સ્થાનિક સ્વરાજની ચૂંટણીમાં ભાજપનો પ્રચંડ વિજય કોંગ્રેસ-આપ પાછળ, ગ્રામ્યથી શહેર સુધી એકતરફી રાજકીય સંકેત

કાંતિલાલ માંડોત
સુરત
મો ૯૯૭૪૯ ૪૦૩૨૪-૮૯૫૫૯ ૫૦૩૩૫

ગુજરાતમાં ૨૮ એપ્રિલ ૨૦૨૬ના રોજ જાહેર થયેલા સ્થાનિક સ્વરાજ્યની ચૂંટણીના પરિણામોએ રાજ્યના રાજકારણમાં ફરી એકવાર સત્તાસંતુલન સ્પષ્ટ કરી દીધું છે. કુલ આશરે ૧૦ હજાર જેટલી બેઠકો માટે યોજાયેલી આ ચૂંટણીમાં મતગણતરી પૂર્ણ થયા બાદ સ્પષ્ટ થયું છે કે ભારતીય જનતા પાર્ટીએ શહેરોથી લઈને ગામડાં સુધી સર્વત્ર પોતાનું પ્રભુત્વ જાળવી રાખ્યું છે. આ ચૂંટણીને આગામી રાજકીય દિશા નક્કી કરતી સેમિફાઇનલ તરીકે જોવામાં આવી રહી હતી અને તેમાં ભાજપે એકતરફી જીત મેળવીને પોતાના સંગઠન અને નેતૃત્વની મજબૂતી ફરી સાબિત કરી છે.

રાજ્યની ૧૫ મહાનગરપાલિકાઓના પરિણામો સૌથી વધુ ચર્ચામાં રહ્યા, કારણ કે શહેરોમાં મતદારોના વલણને સામાન્ય રીતે રાજકીય હવા તરીકે માનવામાં આવે છે. તમામ ૧૫ મહાનગરપાલિકાઓમાં ભાજપે સંપૂર્ણ કબ્જો જમાવી લીધો છે, જે પક્ષ માટે મોટી રાજકીય સિદ્ધિ ગણાય છે. ખાસ કરીને સુરત મહાનગરપાલિકામાં ૨૦૨૧માં નોંધપાત્ર પ્રદર્શન કરનાર આમ આદમી પાર્ટી આ વખતે માત્ર ચાર બેઠકો સુધી સીમિત રહી છે, જ્યારે કોંગ્રેસને માત્ર એક બેઠક મળી છે. ભાજપે ૧૧૫ બેઠકો સાથે ફરી સત્તા હાંસલ કરીને શહેરમાં પોતાની પકડ વધુ મજબૂત બનાવી છે.

નગરપાલિકાઓના પરિણામોમાં પણ ભાજપનું જ પ્રભુત્વ જોવા મળ્યું છે. કુલ ૮૪ નગરપાલિકાઓમાંથી ૭૬ પર ભાજપે જીત મેળવી છે, જ્યારે કોંગ્રેસને માત્ર ૮ નગરપાલિકાઓમાં સંતોષ માનવો પડ્યો છે. આ આંકડા સ્પષ્ટ કરે છે કે નાના શહેરોમાં પણ ભાજપનું સંગઠન મજબૂત રીતે કામ કરી રહ્યું છે અને મતદારોમાં તેની સ્વીકાર્યતા યથાવત છે. જિલ્લા પંચાયતોમાં પણ ભાજપે લગભગ ક્લીન સ્વીપ કરતાં ૩૪માંથી ૩૩ જિલ્લા પંચાયત પર કબ્જો કર્યો છે, જ્યારે આમ આદમી પાર્ટીને એક જિલ્લા પંચાયત મળી છે અને કોંગ્રેસ અહીં ખાતું પણ ખોલી શકી નથી.

તાલુકા પંચાયતોના પરિણામોમાં ભાજપનું પ્રભુત્વ વધુ સ્પષ્ટ રીતે સામે આવ્યું છે. કુલ ૨૬૦ તાલુકા પંચાયતોમાંથી ભાજપે ૨૫૩ પર વિજય મેળવ્યો છે, જ્યારે બાકી ૭માં કોંગ્રેસ અને આપને સ્થાન મળ્યું છે. આ પરિણામો દર્શાવે છે કે ગ્રામ્ય વિસ્તારમાં ભાજપે પોતાની પકડ ખૂબ મજબૂત બનાવી છે, જે ૨૦૧૫ની ચૂંટણીના વિપરીત દિશામાં છે. ૨૦૧૫માં પંચાયતોમાં ભાજપને મોટો ફટકો પડ્યો હતો, પરંતુ ત્યારબાદના વર્ષોમાં સંગઠન મજબૂત કરીને ભાજપે ગ્રામ્ય મતદારોમાં વિશ્વાસ ફરી મેળવ્યો છે.

આ ચૂંટણીમાં એક રસપ્રદ બાબત એ પણ રહી કે અમરેલી જિલ્લાના બગસરા તાલુકા પંચાયતમાં આમ આદમી પાર્ટીએ પહેલીવાર સત્તા મેળવીને ઇતિહાસ રચ્યો છે. આ જીત નાના સ્તરે હોવા છતાં પક્ષ માટે મહત્વપૂર્ણ માનવામાં આવે છે, કારણ કે તે ગ્રામ્ય વિસ્તારમાં પક્ષની હાજરીનો સંકેત આપે છે. બીજી તરફ, છઙ્મઙ્મ ૈંહઙ્ઘૈટ્ઠ સ્ટ્ઠદ્ઘઙ્મૈજ-ી-ૈીંંંરટ્ઠઙ્ઘેઙ્મ સ્ેજઙ્મૈદ્બીીહ એટલે કે છૈંસ્ૈંસ્ અમદાવાદમાંથી સંપૂર્ણપણે બહાર થઈ ગઈ છે અને એક પણ બેઠક મેળવી શકી નથી, જે પક્ષ માટે મોટો ઝટકો માનવામાં આવે છે.

રાજકીય વિશ્લેષણમાં આ ચૂંટણીને ભાજપ માટે અગ્નિપરીક્ષા માનવામાં આવી રહી હતી, કારણ કે ૨૦૨૧ની ચૂંટણીમાં પક્ષે ૯૦ ટકા બેઠકો જીતવાનો ઐતિહાસિક રેકોર્ડ બનાવ્યો હતો. તે સમયે પ્રદેશ અધ્યક્ષ તરીકે ઝ્ર. ઇ. ઁટ્ઠૈંઙ્મના નેતૃત્વમાં ભાજપે અપ્રતિમ સફળતા મેળવી હતી. હવે નવા પ્રદેશ અધ્યક્ષ ત્નટ્ઠખ્તઙ્ઘૈજર ઁટ્ઠહષ્ઠરટ્ઠઙ્મ માટે આ પહેલી મોટી ચૂંટણી હતી, જેમાં તેઓએ તે જ પ્રદર્શન પુનરાવર્તિત કરવાની પડકારજનક પરિસ્થિતિનો સામનો કર્યો. પરિણામો પરથી સ્પષ્ટ થાય છે કે તેઓ આ પરીક્ષામાં સફળ રહ્યા છે અને પાર્ટીનું પ્રદર્શન યથાવત રાખવામાં સફળ રહ્યા છે.

ચૂંટણીના આંકડાઓ પર નજર કરીએ તો કુલ ૯૯૯૨ બેઠકોમાંથી લગભગ ૯૪૦૬ બેઠકોના પરિણામો જાહેર થયા છે, જેમાં ભાજપે ૭૦૦૦થી વધુ બેઠકો જીતીને એકતરફી બહુમતી મેળવી છે. કોંગ્રેસ આશરે ૧૫૦૦ જેટલી બેઠકો પર સીમિત રહી છે, જ્યારે આપ અને અન્ય પક્ષોએ મળીને લગભગ ૬૦૦ જેટલી બેઠકો મેળવી છે. આ આંકડા દર્શાવે છે કે રાજ્યમાં વિરોધ પક્ષો હજુ સુધી ભાજપ સામે મજબૂત વિકલ્પ ઉભો કરવામાં નિષ્ફળ રહ્યા છે.

ઉત્તર ગુજરાત, દક્ષિણ ગુજરાત અને સૌરાષ્ટ્ર-કચ્છ—ત્રણે વિસ્તારોમાં ભાજપે સમાન રીતે પ્રભુત્વ જાળવ્યું છે. મહેસાણા, પાટણ, બનાસકાંઠા, સુરત, વલસાડ, રાજકોટ, જામનગર અને ભાવનગર જેવા જિલ્લાઓમાં ભાજપે મોટા અંતરથી જીત મેળવી છે. આ વિસ્તારોમાં મતદારોનો વિશ્વાસ સતત ભાજપ તરફ જ રહ્યો છે, જે પક્ષ માટે આગામી ચૂંટણીમાં પણ સકારાત્મક સંકેત આપે છે.
આ ચૂંટણીના પરિણામો આગામી વિધાનસભા અને લોકસભાની ચૂંટણી માટે મહત્વપૂર્ણ માનવામાં આવે છે. ૨૦૨૨ની વિધાનસભા ચૂંટણીમાં ભાજપે ૧૫૬ બેઠકો જીતીને ઐતિહાસિક જીત મેળવી હતી અને હવે સ્થાનિક સ્તરે પણ એ જ પ્રભાવ જાળવી રાખતા પક્ષે પોતાની રાજકીય મજબૂતી વધુ વધારી છે. બીજી તરફ કોંગ્રેસ અને આમ આદમી પાર્ટી માટે આ પરિણામો ચિંતાજનક છે, કારણ કે બંને પક્ષો મતદારોમાં પોતાનું સ્થાન મજબૂત કરવામાં સફળ રહ્યા નથી.

એકંદરે જોવામાં આવે તો સ્થાનિક સ્વરાજ્યની આ ચૂંટણી ગુજરાતમાં ભાજપના દબદબાને ફરી એકવાર મજબૂત બનાવે છે. શહેરોથી લઈને ગામડાં સુધી મતદારોના વિશ્વાસને જાળવી રાખવામાં ભાજપ સફળ રહ્યો છે, જ્યારે વિરોધ પક્ષો માટે આ પરિણામો આત્મમંથન કરવાની જરૂરિયાત દર્શાવે છે. આગામી સમયમાં રાજકીય સમીકરણોમાં શું ફેરફાર આવે છે તે જોવાનું રહેશે, પરંતુ હાલના પરિણામો ભાજપ માટે સ્પષ્ટ અને મજબૂત રાજકીય સંદેશ આપતા જણાય છે.