કાંતિલાલ માંડોત
સુરત
મો ૯૯૭૪૯ ૪૦૩૨૪-૮૯૫૫૯ ૫૦૩૩૫
દેશની રાજધાની દિલ્હીમાં ફરી એકવાર એક એવી ક્રૂર ઘટના બની જેણે સમગ્ર દેશને હચમચાવી નાખ્યો. ચાલતી બસમાં એક મહિલા પર થયેલા સામૂહિક બળાત્કારે ૨૦૧૨ના બહુચર્ચિત નિર્ભયા કેસની ભયાનક યાદો તાજી કરી દીધી. આ ફક્ત ગુનો નથી, પરંતુ સમાજની અસંવેદનશીલતા, કાયદો અને વ્યવસ્થાની નબળાઈ અને મહિલાઓની સુરક્ષા અંગે કરવામાં આવેલા દાવાઓ પર ગંભીર પ્રશ્નાર્થ ચિહ્ન છે. રાજધાનીના રસ્તાઓ પર સાત કિલોમીટર સુધી ચાલુ રહેલ ક્રૂરતા એ બતાવવા માટે પૂરતી છે કે આજે પણ મહિલાઓ સંપૂર્ણપણે સુરક્ષિત નથી.
ભારત વિજ્ઞાન, ટેકનોલોજી, શિક્ષણ અને વિકાસના ક્ષેત્રોમાં ઝડપથી આગળ વધી રહ્યું છે. મહિલાઓ અવકાશથી લઈને સૈન્ય, વહીવટથી લઈને ઉદ્યોગ સુધી દરેક ક્ષેત્રમાં પોતાની પ્રતિભા દર્શાવી રહી છે. દેશની દીકરીઓ ફાઇટર પ્લેન ઉડાડી રહી છે, સરહદ પર દેશનું રક્ષણ કરી રહી છે, બુલેટ ટ્રેન અને મેટ્રો ચલાવી રહી છે અને ઉચ્ચ હોદ્દા પર બિરાજમાન છે. આ છતાં, જો કોઈ મહિલા રાત્રે સુરક્ષિત રીતે ઘરે પરત ફરી શકતી નથી, તો આ વિકાસ અધૂરો છે. કોઈપણ સભ્ય સમાજની ઓળખ તેની મહિલાઓની સલામતી અને સન્માન દ્વારા નક્કી થાય છે. જો મહિલાઓને ભય, હિંસા અને અત્યાચાર સાથે જોડવામાં આવે તો તે સમાજને આધુનિક ન કહી શકાય.”
“દિલ્હીમાં બનેલી આ ઘટના ગુનેગારોની વિકૃત માનસિકતાનું પરિણામ છે, પરંતુ એક એવી સામાજિક માનસિકતાને પણ ઉજાગર કરે છે જે હજુ પણ મહિલાઓને સમાન દરજ્જો આપવામાં ખચકાટ અનુભવે છે. આજે પણ ઘણા લોકો મહિલાઓની સ્વતંત્રતા, કપડાં અને જીવનશૈલીને ગુનાઓ સાથે જોડવાનો પ્રયાસ કરે છે, જ્યારે સત્ય એ છે કે ગુનાઓ સ્ત્રીઓ દ્વારા નહીં, પરંતુ ગુનેગારની માનસિકતા દ્વારા થાય છે. જ્યાં સુધી સમાજ છોકરાઓમાં છોકરીઓ અને મૂલ્યો પ્રત્યે આદર જગાડવા માટે ગંભીર પ્રયાસો નહીં કરે, ત્યાં સુધી આવી ઘટનાઓને રોકવી મુશ્કેલ બનશે.
એ પણ દુઃખદ છે કે દરેક મોટી ઘટના પછી, દેશમાં થોડા દિવસો માટે ગુસ્સો દેખાય છે, મીણબત્તીઓ પ્રગટાવવામાં આવે છે, સોશિયલ મીડિયા ઝુંબેશ શરૂ કરવામાં આવે છે અને રાજકીય નિવેદનો આપવામાં આવે છે, પરંતુ ધીમે ધીમે બધું સામાન્ય થઈ જાય છે. થોડા સમય પછી, ગુનેગારો કાનૂની પ્રક્રિયાનો લાભ લેવાનું શરૂ કરે છે, જ્યારે પીડિતા વર્ષોથી ન્યાય માટે સંઘર્ષ કરે છે. આ જ કારણ છે કે ગુનેગારોમાં કાયદાનો ડર ઓછો થઈ રહ્યો છે. મહિલાઓ સામેના ગુનાઓમાં ઝડપી અને કડક કાર્યવાહી જરૂરી છે, જેથી સમાજને સ્પષ્ટ સંદેશ મળે કે આવી માનસિકતા અને ગુનાને કોઈ સ્થાન નથી.”
દિલ્હીમાં બનેલી આ ઘટનાનું સૌથી કરુણ પાસું પીડિતાની લાચારી છે. હોસ્પિટલમાં દાખલ થયા પછી પણ, તેણીએ સારવાર છોડીને ઘરે પાછા ફરવાનું પસંદ કર્યું કારણ કે તેણી તેના બીમાર પતિ અને નાના બાળકોની જવાબદારી સંભાળી રહી હતી. આ ફક્ત એક મહિલાની વાર્તા નથી, પરંતુ દેશભરની લાખો મહિલાઓની વાસ્તવિકતા છે જે અત્યાચાર સહન કરવા છતાં, કૌટુંબિક જવાબદારીઓને કારણે તૂટી શકતી નથી. આ પરિસ્થિતિ આપણા સામાજિક માળખાને પણ ઉજાગર કરે છે, જ્યાં પીડિતોને પૂરતું રક્ષણ, નાણાકીય સહાય અને માનસિક ટેકો મળી શકતો નથી.
મહિલાઓની સલામતી ફક્ત કાયદાઓ ઘડીને સુનિશ્ચિત કરી શકાતી નથી. આ હાંસલ કરવા માટે, સમાજ, પરિવારો, વહીવટ અને સરકારે બધાએ સાથે મળીને કામ કરવું જોઈએ. સૌ પ્રથમ, બાળકોને બાળપણથી જ મહિલાઓ પ્રત્યે આદર શીખવવો જોઈએ. શાળાઓ અને કોલેજોમાં નૈતિક શિક્ષણ અને સંવેદનશીલતાને પ્રોત્સાહન આપવું જોઈએ. ઇન્ટરનેટ અને સોશિયલ મીડિયાના યુગમાં યુવાનોને રજૂ કરવામાં આવતી સામગ્રી તેમની માનસિકતા પર પણ અસર કરે છે. અશ્લીલતા, હિંસા અને મહિલાઓના ઉદ્દેશ્ય પર અંકુશ લગાવવાની જરૂર છે.”
“સરકારે મહિલાઓની સલામતીને પણ પ્રાથમિકતા આપવી જોઈએ. જાહેર પરિવહનને સુરક્ષિત બનાવવું એ સમયની જરૂરિયાત છે. બસો, ટેક્સીઓ અને અન્ય વાહનોનું નિયમિત નિરીક્ષણ કરવું જોઈએ. ગુનાહિત ઉલ્લંઘન ધરાવતા વાહનોને રસ્તાઓ પર ચાલવા દેવા જોઈએ નહીં. દિલ્હીની ઘટનામાં ઉપયોગમાં લેવાયેલી બસ પર અગાઉ ઉલ્લંઘન માટે કાર્યવાહી કરવામાં આવી હતી. જો કડક દેખરેખ રાખવામાં આવી હોત, તો આ ઘટના ટાળી શકાઈ હોત.
પોલીસ તંત્રને વધુ સક્રિય અને સંવેદનશીલ બનાવવાની જરૂર છે. મહિલાઓની ફરિયાદોને ગંભીરતાથી સાંભળવી અને તાત્કાલિક પગલાં લેવા ખૂબ જ મહત્વપૂર્ણ છે. ઘણી વખત, સામાજિક ડર અને પોલીસ વર્તનને કારણે પીડિતો ફરિયાદ નોંધાવવામાં ડરે ??છે. જો તેમને વિશ્વાસ અને આદર મળે, તો તે ગુનાઓને રોકવામાં મદદ કરી શકે છે. શહેરોમાં સીસીટીવી કેમેરા, હેલ્પલાઈન અને મહિલા પેટ્રોલિંગ જેવી સિસ્ટમોને મજબૂત બનાવવાની જરૂર છે.
સમાજમાં વધતી જતી અસંવેદનશીલતા પણ ચિંતાનો વિષય છે. લોકો ફક્ત ઘટનાઓને સમાચાર તરીકે વાંચે છે અને થોડા સમય પછી ભૂલી જાય છે. દરેક નાગરિકે મહિલા સુરક્ષાને પોતાની જવાબદારી માનવી જોઈએ. જો તેઓ કોઈ મહિલાને મુશ્કેલીમાં જુએ છે, તો તેમણે આગળ આવીને મદદ કરવી જોઈએ. ચૂપ રહેવું એ ગુનાને પ્રોત્સાહન આપવા સમાન છે.
આજે જરૂરિયાત ફક્ત આક્રોશ વ્યક્ત કરવાની નથી, પરંતુ કાયમી ઉકેલો શોધવાની છે. દેશની દીકરીઓને ડરમાં જીવવા માટે મજબૂર કરી શકાતી નથી. મહિલા સુરક્ષા ફક્ત મહિલાઓનો મુદ્દો નથી, પરંતુ સમગ્ર સમાજ અને રાષ્ટ્રના સન્માનનો પ્રશ્ન છે. જ્યાં સુધી દરેક મહિલા ભય વિના પોતાનું ઘર છોડીને સુરક્ષિત રીતે પરત ફરવા માટે પૂરતી આત્મવિશ્વાસ અનુભવે નહીં, ત્યાં સુધી આપણી પ્રગતિ અધૂરી રહેશે.
નિર્ભયા ઘટના પછી દેશે ઘણું શીખ્યા; કાયદા બદલાયા, અને જાગૃતિ વધી. જો કે, જો આજે આવી ઘટનાઓ બનતી રહે, તો આત્મનિરીક્ષણનો સમય આવી ગયો છે. ગુનેગારોને શક્ય
“તેટલી કડક સજા મળવી જોઈએ, જે ભવિષ્યની પેઢીઓ માટે એક ઉદાહરણ બનશે. સમાજે પણ તેની માનસિકતા બદલવી જોઈએ. મહિલાઓ પ્રત્યેનો આદર ફક્ત ભાષણો અને સૂત્રો સુધી મર્યાદિત ન હોવો જોઈએ, પરંતુ વર્તન અને શાસનમાં પ્રતિબિંબિત થવો જોઈએ.
ભારતને ખરેખર ત્યારે જ વિકસિત અને સભ્ય રાષ્ટ્ર ગણવામાં આવશે જ્યારે દરેક દીકરી સુરક્ષિત, આદરણીય અને નિર્ભય જીવન જીવી શકશે.
