વિશ્વના લોકશાહી દેશો પર વિદેશી શાસન પરિવર્તનનો પડછાયો છવાયેલો છે! ઇઝરાયલની ચૂંટણીઓ ભારત, ફ્રાન્સ, સ્પેન અને અલ્બેનિયા માટે ગંભીર પ્રશ્નો ઉભા કરે છે! વિદેશી ભંડોળ,મત ચોરી,જાહેર આક્રોશ અને રાજકીય નેટવર્ક દ્વારા શાસન પરિવર્તનનો ભય? શાસન પરિવર્તન માટે વૈશ્વિક જાળ કોણ બિછાવી રહ્યું છે? – ??

કિશન સન્મુખદાસ ભવનાની
(એલએલબી, એલએલએમ સીએ (એટીસી)
શ્રીનગર, ગોંદીયા

Email – kishanbhawnani13@gmail.com

ગોંડિયા – આજે વૈશ્વિક રાજકારણમાં એક મહત્વપૂર્ણ પ્રશ્ન વધુને વધુ ચર્ચાઈ રહ્યો છે તે એ છે કે શું વિવિધ દેશોમાં થઈ રહેલા જન આંદોલનો ફક્ત વાસ્તવિક જાહેર સમસ્યાઓનું પરિણામ છે, અથવા વિદેશી નાણાકીય સહાય, આંતરરાષ્ટ્રીય સંગઠનો, રાજકીય નેટવર્ક્સ અને વ્યૂહાત્મક હિતો દ્વારા સંચાલિત શાસન પરિવર્તન માટેની સુનિયોજિત યોજના પણ કાર્યરત છે. લોકશાહીમાં સરકાર સામે વિરોધ કરવો એ નાગરિકનો અધિકાર છે, પરંતુ જ્યારે વિદેશી ભંડોળ, ડિજિટલ પ્રચાર, બાહ્ય રાજકીય સમર્થન અથવા ગુપ્ત નેટવર્ક્સના આરોપો દેશની આંતરિક રાજકીય અસ્થિરતામાં ભૂમિકા ભજવે છે, ત્યારે આ મુદ્દો રાષ્ટ્રીય સાર્વભૌમત્વ અને લોકશાહી સુરક્ષા સાથે જોડાયેલો બની જાય છે. હું, એડવોકેટ કિશન સન્મુખદાસ ભવનાની, ગોંડિયા, મહારાષ્ટ્ર, એ નિર્દેશ કરવા માંગુ છું કે ૩૦ ઓક્ટોબર, ૨૦૨૬ ના રોજ ઇઝરાયલની ચૂંટણીના પરિણામો, જે ૨૭ ઓક્ટોબર, ૨૦૨૬ ના રોજ થઈ હતી, અને ત્યારબાદ ઇઝરાયલી વડા પ્રધાન દ્વારા આદેશ આપવામાં આવેલા આરોપો અને તપાસ, આ ચર્ચાના તાજેતરના અને નોંધપાત્ર ઉદાહરણ તરીકે ઉભરી આવ્યા છે.

મિત્રો, જો આપણે ઇઝરાયલની ચૂંટણીઓ વિશે વાત કરીએઃ ૧૨૦ બેઠકો પર સત્તાના ગણિતને સમજવું અને આરબ પક્ષોના ઐતિહાસિક ઉદય, તો ૨૭ ઓક્ટોબર, ૨૦૨૬ ના રોજ યોજાયેલી સામાન્ય ચૂંટણીઓએ વડા પ્રધાન બેન્જામિન નેતન્યાહૂ સમક્ષ ઇઝરાયલી રાજકારણમાં સૌથી મોટો રાજકીય પડકાર ઉભો કર્યો છે. ૩૦ ઓક્ટોબરના રોજ કેન્દ્રીય ચૂંટણી સમિતિ દ્વારા જાહેર કરાયેલ અંતિમ બેઠક ફાળવણી અનુસાર, ૧૨૦ સભ્યોના નેસેટ (ઇઝરાયલી સંસદ) માં બહુમતી માટે ૬૧ બેઠકો જરૂરી છે, પરંતુ નેતન્યાહૂના નાઝી સમર્થક ગઠબંધને ફક્ત ૫૩ બેઠકો જીતી છે. બીજી તરફ, ભૂતપૂર્વ લશ્કરી વડા ગાદી આઇઝેનકોટના નેતૃત્વમાં સુધારાવાદી વિપક્ષી છાવણીએ ૪૮ બેઠકો જીતી છે, જ્યારે આરબ પક્ષોએ રેકોર્ડ ૧૯ બેઠકો મેળવી છે. આમ, કોઈ પણ મોટા છાવણી પાસે પોતાના દમ પર સરકાર બનાવવા માટે બહુમતી નથી. પક્ષવાર પરિણામો દર્શાવે છે કે લિકુડ ૨૭ બેઠકો, યાશર ૨૧, બ’યાચદ ૧૨, યુનાઇટેડ આરબ લિસ્ટ ૧૧, ડેમોક્રેટ્‌સ ૮, રામ ૮, યિસરાએલ બેઇટેનુ ૭, ઓત્ઝમા યેહુદિત ૭, યુનાઇટેડ તોરાહ યહૂદિઝમ ૭, શાસ ૬ અને ધાર્મિક ઝાયોનિઝમ ૬ બેઠકો જીતી રહ્યા છે. મતદાન આશરે ૭૭.૯ ટકા હતું, અને ૫.૭ મિલિયનથી વધુ મતદારોએ મતદાન કર્યું. આરબ પક્ષોની સંયુક્ત ૧૯ બેઠકો તેમને સત્તા રચનામાં નિર્ણાયક બનાવી શકે છે. જો કે, ઘણા વિપક્ષી નેતાઓએ આરબ પક્ષો સાથે જોડાણ બનાવવા અંગે વાંધો વ્યક્ત કર્યો છે. તેથી, નેતન્યાહૂની સરકારનું ભવિષ્ય ફક્ત બેઠકોની ગણતરી દ્વારા જ નહીં પરંતુ રાજકીય સમાધાન દ્વારા પણ નક્કી કરવામાં આવશે.

મિત્રો, જો આપણે કતાર અને તુર્કી સામે વિદેશી દખલગીરીના આરોપોને ધ્યાનમાં લઈએઃ શું મત ખરીદવાના પ્રયાસો થયા હતા? આ ચૂંટણીનું સૌથી વિસ્ફોટક પાસું વિદેશી દખલગીરી અને કથિત નાણાકીય વ્યવહારોના આરોપો છે. વડા પ્રધાન બેન્જામિન નેતન્યાહૂ અને તેમના લિકુડ પક્ષે આરબ મતદારોમાં કથિત નાણાં વિતરણ, મત ખરીદી, બેવડું મતદાન અને ચૂંટણી અનિયમિતતાના આરોપો લગાવ્યા છે. ઇઝરાયલી મીડિયા અહેવાલોએ કતાર તરફથી ભંડોળ અને તુર્કી સહિત વિદેશી કલાકારોની સંભવિત સંડોવણી અંગે પણ ચિંતા વ્યક્ત કરી છે. સેન્ટ્રલ ઇલેક્શન કમિટીના ચેરમેન અને સુપ્રીમ કોર્ટના જસ્ટિસ નોઆમ સોલબર્ગે ઇઝરાયલની આંતરિક સુરક્ષા એજન્સી, શિન બેટને આ ગંભીર શંકાઓની તપાસ કરવા નિર્દેશ આપ્યો છે. તપાસનો હેતુ ફક્ત આરોપોની પુષ્ટિ કરવાનો જ નથી પરંતુ તેમને ખોટા સાબિત કરવા માટે પુરાવા શોધવાનો પણ છે. જો કે, અહીં એક મહત્વપૂર્ણ ભેદ સમજવો આવશ્યક છે. કતારે ચૂંટણીમાં દખલગીરી અથવા નાણાકીય સહાય દ્વારા પરિણામને પ્રભાવિત કરવાના આરોપોને સ્પષ્ટપણે નકારી કાઢ્યા છે. તુર્કીએ પણ દખલગીરીના આરોપોને પાયાવિહોણા ગણાવ્યા છે. ઇઝરાયલની સેન્ટ્રલ ઇલેક્શન કમિટીના કાર્યકારી ડિરેક્ટર જનરલે વ્યાપક ચૂંટણી છેતરપિંડીના દાવાઓને પાયાવિહોણા ગણાવ્યા છે, અને શિન બેટે સ્પષ્ટતા કરી છે કે તપાસ મર્યાદિત છે અને હજુ સુધી આરોપો સાબિત થયા નથી. તેથી, વિદેશી ભંડોળ સાથે મત ખરીદીને સ્થાપિત હકીકત તરીકે નહીં, પરંતુ તપાસ હેઠળના આરોપ તરીકે રજૂ કરવી યોગ્ય રહેશે. જો તપાસમાં ગેરકાયદેસર ચૂંટણી પ્રવૃત્તિઓ, મતદારોને લાંચ આપવા અથવા વિદેશી ભંડોળ દ્વારા ચૂંટણી પ્રક્રિયાના પ્રભાવના પુરાવા બહાર આવે છે, તો તેની અસર ફક્ત ઇઝરાયલની સરકાર રચના પ્રક્રિયા સુધી મર્યાદિત રહેશે નહીં. તે કતાર, તુર્કી અને ઇઝરાયલ વચ્ચેના રાજદ્વારી સંબંધો તેમજ મધ્ય પૂર્વના વ્યૂહાત્મક રાજકારણ માટે પણ ગંભીર અસરો પાડી શકે છે. બીજી બાજુ, જો આરોપો સાબિત ન થાય, તો ચૂંટણી પરિણામોને બદનામ કરવાની અને આરબ નાગરિકોના લોકશાહી અધિકારો પર પ્રશ્ન ઉઠાવવાની રાજનીતિ પણ આંતરરાષ્ટ્રીય ટીકાનો વિષય બની શકે છે.

મિત્રો, જો આપણે ફ્રાન્સનો વિચાર કરીએઃ શિક્ષણથી શરૂ થયેલી એક ચળવળ, જે મોંઘવારી અને સરકારી વિરોધમાં ફેરવાઈ ગઈ. ફ્રાન્સમાં, સપ્ટેમ્બર ૨૦૨૬ ના અંતમાં, વિદ્યાર્થીઓએ શાળાઓમાં શિક્ષકોની અછત, નબળી શૈક્ષણિક સુવિધાઓ, લાંબા અભ્યાસના કલાકો અને શિક્ષણ પ્રણાલીમાં સમસ્યાઓ સામે વિરોધ શરૂ કર્યો. ધીમે ધીમે, મજૂર સંગઠનો અને સામાન્ય નાગરિકોની ભાગીદારી વધતી ગઈ, અને ફુગાવો, વધતા ઇંધણના ભાવ, વેતન, પેન્શન અને જાહેર સેવાઓની સ્થિતિ મુખ્ય મુદ્દાઓ બની ગયા. ઓક્ટોબરમાં, પેરિસ સહિત અનેક શહેરોમાં મોટા પ્રદર્શનો થયા. ૨૪ ઓક્ટોબરની આસપાસ, દેશભરમાં આશરે ૩૦૦,૦૦૦ વિરોધીઓના અહેવાલો બહાર આવ્યા, જ્યારે કેટલાક અન્ય પ્રદર્શનો માટે, સરકાર અને મજૂર સંઘના આંકડા અલગ અલગ હતા. આ ચળવળ ઉદાહરણ આપે છે કે સ્થાનિક માંગણીઓ કેવી રીતે વ્યાપક રાજકીય અસંતોષમાં પરિણમી શકે છે. આ પૃષ્ઠભૂમિ સામે, ૯ ઓક્ટોબર, ૨૦૨૬ ના રોજ ફોક્સ ન્યૂઝ ડિજિટલ દ્વારા એક તપાસ અહેવાલમાં ફ્રાન્સમાં વિદ્યાર્થી આંદોલનોમાં સક્રિય આંતરરાષ્ટ્રીય સંગઠનો, મજૂર સંગઠનો, ડાબેરી પક્ષો અને મીડિયા નેટવર્કની ભૂમિકા પર પ્રશ્ન ઉઠાવવામાં આવ્યો હતો. રિપોર્ટમાં ૫૦ સંગઠનોનો ઉલ્લેખ કરવામાં આવ્યો છે, જેમાં ૧૫ વિદ્યાર્થી કે યુવા સંગઠનો અને બાકીના મજૂર સંગઠનો, રાજકીય પક્ષો, માનવાધિકાર જૂથો અને મીડિયા સંગઠનોનો સમાવેશ થાય છે. રિપોર્ટમાં આરોપ મૂકવામાં આવ્યો છે કે આ નેટવર્ક્સે સ્થાનિક અસંતોષને વ્યાપક વૈચારિક અને રાજકીય અભિયાનમાં પરિવર્તિત કરવામાં ભૂમિકા ભજવી હતી. જોકે, કોઈ ચળવળને પ્રોત્સાહન આપવું, તેમાં ભાગ લેવો અને વિદેશી સૂચનાઓ પર સરકારને ઉથલાવી પાડવાનું કાવતરું ઘડવું એ ત્રણ અલગ અલગ બાબતો છે. રિપોર્ટમાં ઉલ્લેખિત સંગઠનાત્મક જોડાણો પોતે જ, વિદેશી કાવતરાના નિર્ણાયક પુરાવા નથી.

મિત્રો, ચાલો સ્પેન વિશે વાત કરીએઃ હાઉસિંગ કટોકટી સરકાર માટે એક પડકાર ઉભો કરે છે. આ સમજવા માટે, સપ્ટેમ્બર ૨૦૨૬ માં સ્પેનમાં શરૂ થયેલી હાઉસિંગ કટોકટી સામેની ચળવળ આંતરરાષ્ટ્રીય ચર્ચાનો વિષય બની હતી. ૮૭ વર્ષીય મેરીકાર્મેન અબાસ્કલને મેડ્રિડમાં તેમના લાંબા ગાળાના ઘરમાંથી બહાર કાઢવાથી લોકોમાં રોષ ફેલાયો હતો. એવો આરોપ મૂકવામાં આવ્યો હતો કે ઘર ખરીદનાર પ્રોપર્ટી કંપનીએ તેમનું ભાડું તેમની પેન્શન ક્ષમતા કરતાં વધુ વધારવાનો પ્રયાસ કર્યો હતો. આ પછી, હજારો લોકો ભાડા નિયંત્રણ, સંવેદનશીલ જૂથો માટે ખાલી કરાવવાથી રક્ષણ અને પરવડે તેવા આવાસની માંગણી સાથે રસ્તા પર ઉતરી આવ્યા હતા.ઓક્ટોબરમાં, આ આંદોલન એક મુખ્ય રાજકીય મુદ્દો બની ગયો. ગૃહ સુધારાઓ અને વધતા રાજકીય દબાણ અંગે સંસદીય ગતિરોધ વચ્ચે, વડા પ્રધાન પેડ્રો સાંચેઝે ૨૯ નવેમ્બર માટે ત્વરિત ચૂંટણીઓ જાહેર કરી.

મિત્રો, જો આપણે અલ્બેનિયાઃ ભ્રષ્ટાચાર, બેરોજગારી અને વિદેશી રોકાણ વિવાદ પર વિચાર કરીએ, તોઃ
અલ્બેનિયામાં વડા પ્રધાન એડી રામાની સરકાર સામેના વિરોધ પ્રદર્શન પાછળ ભ્રષ્ટાચાર, બેરોજગારી, શિક્ષણ પ્રણાલી અને કુદરતી સંસાધનોના રક્ષણ જેવા મુદ્દાઓ છે. સ્થાનિક રહેવાસીઓ અને પર્યાવરણ કાર્યકરોએ ઝ્‌વેર્નેક પ્રદેશમાં એક સંરક્ષિત વેટલેન્ડ નજીક પ્રસ્તાવિત વૈભવી પ્રવાસન પ્રોજેક્ટનો વિરોધ કર્યો. આ પ્રોજેક્ટને યુએસ પ્રમુખ ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પના જમાઈ, જેરેડ કુશનર સાથે જોડાયેલા રોકાણોના સંદર્ભમાં પણ ધ્યાન આપવામાં આવ્યું. વિરોધીઓનો આરોપ છે કે મોટા રોકાણકારોના હિતોને ધ્યાનમાં રાખીને સ્થાનિક નાગરિકો અને પર્યાવરણના અધિકારોને અવગણવામાં આવી રહ્યા છે. ઓક્ટોબરમાં વિદ્યાર્થીઓ અને અન્ય જૂથોની સંડોવણી સાથે આંદોલનનો વિસ્તાર થયો. અહીં પણ, વિદેશી હસ્તક્ષેપના આરોપો અને સોશિયલ મીડિયા પર ફરતા અપ્રમાણિત દાવાઓ વચ્ચે તફાવત કરવો મહત્વપૂર્ણ છે.

મિત્રો, જો આપણે ભારતઃ ચૂંટણી પ્રક્રિયાઓ અને જન આંદોલનો વચ્ચેના આંતરરાષ્ટ્રીય નેટવર્કને સમજવું જોઈએ, તો ભારતમાં પણ ખાસ સઘન મતદાર યાદીઓ પર રાજકીય વિવાદ અને વિરોધ પ્રદર્શનો જોવા મળ્યા છે. વિરોધ પક્ષો અને કેટલાક સામાજિક સંગઠનોએ મતદાર યાદીઓમાંથી મોટી સંખ્યામાં નામો દૂર કરવા પર પ્રશ્ન ઉઠાવ્યો હતો અને ચૂંટણી પંચ પાસેથી જવાબદારીની માંગ કરી હતી. ઓક્ટોબરમાં, દિલ્હીમાં મુખ્ય ચૂંટણી કમિશનર જ્ઞાનેશ કુમારના રાજીનામાની માંગણી સાથે વિરોધ પ્રદર્શનો યોજાયા હતા. આ વિરોધ પ્રદર્શનોએ આંતરરાષ્ટ્રીય ધ્યાન પણ ખેંચ્યું હતું. ૧૬ ઓક્ટોબર, ૨૦૨૬ ના રોજ તેના બ્રીફિંગમાં, પ્રોગ્રેસિવ ઇન્ટરનેશનલે ભારત, ફ્રાન્સ, સ્પેન અને અલ્બેનિયામાં ચળવળોને એકસાથે જૂથબદ્ધ કર્યા હતા. તેણે આ ચળવળોમાં સામાન્ય સામાજિક ફરિયાદો અને સંગઠિત રાજકીય શક્તિ વિકસાવવાની સંભાવનાની ચર્ચા કરી હતી. આનાથી વિદેશી નેટવર્ક્સની ભૂમિકા પર ચર્ચા થઈ હતી. ફોક્સ ન્યૂઝ દ્વારા ૨૧ ઓક્ટોબરની આસપાસ પ્રકાશિત થયેલા અન્ય એક તપાસ અહેવાલ અને સંબંધિત સમાચારમાં નવ દેશોમાં ૧૦૧ સંગઠનોના નેટવર્કનો ઉલ્લેખ કરવામાં આવ્યો હતો જેના પર ચળવળોનું આયોજન, સંકલન અથવા પ્રોત્સાહન આપવાનો આરોપ હતો. તેમાં પ્રોગ્રેસિવ ઇન્ટરનેશનલ અને કેટલાક ભારતીય-જોડાયેલા સંગઠનોનો પણ ઉલ્લેખ કરવામાં આવ્યો હતો. અમેરિકન ઉદ્યોગપતિ નેવિલ રોય સિંઘમ સાથે જોડાયેલા સંગઠનોના ભંડોળ અને આંતરરાષ્ટ્રીય પ્રવૃત્તિઓની પણ ચર્ચા કરવામાં આવી હતી. જોકે, અહેવાલમાં એવું સ્થાપિત કરવામાં આવ્યું નથી કે આ સંગઠનોએ ભારતમાં આંદોલનોને નાણાં પૂરા પાડ્યા હતા અથવા દિશા નિર્દેશિત કર્યા હતા. આંતરરાષ્ટ્રીય મંચ પર આંદોલનને ટેકો આપવો એ બીજા દેશની સરકારને ઉથલાવી પાડવાનું કાવતરું ઘડવા જેવું નથી. લોકશાહી પ્રવચનની વિશ્વસનીયતા માટે આ ભેદ સમજવો જરૂરી છે.

મિત્રો, વિદેશથી “શાસન પરિવર્તન” ની વ્યૂહરચના કેવી રીતે કાર્ય કરે છે? આ સમજવા માટે, શાસન પરિવર્તન, દેશની હાલની સરકાર અથવા સત્તા માળખાને બદલવાની પ્રક્રિયા, ઘણી રીતે આગળ વધી શકે છે. ઇતિહાસ લોકશાહી, રાજદ્વારી, આર્થિક અને લશ્કરી ઉદાહરણો આપે છે. આધુનિક સમયમાં, આ માટે કેટલાક મુખ્ય માધ્યમો છે.પહેલો માધ્યમ આર્થિક અસંતોષ છે. ફુગાવા, બેરોજગારી, મોંઘા આવાસ, ઓછા વેતન અને શિક્ષણ અને આરોગ્યસંભાળનો અભાવ જેવી વાસ્તવિક સમસ્યાઓ જાહેર અસંતોષ પેદા કરે છે. બીજો માધ્યમ સંગઠિત જન આંદોલનો છે, જેમાં વિદ્યાર્થીઓ, મજૂર સંગઠનો, સામાજિક સંગઠનો અને રાજકીય પક્ષો તેમની માંગણીઓ વ્યક્ત કરવા માટે ભેગા થાય છે. ત્રીજો માધ્યમ ડિજિટલ પ્રચાર છે, જ્યાં સરકાર વિરુદ્ધ સંદેશાઓ સોશિયલ મીડિયા, વિડિઓઝ, આંતરરાષ્ટ્રીય મીડિયા અને પ્રભાવશાળી ડિજિટલ નેટવર્ક્સ દ્વારા વ્યાપકપણે પ્રસારિત થાય છે. ચોથો માધ્યમ આર્થિક અને રાજકીય સમર્થન છે, જ્યાં સંગઠનોને વિદેશી ભંડોળ, રાજકીય જોડાણો અને બહારની સંસ્થાઓ તરફથી સમર્થન મહત્વપૂર્ણ હોઈ શકે છે. પાંચમો અર્થ રાજદ્વારી દબાણ, આર્થિક પ્રતિબંધો અને આંતરરાષ્ટ્રીય પ્લેટફોર્મ પર સરકારની કાયદેસરતા પર પ્રશ્ન ઉઠાવવાનો છે. છઠ્ઠો માધ્યમ રાજકીય પક્ષો વચ્ચે જોડાણ, ચૂંટણી વ્યૂહરચના અને શાસક પક્ષની અંદરના અસંતોષને રાજકીય પરિવર્તનમાં રૂપાંતરિત કરવાનો છે. જોકે, આમાંથી કોઈ પણ પ્રક્રિયા ગેરકાયદેસર કે વિદેશી કાવતરું ગણી શકાય નહીં. લોકશાહીમાં નાગરિક સમાજ સંગઠનો, સ્વતંત્ર મીડિયા, આંતરરાષ્ટ્રીય એકતા અને શાંતિપૂર્ણ વિરોધ કાયદેસરની પ્રવૃત્તિઓ છે. જ્યારે ગુપ્ત વિદેશી ભંડોળ, ગેરકાયદેસર ચૂંટણી ભંડોળ, ખોટી માહિતી, સાયબર હસ્તક્ષેપ, હિંસા અથવા રાજકીય સંસ્થાઓને નબળી પાડવાના પ્રયાસો દ્વારા દેશની સાર્વભૌમત્વને નબળી પાડવાના વ્યવસ્થિત પ્રયાસો કરવામાં આવે છે ત્યારે સમસ્યાઓ ઊભી થાય છે. તેથી, કોઈપણ આરોપોની તપાસ બેંકિંગ રેકોર્ડ, નાણાકીય વ્યવહારો, ડિજિટલ પુરાવા, સંગઠનાત્મક દસ્તાવેજો અને સ્વતંત્ર તપાસના આધારે થવી જોઈએ. આ લેખ ૩૦ ઓક્ટોબર, ૨૦૨૬ ના રોજ મીડિયામાં ઉપલબ્ધ માહિતી પર આધારિત છે.