Nirmal Metro – Best Gujarati Newspaper – Daily – ગુજરાતી સમાચાર – Gujarat
article

ગામ હોય ત્યાં એંઠવાડો હોવાનો!

સુનીલ રાજેન્દ્ર બર્મન(સંત સુરા)
ગોપીપુરા, હનુમાન ચાર રસ્તા, સુરત
મો ૯૪૨૭૮ ૩૧૨૧૩

ગુજરાતી ભાષામાં એક કહેવત છે – ગામ હોય ત્યાં એંઠવાડો હોવાનો.
એંઠવાડો એટલે એંઠું. એટલે ઉતાર. એટલે કચરો. જ્યાં રસોઈ થાય ત્યાં એંઠવાડો થાય જ. જ્યાં માણસો રહે ત્યાં ઝઘડો થાય જ. જ્યાં ગામ હોય ત્યાં સારા-નરસા, શાંત-ઝઘડાખોર બધા પ્રકારના માણસો હોય જ.
આ કહેવતનો અર્થ એ નથી કે ગામ ખરાબ છે. અર્થ એ છે કે ગામ એટલે સમાજ. અને સમાજમાં બધા સરખા નથી હોતા. કોઈ ડાહ્યો હોય, કોઈ ગાંડો હોય. કોઈ પ્રેમી હોય, કોઈ ઝઘડાખોર હોય.
આજે આપણે એવા જ એક ગામના એક અવતારની વાત કરીએ.

૧. ગામનો એક અવતાર, સાવ એંઠવાડ જેવો
એક ગામ હતું. નાનું ગામ. બધા એકબીજાને ઓળખે. બધા એકબીજાના સુખ-દુઃખમાં ભાગ લે. એ ગામમાં એક માણસ હતો. ગામના લોકો એને અવતાર કહેતા. અવતાર એટલે અલગ જ જન્મેલો. જેવો બીજો કોઈ નહીં.!
ખેર, ઘણા નિર્દોષ ગ્રામ્યજનો એને બોલચાલની કાલીઘેલી તેમજ ગામઠી ભાષામાં ’ચૌદશીયો’ કહેતા, અમુક તેને ‘કકળાટ’ અને /અથવા ‘કજીયા દલાલ’ યા ‘કંકાસનું કારખાનું’ તથા ‘સળગતું ઘર’કહીને પણ જુદા અને અલગ ઉપનામોથી નવાજતા!
અલબત,એ માણસ સાવ એંઠવાડ જેવો હતો. એટલે એની વાતમાં હંમેશા કડવાશ. એની જીભમાં હંમેશા ઝેર. એની આંખમાં હંમેશા ગુસ્સો. એ કોઈની સાથે પ્રેમથી વાત જ ન કરે. એને વાત કરતા ફક્ત ઝઘડો જ આવડે.
એ વા સાથે પણ લડે. સવારે વા આવે તો એ કહે – આ વા કેમ આજે વધારે છે ? વા બંધ થઈ જાય તો કહે – વા કેમ બંધ થઈ ગયો ? વરસાદ આવે તો કહે – વરસાદે મારું બધું બગાડ્યું. વરસાદ ન આવે તો કહે – ભગવાને વરસાદ કેમ ન આપ્યો ? તડકો પડે તો તડકા સાથે લડે. ઠંડી પડે તો ઠંડી સાથે લડે.
એટલે ગામના લોકો કહેતા – આ માણસ તો વા સાથે પણ લડે છે. એને તો ભગવાન સાથે પણ ઝઘડો છે.

૨. ઓહ રાણીના અને ફાટીમૂઈના બધા સાથે લડવા બાઝે
ગામમાં ઓહ રાણીના હોય. ઓહ રાણીના એટલે અહીં-તહીંના, આડોશી-પાડોશી, સગા-વહાલા. ફાટીમૂઈના એટલે મરી ગયેલા, કે એવા લોકો જેને ગામમાં કોઈ ગણતું ન હોય. પણ આ માણસ બધા સાથે લડે.
કોઈ ઘરે મહેમાન આવે તો એને પણ લડે. કોઈ છોકરો રમતો હોય તો એને પણ લડે. કોઈ બાઈ પાણી ભરવા જાય તો એને પણ લડે. દુકાનવાળા સાથે લડે. પૂજારી સાથે લડે. સરપંચ સાથે લડે. સગા સાથે લડે, વહાલા સાથે લડે.
એને લડ્યા વગર ચેન જ ન પડે. જાણે લડવું એ જ એનું જમવાનું. લડવું એ જ એનું પીવાનું. લડવું એ જ એનો ધંધો.
ગામના લોકો એનાથી કંટાળી ગયા હતા. લોકો એના ઘર આગળથી નીકળતા પણ ડરતા. કોઈ એની સાથે વાત કરવા જાય તો એ લડવા બાઝે. એટલે લોકોએ એની સાથે વાત કરવાનું જ બંધ કરી દીધું. એ એકલો પડી ગયો. પણ એને એની ખબર નહોતી. એને તો એમ જ લાગતું કે આખું ગામ ખરાબ છે, હું એક જ સારો છું.

૩. પાદર પર ગામવાસીઓએ સમજાવ્યો
એક દિવસ ગામના વડીલોએ વિચાર્યું – આમ નહીં ચાલે. આ માણસને સમજાવવો પડશે. નહીં તો આ માણસ એકલો મરી જશે. અને ગામનું નામ ખરાબ થશે.
એટલે એક સાંજે ગામવાસીઓએ તેને પાદર પર બોલાવ્યો. પાદર એટલે ગામનું મુખ્ય સ્થાન. જ્યાં વડલો હોય, જ્યાં લોકો ભેગા થતા હોય, જ્યાં ગામના નિર્ણય લેવાતા હોય.
પાદર પર બધા બેઠા. વડીલો બેઠા. યુવાનો બેઠા. બાઈઓ બેઠી. એ માણસ પણ આવ્યો. એને લાગ્યું – આજે પણ લડાઈ થશે. એ લડવા માટે તૈયાર થઈને આવ્યો.
પણ આજે ગામવાસીઓ લડવા નહોતા આવ્યા. આજે ગામવાસીઓ સમજાવવા આવ્યા હતા.
એક વડીલ બોલ્યા – ભાઈ, બેસ. આજે અમે તને લડવા નથી બોલાવ્યો. આજે અમે તને સમજાવવા બોલાવ્યો છે. અમારી વાત શાંતિથી સાંભળજે.
એ માણસ ચૂપ થઈ ગયો.

૪. મૈયતમાં ચાર ખાંધિયા પણ નહીં આવે
વડીલ બોલ્યા – ભાઈ, તું રોજ બધા સાથે લડે છે. ઓહ રાણીના હોય, ફાટીમૂઈના હોય, બધા સાથે તું લડવા બાઝે છે. તું વા સાથે પણ લડે છે. તું ભગવાન સાથે પણ લડે છે. પણ એક વાત વિચારી છે ?
તું બધા સાથે લડવા બાઝશે તો તારી મૈયતમાં તને ખાંધ આપવા અને અવ્વલ મંઝિલે પહોંચાડવા કોઈ અંત્યેષ્ઠિ તરીકે ચાર ખાંધિયા પણ નહીં આવે.
આ વાત સાંભળીને આખું પાદર ચૂપ થઈ ગયું. એ માણસ પણ ચૂપ થઈ ગયો.
વડીલ આગળ બોલ્યા – ભાઈ, માણસ જન્મે છે ત્યારે પણ બીજાની જરૂર પડે છે. માઁની જરૂર પડે છે. દાયણની જરૂર પડે છે. માણસ જીવે છે ત્યારે પણ બીજાની જરૂર પડે છે. પાડોશીની જરૂર પડે છે. મિત્રની જરૂર પડે છે. અને માણસ મરે છે ત્યારે પણ બીજાની જરૂર પડે છે. મૈયતને ખાંધ આપવા ચાર માણસ જોઈએ છે. અંત્યેષ્ઠિ કરવા માણસ જોઈએ છે. સ્મશાને લઈ જવા માણસ જોઈએ છે. અગ્નિદાહ આપવા માણસ જોઈએ છે.
જો તું બધાને દુશ્મન બનાવી દઈશ, તો તારી મૈયતને કોણ ઉપાડશે ? તારી લાશને કોણ ખાંધ આપશે ? તને અવ્વલ મંઝિલે, એટલે કે અંતિમ સ્થાને, સ્મશાને કોણ પહોંચાડશે ?
તું વિચારે છે કે તું એકલો જીવી શકીશ. પણ એકલો કોઈ જીવી શકતું નથી. અને એકલો કોઈ મરી પણ શકતું નથી. મર્યા પછી પણ માણસને માણસની જ જરૂર પડે છે.

૫. શાંતિથી જીવ્યા કર અને લોકોને પણ જીવવા દે
વડીલ બોલ્યા – ભાઈ, અમારી એક જ વિનંતી છે. શાંતિથી જીવ્યા કર અને લોકોને પણ જીવવા દે.
શાંતિથી જીવ્યા કર એટલે તું પણ શાંત રહે. તારા મનમાં શાંતિ રાખ. તારી જીભમાં શાંતિ રાખ. તારા હૃદયમાં શાંતિ રાખ.
અને લોકોને પણ જીવવા દે એટલે બીજાને પણ શાંતિથી જીવવા દે. તું તારા ઝઘડાથી બીજાનું જીવન બગાડે છે. બીજા બિચારા તારાથી ડરીને જીવે છે. એમને પણ જીવવા દે. એમને પણ હસવા દે. એમને પણ શાંતિથી રહેવા દે.
ગામ એટલે એક પરિવાર. પરિવારમાં ઝઘડો હોય, પણ ઝઘડો એટલો ન હોય કે પરિવાર જ તૂટી જાય. તું તો પરિવાર તોડવા બેઠો છે.

૬. એ માણસને સમજાયું
આ વાત સાંભળીને એ માણસની આંખોમાં આંસુ આવી ગયા. એને પહેલી વાર સમજાયું – હું શું કરું છું ?
એને યાદ આવ્યું – જ્યારે એનો બાપ મરી ગયો હતો, ત્યારે ગામના જ લોકોએ ખાંધ આપ્યો હતો. જ્યારે એની માઁ મરી ગઈ હતી, ત્યારે ગામના જ લોકોએ અંત્યેષ્ઠિ કરી હતી. જ્યારે એના ઘરે લગ્ન હતા, ત્યારે ગામના જ લોકોએ મદદ કરી હતી. જ્યારે એ બીમાર પડ્યો હતો, ત્યારે ગામના જ લોકોએ દવાખાને પહોંચાડ્યો હતો.
અને એ એ જ ગામના લોકો સાથે લડે છે ? એ એ જ લોકોને દુશ્મન સમજે છે ?
એ માણસે હાથ જોડ્યા. એ બોલ્યો – વડીલો, મને માફ કરો. મને આજે સમજાયું. હું તો વા સાથે પણ લડતો હતો. મને ખબર નહોતી કે વા વગર હું જીવી શકતો નથી. વા જ મને જીવાડે છે. અને ગામવાસી વગર પણ હું જીવી શકતો નથી. ગામવાસી જ મને જીવાડે છે.
તે દિવસથી એ માણસ બદલાઈ ગયો. એણે લડવાનું છોડી દીધું. એણે બધા સાથે પ્રેમથી વાત કરવાનું શરૂ કર્યું. જેની સાથે લડ્યો હતો, એ બધાની માફી માંગી. જેને ગાળ આપી હતી, એને આશીર્વાદ આપ્યા.

૭. આજના સમાજ માટે બોધ
આ વાત આજના સમાજ માટે પણ એટલી જ સાચી છે.
આજે પણ ઘણા માણસો એવા છે, જે સવારે ઉઠીને લડવા બાઝે છે. ઘરમાં પત્ની સાથે લડે, બાળકો સાથે લડે, માઁ-બાપ સાથે લડે. બહાર પાડોશી સાથે લડે, દુકાનવાળા સાથે લડે, ઓફિસમાં સાહેબ સાથે લડે, રસ્તામાં અજાણ્યા સાથે લડે. મોબાઈલમાં પણ લડે, સોશિયલ મીડિયામાં પણ લડે.
એમને લાગે છે – હું બહાદુર છું, હું લડું છું. પણ ખરેખર એ બહાદુર નથી, એ એંઠવાડ છે. એ સમાજનો કચરો બની જાય છે.
એમને યાદ રાખવું જોઈએ – એક દિવસ એમની પણ મૈયત નીકળશે. એક દિવસ એમને પણ ચાર ખાંધિયાની જરૂર પડશે. એક દિવસ એમને પણ અંત્યેષ્ઠિ માટે માણસની જરૂર પડશે. જો એમણે બધાને દુશ્મન બનાવ્યા હશે, તો એ દિવસે કોઈ નહીં આવે.
અને જીવતા પણ માણસને માણસની જરૂર પડે છે. સુખમાં માણસ જોઈએ, દુઃખમાં માણસ જોઈએ. લગ્નમાં માણસ જોઈએ, મરણમાં માણસ જોઈએ. એકલો માણસ કંઈ નથી. ગામ વગર માણસ કંઈ નથી.

૮. એ વાસ્તે પરામર્શ પછી નિષ્કર્ષ
ગામ હોય ત્યાં એંઠવાડો હોવાનો. પણ એંઠવાડો એટલે ગામનો ભાગ છે, ગામનો માલિક નથી. એંઠવાડાને ગામમાં રહેવું હોય તો એંઠવાડાએ પણ ગામના નિયમ પાળવા પડે.
શાંતિથી જીવ્યા કર અને લોકોને પણ જીવવા દે – આ જ જીવનનું સૂત્ર છે. જે માણસ આ સૂત્રને સમજી જાય છે, એ માણસનું જીવન સુખી થઈ જાય છે. અને જે માણસ આ સૂત્રને નથી સમજતો, એ માણસ જીવતા પણ એકલો રહે છે અને મર્યા પછી પણ એકલો રહે છે.
એટલે લડવાનું છોડો. પ્રેમ કરવાનું શીખો. માફ કરવાનું શીખો. કારણ કે અંતે ચાર ખાંધિયા જ કામ આવશે. પૈસો નહીં આવે, પદ નહીં આવે, અહંકાર નહીં આવે. ફક્ત માણસાઈ કામ આવશે.!

Related posts

એનએચઆરસી મહિલા કેદીઓ અને નિર્દોષ બાળકો માટે ૧૦ મોરચા પર સુધારાની હાકલ કરે છે!-શું જેલો બંધારણના અનુચ્છેદ ૨૧ અને ૩૯(એફ),,જેલ અધિનિયમ, ૧૮૯૪ અને માનવ અધિકાર સંરક્ષણ અધિનિયમ, ૧૯૯૩ ના કાર્યક્ષેત્ર હેઠળ જવાબદાર છે?-સેનિટરી નેપકિન્સથી લઈને બાળકોના શિક્ષણ સુધી,એનએચઆરસી જેલ પ્રણાલી પર મોટો હુમલો શરૂ કરે છે-બે મહિનામાં હિસાબ!

Master Admin

સંસદનું ચોમાસુ સત્ર ૨૦૨૬ શરૂ-વિપક્ષનો હોબાળો શરૂ – શું આગામી ૨૫ દિવસ ભારતના અર્થતંત્ર, શેરબજાર અને વિઝન ૨૦૪૭ ની દિશા નક્કી કરશે?

Master Admin

ખાનગી હોસ્પિટલોના નાણાકીય તાણ પર સંસદનો ૧૭૬મો અહેવાલઃ સારવાર કે નાણાકીય કસોટી? – બિલનો બોજ રોગ કરતાં મોટો છે! જ્યારે સારવાર પરિવારની બચત ઘટાડે છે-ખાનગી હોસ્પિટલ સારવારના વધતા નાણાકીય તાણ પર લગામ લગાવવાની જરૂરિયા

Master Admin

Leave a Comment

Translate »