કિશન સન્મુખદાસ ભવનાની
(એલએલબી, એલએલએમ સીએ (એટીસી)
શ્રીનગર, ગોંદીયા
Email – kishanbhawnani13@gmail.com
ગોંદિયા – ૨૧ જૂન, ૨૦૨૬ ના રોજ સમગ્ર વિશ્વ ૧૨મો આંતરરાષ્ટ્રીય યોગ દિવસ ઉજવી રહ્યું છે. આજે, યોગ ફક્ત એક પ્રાચીન ભારતીય પરંપરા નથી, પરંતુ એક વૈશ્વિક આરોગ્ય ચળવળ બની ગઈ છે. ૨૦૧૪ માં સંયુક્ત રાષ્ટ્ર દ્વારા માન્યતા મળ્યા પછી, યોગને વિશ્વભરમાં જે ગતિએ માન્યતા મળી છે તે માનવ ઇતિહાસમાં સૌથી ઝડપી છે. તેને સૌથી સફળ સાંસ્કૃતિક અને આરોગ્ય પ્રવાસોમાંનો એક ગણી શકાય. આજે, વિશ્વના લગભગ દરેક દેશમાં યોગનો અભ્યાસ કરવામાં આવે છે, અને લાખો લોકો તેને સ્વસ્થ જીવનશૈલીના પાયા તરીકે સ્વીકારી રહ્યા છે. ૨૦૨૬ ની થીમ “સ્વસ્થ વૃદ્ધત્વ માટે યોગ” છે. આ થીમ ફક્ત દીર્ધાયુષ્યને સંબોધિત કરતી નથી, પરંતુ વૃદ્ધાવસ્થામાં પણ સક્રિય, આત્મનિર્ભર, ઉર્જાવાન અને માનસિક રીતે સ્વસ્થ રહેવાના મહત્વ પર પણ ભાર મૂકે છે. હું, ગોંદિયા, મહારાષ્ટ્રના એડવોકેટ કિશન સન્મુખદાસ ભવનાની, વિશ્વાસપૂર્વક કહી શકું છું કે આધુનિક તબીબી વિજ્ઞાન હવે સ્વીકારી રહ્યું છે કે નિયમિત યોગ અભ્યાસ, પ્રાણાયામ અને ધ્યાન વૃદ્ધત્વ પ્રક્રિયાને સંતુલિત કરવામાં, તણાવ ઘટાડવામાં, હૃદય સ્વાસ્થ્ય સુધારવામાં અને માનસિક તાજગી જાળવવામાં અત્યંત મદદરૂપ છે. ૨૦૨૬ માટેનો મુખ્ય રાષ્ટ્રીય કાર્યક્રમ પશ્ચિમ બંગાળની રાજધાની કોલકાતાના ઐતિહાસિક રેડ રોડ પર યોજાઈ રહ્યો છે અને તેનું નેતૃત્વ ભારતના વડા પ્રધાન કરી રહ્યા છે. આનંદ શહેર તરીકે ઓળખાતું કોલકાતા, આ પ્રસંગે યોગની વૈશ્વિક રાજધાનીમાં પરિવર્તિત થયું છે. લાખો લોકોની ભાગીદારી અને વિશાળ મેળાવડાના કારણે, યોગ પ્રથાઓ, સાંસ્કૃતિક પ્રદર્શનો અને આધુનિક ટેકનોલોજીના સમાવેશે આ કાર્યક્રમને ઐતિહાસિક બનાવ્યો છે.
મિત્રો, આ વર્ષના યોગ દિવસનું સૌથી મોટું આકર્ષણ યોગ સંગમ છે. આંતરરાષ્ટ્રીય યોગ દિવસના ૧૧ સફળ વર્ષો પછી, ૧૨મા સંસ્કરણમાં, દેશભરમાં હજારો સ્થળોએ એક સાથે એક સામાન્ય યોગ પ્રોટોકોલ પર આધારિત સામૂહિક યોગ પ્રદર્શનોનું આયોજન કરવામાં આવી રહ્યું છે. આ ફક્ત ભારત પૂરતું મર્યાદિત નથી; વિશ્વભરના ઘણા દેશોમાં એક સાથે યોગ કાર્યક્રમોનું આયોજન કરવામાં આવી રહ્યું છે. આ ઘટના ખરેખર “એક પૃથ્વી, એક આરોગ્ય, એક માનવતા” ની ભાવનાને મૂર્તિમંત કરે છે. ૨૦૨૬ ના કાર્યક્રમનું બીજું એક આકર્ષણ ડિજિટલ ભાગીદારી છે. લાખો નાગરિકોએ આ વૈશ્વિક ઉજવણીમાં તેમની ભાગીદારી સુનિશ્ચિત કરવા માટે સ્અમ્રટ્ઠટ્ઠિં પ્લેટફોર્મ અને યોગ સંગમ પોર્ટલ દ્વારા નોંધણી કરાવી છે. ગામડાઓથી મહાનગરો અને ભારતથી વિશ્વના દૂરના વિસ્તારોમાં યોગ ફેલાવવામાં ડિજિટલ ટેકનોલોજીએ મહત્વપૂર્ણ ભૂમિકા ભજવી છે. આ યોગ દિવસ ટેકનોલોજી અને પરંપરાના એકીકરણનું એક અદ્ભુત ઉદાહરણ રજૂ કરી રહ્યો છે.
મિત્રો, આ વર્ષે, યોગને કેન્દ્રમાં રાખવામાં આવ્યો છે, ખાસ કરીને વૃદ્ધો અને ખૂબ જ વૃદ્ધો માટે. આયુષ મંત્રાલયે યોગ આસનો, પ્રાણાયામ અને ધ્યાન પ્રેક્ટિસને પ્રોત્સાહન આપ્યું છે, જે સાંધાના સ્વાસ્થ્ય, સંતુલન, સુગમતા, શ્વસન ક્ષમતા અને માનસિક શાંતિને પ્રોત્સાહન આપે છે. આજે, જેમ જેમ વિશ્વ ઝડપથી વૃદ્ધ થઈ રહ્યું છે, સ્વસ્થ વૃદ્ધત્વ માટે યોગનો સંદેશ અત્યંત સુસંગત બન્યો છે. વૃદ્ધત્વને બીમારીનો પર્યાય માનવાને બદલે, યોગ સક્રિય અને ગૌરવપૂર્ણ જીવન જીવવા માટે પ્રેરણા આપે છે.
મિત્રો, યોગ દિવસ ૨૦૨૬ ની એક નોંધપાત્ર વિશેષતા કોલકાતામાં હુગલી નદી પર આશરે ૫૦૦ બોટ પર સામૂહિક યોગ અભ્યાસ અને આશરે ૩,૦૦૦ ડ્રોન દર્શાવતો મેગા ડ્રોન શો છે. પરંપરા અને આધુનિક ટેકનોલોજીનો આ સંગમ વિશ્વને સંદેશ આપે છે કે યોગ ફક્ત ભૂતકાળનો વારસો જ નથી પણ ભવિષ્યની જરૂરિયાત પણ છે. આવા ભવ્ય કાર્યક્રમો યુવાનો અને બાળકોમાં યોગ પ્રત્યે રસ વધારવામાં પણ મદદરૂપ સાબિત થઈ રહ્યા છે.
મિત્રો, વૈશ્વિક સ્તરે યોગની વધતી જતી લોકપ્રિયતાનો એક મહત્વપૂર્ણ પુરાવો તાજેતરમાં યોજાયેલી પ્રથમ વિશ્વ યોગાસન ચેમ્પિયનશિપ ૨૦૨૬ છે. અમદાવાદમાં યોજાયેલી આ ઐતિહાસિક સ્પર્ધામાં ૭૯ દેશોના ૫૨૨ ખેલાડીઓએ ભાગ લીધો હતો. ભારતે આ સ્પર્ધામાં અભૂતપૂર્વ પ્રદર્શન કર્યું. ભારતે કુલ ૧૧૪ મેડલ જીત્યા, જેમાં ૧૦૨ ગોલ્ડ મેડલનો સમાવેશ થાય છે. ભારતે વિશ્વ મેડલ ટેબલમાં પ્રથમ સ્થાન મેળવ્યું અને યોગ આસનના ક્ષેત્રમાં પોતાનું વૈશ્વિક નેતૃત્વ દર્શાવ્યું. ૧૦૨ ગોલ્ડ મેડલ ઉપરાંત, ભારતે બાકીના સિલ્વર અને બ્રોન્ઝ મેડલ મેળવ્યા, જેનાથી વિશ્વ યોગ મંચ પર તેનું સર્વોપરિતા સ્થાપિત થઈ. વિશ્વ યોગાસન ચેમ્પિયનશિપમાં આ સફળતા માત્ર રમતગમતની સિદ્ધિ નથી; તે એ હકીકતનો પણ પુરાવો છે કે યોગ, ભારતનો સાંસ્કૃતિક વારસો હોવા ઉપરાંત, વૈશ્વિક સ્પર્ધાત્મક રમત તરીકે પણ વિકાસ કરી રહ્યો છે. આજે, ઘણા દેશોમાં યુવાનો રમતગમત, તંદુરસ્તી અને માનસિક વિકાસ માટે યોગને એક માધ્યમ તરીકે અપનાવી રહ્યા છે. આનાથી ભવિષ્યમાં મુખ્ય આંતરરાષ્ટ્રીય રમતગમત કાર્યક્રમોમાં યોગને વધુ માન્યતા મળવાની શક્યતા મજબૂત થઈ છે.
મિત્રો, આયુષ મંત્રાલય દ્વારા ચલાવવામાં આવતી “યોગ ૩૬૫” ઝુંબેશ આ વર્ષે ખાસ ચર્ચાનો વિષય બની છે. તેનો ઉદ્દેશ્ય લોકોને એ સમજવાનો છે કે યોગ ફક્ત ૨૧ જૂનનો કાર્યક્રમ ન હોવો જોઈએ, પરંતુ વર્ષના ૩૬૫ દિવસો માટે જીવનશૈલીનો એક માર્ગ હોવો જોઈએ. યોગને દૈનિક દિનચર્યામાં સામેલ કરવાથી સ્થૂળતા, ડાયાબિટીસ, હાઈ બ્લડ પ્રેશર, હૃદય રોગ, તણાવ, હતાશા અને અનિદ્રા સહિતની ઘણી સમસ્યાઓથી બચી શકાય છે. યુવાનો માટે “૨૧ દિવસ, ૨૧ મિનિટ” ઝુંબેશ પણ ખૂબ જ પ્રેરણાદાયક પહેલ સાબિત થઈ છે. સ્અમ્રટ્ઠટ્ઠિં પ્લેટફોર્મ દ્વારા, યુવાનોને દરરોજ ઓછામાં ઓછા ૨૧ મિનિટ યોગ કરવા માટે પ્રોત્સાહિત કરવામાં આવ્યા છે. આજના ડિજિટલ વિશ્વમાં, જ્યાં મોબાઇલ ફોન, સોશિયલ મીડિયા અને સ્પર્ધાને કારણે તણાવ વધી રહ્યો છે, ત્યાં યોગ માનસિક સંતુલન અને આત્મવિશ્વાસ માટે એક શક્તિશાળી માધ્યમ તરીકે ઉભરી આવ્યો છે. વિદ્યાર્થીઓ માટે, યોગ માત્ર શારીરિક કસરત નથી, પરંતુ એક માનસિક કવચ છે જે એકાગ્રતા, યાદશક્તિ અને નિર્ણય લેવાની ક્ષમતામાં સુધારો કરે છે.
મિત્રો, યોગની સૌથી મોટી લાક્ષણિકતા તેની સાર્વત્રિકતા છે. તે કોઈ ચોક્કસ ધર્મ કે વિચારધારા સાથે સંકળાયેલ નથી. યોગ એ માનવ શરીર, મન અને ભાવનાને સંતુલિત કરવાનું વિજ્ઞાન છે. આ જ કારણ છે કે અમેરિકા, યુરોપ, એશિયા, આફ્રિકા, ઓસ્ટ્રેલિયા અને લેટિન અમેરિકા સહિત વિશ્વના લગભગ દરેક ક્ષેત્રમાં યોગ અપનાવવામાં આવી રહ્યો છે. ભારતીય સાંસ્કૃતિક સંબંધો પરિષદ અને ભારતીય મિશન દ્વારા, ૨૧૦ થી વધુ દેશો અને પ્રદેશોમાં ૨,૫૦૦ થી વધુ સ્થળોએ યોગ કાર્યક્રમોનું આયોજન કરવામાં આવી રહ્યું છે, જે તેની વૈશ્વિક સ્વીકૃતિનો પુરાવો છે. આજે, યોગ વિશ્વ જે પડકારોનો સામનો કરી રહ્યું છે તેનો સંપૂર્ણ ઉકેલ આપે છેઃ જીવનશૈલીના રોગો, માનસિક તણાવ, એકલતા અને પર્યાવરણીય પડકારો. યોગ શરીરને મજબૂત બનાવે છે, મનને સ્થિર કરે છે અને જીવનને સકારાત્મક દિશા પ્રદાન કરે છે. આ જ કારણ છે કે આધુનિક તબીબી નિષ્ણાતો પણ યોગને નિવારક આરોગ્ય પ્રણાલી તરીકે સ્વીકારી રહ્યા છે.
મિત્રો, આંતરરાષ્ટ્રીય યોગ દિવસ ૨૦૨૬ આપણને સંદેશ આપે છે કે સ્વાસ્થ્ય ફક્ત હોસ્પિટલો અને દવાઓ દ્વારા જ નહીં, પરંતુ આપણી જીવનશૈલી દ્વારા પણ બને છે. જો આપણે દરરોજ થોડો સમય યોગ, પ્રાણાયામ અને ધ્યાન માટે સમર્પિત કરીએ, તો ફક્ત આપણું સ્વાસ્થ્ય જ નહીં, પણ આપણો સમાજ પણ વધુ સંતુલિત, સકારાત્મક અને ઉત્પાદક બનશે. “વૃદ્ધાવસ્થા એક કુદરતી પ્રક્રિયા છે, પરંતુ સ્વસ્થ અને સ્વતંત્ર જીવન જીવવું એ આપણી પસંદગી હોઈ શકે છે. ’સ્વસ્થ વૃદ્ધત્વ માટે યોગ’ એ માત્ર એક સૂત્ર નથી, પરંતુ વિશ્વના લાખો વૃદ્ધોને ગૌરવપૂર્ણ, સક્રિય અને સુખી જીવન પ્રદાન કરવા માટેનું એક વૈશ્વિક અભિયાન છે.”
તેથી, જો આપણે ઉપરોક્ત સમગ્ર બાબતોનો અભ્યાસ અને વિશ્લેષણ કરીએ, તો આપણને ખબર પડશે કે આંતરરાષ્ટ્રીય યોગ દિવસ ૨૦૨૬ એ ફક્ત એક તારીખ નથી, પરંતુ માનવતા માટે સ્વાસ્થ્ય, શાંતિ અને સંતુલનનો એક ભવ્ય ઉત્સવ છે. ચાલો આપણે યોગને ૨૧ જૂન સુધી મર્યાદિત ન રાખવાનો, પરંતુ તેને આપણા જીવનના દરેક દિવસનો ભાગ બનાવવાનો સંકલ્પ કરીએ. સ્વસ્થ શરીર, સ્વસ્થ મન, સ્વસ્થ સમાજ અને વિકસિત વિશ્વ માટે આ સૌથી મજબૂત પાયો છે. ચાલો આપણે યોગને અપનાવીએ, સ્વાસ્થ્યને પ્રાથમિકતા આપીએ અને વર્ષમાં ૩૬૫ દિવસ યોગ સાથે નવા, ઉર્જાવાન, સંતુલિત અને સ્વસ્થ જીવન તરફ આગળ વધીએ. આ જ આંતરરાષ્ટ્રીય યોગ દિવસ ૨૦૨૬ નો સાચો સંદેશ છે.
