તંત્રીની કલમે….
ભારતની પવિત્ર ધરતી હંમેશા આધ્યાત્મિકતા અને શાંતિનો સંદેશ વિશ્વભરમાં ફેલાવતી રહી છે અને આ પરંપરામાં આર્ટ ઓફ લિવિંગ સંસ્થાએ છેલ્લા સાડા ચાર દાયકાથી જે યોગદાન આપ્યું છે તે ખરેખર અભૂતપૂર્વ છે. આગામી ૧૦ મે ૨૦૨૬ના રોજ જ્યારે પ્રધાનમંત્રી નરેન્દ્ર મોદીજી બેંગલુરુમાં આ સંસ્થાના ૪૫મા સ્થાપના વર્ષની ઉજવણીમાં સહભાગી થશે ત્યારે તે માત્ર એક સંસ્થાનો ઉત્સવ નહીં પરંતુ ભારતની સાંસ્કૃતિક વિરાસત અને સોફ્ટ પાવરનું વૈશ્વિક મંચ પર પ્રદર્શન બની રહેશે. ૧૮૨થી વધુ દેશોમાં ફેલાયેલું આ આંદોલન આજે વિશ્વના કરોડો લોકોના જીવનમાં સકારાત્મક પરિવર્તન લાવવાનું માધ્યમ બન્યું છે જેનો શ્રેય ગુરુદેવ શ્રી શ્રી રવિશંકરજીના અવિરત પ્રયાસો અને તેમના વિઝનને જાય છે. ગુરુદેવના ૭૦મા જન્મદિવસ નિમિત્તે આયોજિત આ ઐતિહાસિક ઉજવણીમાં જ્યારે દેશના પ્રધાનમંત્રી હાજરી આપવાના છે ત્યારે તે આધ્યાત્મિકતા અને રાષ્ટ્રનિર્માણના સંગમ સમાન બની રહેશે.
ભારતની ઓળખ હંમેશા એક શાંતિપ્રિય અને આધ્યાત્મિક રીતે સમૃદ્ધ રાષ્ટ્ર તરીકે રહી છે અને આર્ટ ઓફ લિવિંગ જેવી સંસ્થાઓએ આ ઓળખને આધુનિક સમયમાં વધુ પ્રસ્તુત બનાવી છે. પ્રધાનમંત્રી મોદીજીએ અવારનવાર વૈશ્વિક મંચો પર ભાર મૂક્યો છે કે યોગ અને ધ્યાન એ માત્ર કસરત નથી પરંતુ જીવન જીવવાની એક કળા છે જે માનવતાને એકસૂત્રમાં બાંધે છે. આ જ વિચારધારાને આર્ટ ઓફ લિવિંગે તેના ૪૫ વર્ષના પ્રવાસમાં સાકાર કરી બતાવી છે. જ્યારે વિશ્વ આજે તણાવ, સંઘર્ષ અને અનેક માનસિક પડકારોથી ઘેરાયેલું છે ત્યારે સુદર્શન ક્રિયા અને પ્રાણાયામ જેવા માધ્યમો દ્વારા સંસ્થાએ લોકોના માનસિક સ્વાસ્થ્યને સુધારવામાં જે ભૂમિકા ભજવી છે તે સરાહનીય છે. પ્રધાનમંત્રી આ પ્રસંગે નવા ધ્યાન મંદિરનું ઉદ્ઘાટન કરવાના છે તે દર્શાવે છે કે સરકાર પણ રાષ્ટ્રના સર્વાંગી વિકાસમાં માનસિક અને આધ્યાત્મિક સુખાકારીને કેટલી પ્રાધાન્યતા આપે છે.
આર્ટ ઓફ લિવિંગનો પ્રવાસ માત્ર ધ્યાન કે યોગ પૂરતો મર્યાદિત રહ્યો નથી પરંતુ તેણે સામાજિક પરિવર્તન અને ગ્રામીણ ઉત્થાનના ક્ષેત્રમાં પણ ગંભીર કાર્ય કર્યું છે. નદીઓના પુનઃજીવનથી લઈને લાખો વૃક્ષોના વાવેતર સુધી અને જેલના કેદીઓના હૃદય પરિવર્તનથી લઈને સરહદો પર શાંતિના દૂતના કાર્ય સુધી આ સંસ્થાએ ભારતની સેવા પરંપરાને જીવંત રાખી છે. ૧૮૨ દેશોના સહભાગીઓ જ્યારે ઓનલાઈન અને ઓફલાઈન માધ્યમથી આ ઉજવણીના સાક્ષી બનશે ત્યારે સમગ્ર વિશ્વની નજર ભારત તરફ હશે. આ પ્રસંગે શરૂ થનારી વર્ષભરની રાષ્ટ્રીય સેવા પહેલો એ વાતની પ્રતીતિ કરાવશે કે આધ્યાત્મિકતા જ્યારે સેવા સાથે જોડાય છે ત્યારે તે સમાજમાં ક્રાંતિકારી બદલાવ લાવી શકે છે. ભારત આજે જી૨૦ જેવા મંચો દ્વારા વિશ્વને વસુધૈવ કુટુંબકમનો સંદેશ આપી રહ્યું છે ત્યારે આર્ટ ઓફ લિવિંગ આ વિચારનું પ્રત્યક્ષ ઉદાહરણ પૂરું પાડે છે.
ગુરુદેવ શ્રી શ્રી રવિશંકરજીએ હંમેશા ભાર મૂક્યો છે કે સ્વસ્થ સમાજની ઓળખ એ છે કે દરેક ચહેરા પર સ્મિત હોય અને આ લક્ષ્યને પ્રાપ્ત કરવા માટે સંસ્થાના સ્વયંસેવકો રાત-દિવસ કાર્ય કરી રહ્યા છે. પ્રધાનમંત્રી મોદીજી આ કાર્યક્રમમાં જે રાષ્ટ્રીય સેવા યોજનાઓની શરૂઆત કરાવવાના છે તે શિક્ષણ, આરોગ્ય અને પર્યાવરણ જેવા પાયાના ક્ષેત્રોમાં નવી ઊર્જા ફૂંકશે. ભારતની સોફ્ટ પાવર એટલે કે આપણી વિચારધારા અને સંસ્કૃતિની તાકાત આજે પશ્ચિમી દેશોમાં પણ સ્વીકારવામાં આવી રહી છે. જ્યારે હજારો આંતરરાષ્ટ્રીય પ્રતિનિધિઓ બેંગલુરુના આ આંતરરાષ્ટ્રીય કેન્દ્રમાં એકત્રિત થશે ત્યારે તે સાચા અર્થમાં વૈશ્વિક શાંતિ અને સંવાદનું પ્રતીક બનશે. ભારતની પ્રગતિમાં જેટલો ફાળો આર્થિક અને લશ્કરી તાકાતનો છે તેટલો જ ફાળો આપણી નૈતિક અને આધ્યાત્મિક તાકાતનો પણ છે.
આ એક ગૌરવની ક્ષણ છે કે ભારતની એક સંસ્થા આજે વિશ્વના ખૂણેખૂણે શાંતિનો સંદેશ પહોંચાડી રહી છે. ૪૫ વર્ષનો આ પ્રવાસ પડકારોથી ભરેલો રહ્યો હશે પરંતુ સેવાના સંકલ્પને કારણે આજે તે વટવૃક્ષ બની ગઈ છે. પ્રધાનમંત્રીના સંબોધનથી ચોક્કસપણે દેશના યુવાનોમાં પણ સેવા અને આધ્યાત્મિકતા પ્રત્યે નવી રૂચિ જાગશે. ૧૩ મે ૨૦૨૬ના રોજ યોજાનાર વૈશ્વિક ધ્યાન એ વિશ્વશાંતિ માટેના ભારતના પ્રયાસોને વધુ મજબૂત બનાવશે. અંતે આધ્યાત્મિકતાનો ઉદ્દેશ્ય વ્યક્તિગત શાંતિથી લઈને વિશ્વ શાંતિ સુધીનો છે અને આર્ટ ઓફ લિવિંગે તે દિશામાં એક મજબૂત માર્ગ પ્રશસ્ત કર્યો છે જેની પ્રશંસા અને પ્રોત્સાહન માટે પ્રધાનમંત્રીની ઉપસ્થિતિ સૌથી મોટું સમર્થન છે.
નરેન્દ્ર જોષી
