબિત થશે. સ્માર્ટ મેન્યુફેક્ચરિંગ દ્વારા જ મોરબી અને ભારતનો સેરેમિક ઉદ્યોગ આર્થિક ક્રાંતિના નવા શિખરો સર કરશે એમાં કોઈ શંકા નથી.
નરેન્દ્ર જોષી
