હું બોલું તો તમે બોલશો કે બોલે છે
સંજય શ્રીવાસ્તવ
(મો) ૭૦૦૦૫ ૮૬૬૫૨
કહેવત છે કે ક્યારેય પણ પોતાના દુશ્મનને નબળો ન સમજવો જોઈએ. આજે અમેરિકા અને ઈરાનના યુદ્ધમાં આ જ પરિસ્થિતિ ઉભી થઈ છે. અમેરિકા અને ઈઝરાયેલે ઈરાનની સૈન્ય ક્ષમતા માપવામાં થોડી ભૂલ કરી દીધી. ઈરાને જે રીતે અમેરિકા અને ઈઝરાયેલ સામે યુદ્ધનો મોરચો ખોલી રાખ્યો છે તે કાબિલે તારીફ છે. ઈઝરાયેલે ગયા વર્ષે થયેલા ૧૨ દિવસના યુદ્ધ પછી જ ઈરાનની મિસાઈલ ક્ષમતાનું આકલન કરી લેવું જોઈતું હતું. ઈઝરાયેલનું સુરક્ષા કવચ તે સમયે પણ સો ટકા સાચું સાબિત થયું નહોતું. ઈઝરાયેલ અને અમેરિકાએ ઈરાનના ટોચના નેતૃત્વને મારીને એવું સમજી લીધું હતું કે તેઓ જંગ જીતી ગયા છે, પરંતુ આ તેમની ગેરસમજ હતી. કોઈપણ સાર્વભૌમ રાષ્ટ્ર એક-બે નેતાના માર્યા જવાથી ખતમ થતું નથી. ખામનેઈના માર્યા ગયા પછી ઉલટું ત્યાં રાષ્ટ્રવાદ ઉભરીને સામે આવી ગયો. ત્યાંના લોકોમાં એક જજબો જાગી ગયો. આજે અમેરિકાની એ સ્થિતિ છે કે તે રોજ પોતાની ડેડલાઈન વધારતું જાય છે. અમેરિકાને ખબર છે કે ઈરાન શું કરી શકે છે. તે ખાડીના દેશોને પાણીના એક ટીપા માટે પણ તરસાવી શકે છે. ખાડીના દેશોમાં સમુદ્રનું ખારું પાણી વોટર ટ્રીટમેન્ટ પ્લાન્ટથી પીવાલાયક બનાવવામાં આવે છે, જો ઈરાન ત્યાં મિસાઈલથી હુમલો કરી દે તો ત્યાં હાહાકાર મચી જશે. માત્ર સ્ટ્રેટ ઓફ હોરમુઝ બંધ થવાથી આખા વિશ્વમાં હાહાકાર મચી ગયો છે. ઈરાનને ખબર છે કે સ્ટ્રેટ ઓફ હોરમુઝ તેના માટે ભવિષ્યમાં કેટલું ફાયદાકારક સાબિત થવાનું છે.
ઈઝરાયેલને માત્ર હિઝબુલ્લાહ વિરુદ્ધ આક્રમણ કરવાની તક મળી ગઈ છે અને તે લેબનોનના દક્ષિણમાં બફર ઝોન બનાવવામાં અંતે સફળ થઈ જશે જે ઈઝરાયેલના ભવિષ્ય માટે ખૂબ મહત્વનું હશે. ઈઝરાયેલનો મુખ્ય ઉદ્દેશ્ય હમાસ અને હિઝબુલ્લાહનો ખાતમો કરવાનો છે. ઈરાનનો પરમાણુ કાર્યક્રમ ખતમ કરવો ના તેના વશમાં છે અને ના અમેરિકાના વશમાં છે. આજે નહીં તો કાલે ઈરાન પરમાણુ બોમ્બ બનાવવામાં સફળ થઈ જશે. જમીની લડાઈ વગર અમેરિકા અને ઈઝરાયેલ ઈરાનને પરમાણુ બોમ્બ બનાવતા રોકી શકશે નહીં. પાછલી વખતના આક્રમણથી પણ અમેરિકા ઈરાનનું કંઈ બગાડી શક્યું નહોતું. બી૨ બોમ્બરથી પણ ઈરાનનો વાળ પણ વાંકો થઈ શક્યો નહોતો. ઈરાનનું પરમાણુ કેન્દ્ર ખૂબ જ સુરક્ષિત છે, તેને અંદર જઈને જ નષ્ટ કરી શકાય છે, ઉપરની બોમ્બબારીથી કંઈ થઈ શકશે નહીં. આજે ઈઝરાયેલ અને અમેરિકાને કંઈ પણ સમજાઈ રહ્યું નથી કે તેઓ શું કરે.
ઈરાનની મિસાઈલ ક્ષમતા કે ડ્રોન ક્ષમતા ક્યાંયથી પણ ઓછી થઈ રહી નથી. ઈરાને ગયા વર્ષના યુદ્ધ પછી જ પોતાની તૈયારીઓ પૂરી કરી લીધી હતી. તેને ઈઝરાયેલ અને અમેરિકાની સ્થિતિની ખબર હતી. જોકે ઈઝરાયેલ અને અમેરિકાએ પણ તૈયારી તો ચોક્કસ કરી હતી પરંતુ તેમનું ઈરાન વિશેનું આકલન સાચું નહોતું. સ્ટ્રેટ ઓફ હોરમુઝ વિશે કોઈએ વિચાર્યું પણ નહોતું. હવે અમેરિકા પર આખા વિશ્વનું દબાણ છે. કેટલાય દેશોમાં કટોકટી જેવી સ્થિતિ ઉભી થઈ છે. તે દેશોમાં તેલ અને જરૂરી ચીજવસ્તુઓના ભાવમાં જબરદસ્ત ઉછાળો આવ્યો છે. હવે આ યુદ્ધ ખૂબ લાંબા સમય સુધી ચાલી શકે છે. ભારતમાં અત્યારે તેલ અને ગેસનો સ્ટોક છે પરંતુ તે પણ ધીરે ધીરે પૂરો થઈ જશે, ત્યારબાદ ભારતમાં પણ સ્થિતિ ખૂબ ભયાનક થવાની સંભાવના છે. હવે અમેરિકા અને ઈઝરાયેલને જોઈએ કે બંને યુદ્ધની સ્થિતિમાંથી બહાર નીકળે. અમેરિકા તો નીકળી પણ જશે પરંતુ ઈઝરાયેલ હવે ઈરાનનો નિકાલ કરીને જ જંપશે. આ તેના ભવિષ્યનો સવાલ છે.
આ તો સારું છે કે આરબ દેશો અત્યારે શાંત બેઠા છે. યુરોપીય દેશોએ પણ અત્યાર સુધી પોતાની જાતને આ યુદ્ધથી દૂર રાખી છે. પરંતુ આ સ્થિતિ ક્યાં સુધી જળવાઈ રહેશે તે કહેવું અત્યારે મુશ્કેલ છે. પરંતુ એ તો નક્કી છે કે જો ઈરાનને પરમાણુ બોમ્બ બનાવવા દેવામાં આવે છે તો તે આખા વિશ્વ માટે ખતરો હશે. એક રાષ્ટ્ર જે સીધી રીતે આતંકવાદી સંગઠનોને મદદ કરે છે તેના પર ક્યારેય વિશ્વાસ કરી શકાય નહીં. ઈરાનને પરમાણુ વિહીન કરવું એ આખા વિશ્વની જવાબદારી છે. આ માત્ર ઈઝરાયેલ અને અમેરિકાની બાબત નથી. ઈરાન પાસે ખૂબ જ ઘાતક મિસાઈલો છે અને તે જ અત્યારે ઈઝરાયેલ અને ખાડી દેશો માટે ખતરો બની છે, જો ઈરાન પરમાણુ શક્તિ હાંસલ કરી લે છે તો તેના પરિણામોને અત્યારે જ સમજી લેવા જોઈએ. આપણી સરકાર અત્યારે સારી વ્યવસ્થા કરી રહી છે પરંતુ લોકોએ અફવાઓ પર ધ્યાન આપવાની જરૂર નથી. આ મુસીબતની ઘડીમાં આપણા અહીં તેલ અને ગેસના ભાવ સ્થિર છે તે ખૂબ મોટી વાત છે. પરંતુ આવનારા સમયમાં આપણે કેટલીક અફવાઓ અને પડકારોનો સામનો કરવો પડી શકે છે, આ માટે દેશની જનતાએ તૈયાર રહેવું જોઈએ. જેટલું થઈ શકે તેટલું તેલ અને ગેસનો બગાડ ઓછો કરો. પોતાના પૈસાને પણ સુરક્ષિત રાખો. આજે નહીં તો કાલે મોંઘવારીમાં ધરખમ વધારો થવાનો છે એટલા માટે અત્યારથી જ તેની તૈયારી કરી લેવી જોઈએ. નાટો દેશો માટે અમેરિકાએ ઘણું બધું કર્યું છે પરંતુ તે જ નાટો દેશો હવે અમેરિકાની સાથે ઉભા નથી રહી રહ્યા. જોકે અમેરિકા ખૂબ સંપન્ન રાષ્ટ્ર છે તેને કોઈની જરૂર નથી પરંતુ આવા સમયે નાટો દેશોએ અમેરિકાનો સાથ આપવો જોઈતો હતો. હોરમુઝ બંધ થવાથી અમેરિકાને કોઈ નુકસાન થવાનું નથી પરંતુ તેમાં બાકીના દેશોને જ નુકસાન છે. જો ઈરાન અહીંથી ટોલ ટેક્સ લે છે તો બધી જ વસ્તુઓના ભાવ વધવાની પ્રબળ સંભાવના છે. એટલા માટે સ્ટ્રેટ ઓફ હોરમુઝ માટે તમામ રાષ્ટ્રોએ એક થવું ખૂબ જરૂરી છે. ઈઝરાયેલ પોતાની તરફથી સ્ટ્રેટ ઓફ હોરમુઝનો વિકલ્પ આપી રહ્યું છે પરંતુ તે પ્લાન કેટલો સફળ થશે તે ભવિષ્યના ગર્ભમાં છે. અત્યારે તો સ્ટ્રેટ ઓફ હોરમુઝને ખોલવામાં જ સૌની ભલાઈ છે અને તેના માટે ભલે ઈરાનને બરબાદ કરવું પડે તો તે ચાલી શકે છે. ઈરાન ન માને તો અમેરિકા પાસે પરમાણુ વિકલ્પ હાજર છે પરંતુ તેનાથી આખી માનવતાનો સર્વનાશ થઈ જશે. પરંતુ અમેરિકાએ હિરોશિમા અને નાગાસાકી પર કંટાળીને જ પરમાણુ બોમ્બ ફેંક્યા હતા, જો એવી સ્થિતિ આવે છે તો અમેરિકા પાસે આ વિકલ્પ પણ હાજર છે. ખેર અત્યારે આ સ્થિતિ આવી નથી પરંતુ ઈરાને જે રીતે ઈઝરાયેલના પરમાણુ કેન્દ્ર ડિમોનાને નિશાન બનાવ્યું છે તેનાથી શક્ય છે કે અમેરિકા અથવા ઈઝરાયેલ પરમાણુ વિકલ્પ વિશે વિચારી શકે છે. ઈરાન ખાડી દેશોમાં હુમલો કરીને આરબ રાષ્ટ્રોને પણ ઉકસાવી રહ્યું છે. પરંતુ આરબ રાષ્ટ્રો અત્યારે સંયમથી કામ લઈ રહ્યા છે. પરંતુ ત્યાંની પણ આર્થિક સ્થિતિ કથળી રહી છે. ત્યાં તેલ અને ગેસના ઉત્પાદનમાં ઘણો ઘટાડો થયો છે. આ યુદ્ધ જો રશિયા અને યુક્રેનની જેમ લાંબુ ચાલ્યું તો વિશ્વની આર્થિક હાલત બદથી બદતર થતી જશે. રશિયા યુક્રેન યુદ્ધથી બાકીના દેશોને ખાસ નુકસાન થઈ રહ્યું નથી. પરંતુ ઈરાન યુદ્ધની આખા વિશ્વ પર સારી એવી અસર પડી રહી છે. આ ક્ષેત્રમાં યુદ્ધ થવાથી ગેસ અને તેલ બંનેનું ઉત્પાદન અને નિકાસ બંને પર અસર પડી રહી છે, જો સમય રહેતા આ યુદ્ધ નહીં રોકાય તો વિશ્વના ઘણા દેશો આર્થિક મંદીનો સામનો કરવા લાગશે અને તેની ભરપાઈ કરવામાં વર્ષો લાગી જશે.
