(શક્તિ ભક્તિ ઉપાસકઃ મહર્ષિ વિપુલ અંબાજીવાલા)
સનાતન ધર્મને જો કોઈ એક વ્યક્તિએ સંગઠિત કર્યો હોય તો તે આદિ જગતગુરુ શંકરાચાર્ય છે. આઠ વર્ષની ઉંમરે સન્યાસ, ૩૨ વર્ષના ટૂંકા આયુષ્યમાં આખા ભારતની ત્રણ વખત પગપાળા પરિક્રમા અને ચાર ખૂણે ચાર મઠની સ્થાપના – આ કોઈ માણસનું કામ નથી, સાક્ષાત શિવનું કામ છે.
શંકરાચાર્યએ જોયું કે ધર્મ વેરવિખેર થઈ ગયો છે. બૌદ્ધોનો પ્રભાવ, લોકોમાં અંધશ્રદ્ધા. એટલે તેમણે ચારેય દિશામાં ચાર વેદના આધારે ચાર મઠ સ્થાપ્યા, જેથી ધર્મનું રક્ષણ થાય.
૧. ઉત્તરમાં – જ્યોતિર્મઠ – બદ્રીનાથ – અથર્વવેદ
ઉત્તર દિશામાં હિમાલયમાં બદ્રીનાથ પાસે જ્યોતિર્મઠ છે. આ મઠ અથર્વવેદનો મઠ છે.
દેવતા – ભગવાન બદ્રીનારાયણ અને ક્ષેત્રપાળ ભગવાન નરનારાયણ.
મહાવાક્ય – “અયમાત્મા બ્રહ્મ” – આ આત્મા જ બ્રહ્મ છે.
આ મઠના પ્રથમ આચાર્ય તોટકાચાર્ય હતા. આ મઠ હિમાલયની ઠંડીમાં જ્ઞાનનો દીવો છે.
૨. પૂર્વમાં – ગોવર્ધન મઠ – જગન્નાથપુરી – ઋગ્વેદ
પૂર્વ દિશામાં સમુદ્ર કિનારે પુરી ધામમાં ગોવર્ધન મઠ છે. આ ઋગ્વેદનો મઠ છે.
દેવતા – ભગવાન જગન્નાથ.
મહાવાક્ય – “પ્રજ્ઞાનમ્ બ્રહ્મ” – પ્રજ્ઞા એ જ બ્રહ્મ છે.
પ્રથમ આચાર્ય પદ્મપાદ હતા. અહીંથી જ ભગવાન જગન્નાથની કૃપા આખા પૂર્વ ભારતમાં ફેલાય છે.
૩. દક્ષિણમાં – શૃંગેરી શારદા પીઠમ – કર્ણાટક – યજુર્વેદ
દક્ષિણ દિશામાં તુંગા નદી કિનારે શૃંગેરી મઠ છે. આ યજુર્વેદનો મઠ છે. આ સૌથી પહેલો મઠ છે.
દેવી – માતા શારદા – વિદ્યાની દેવી.
મહાવાક્ય – “અહમ્ બ્રહ્માસ્મિ” – હું બ્રહ્મ છું.
પ્રથમ આચાર્ય સુરેશ્વરાચાર્ય. શંકરાચાર્યને અહીં ૧૨ વર્ષ સુધી નિવાસ કર્યો હતો. અહીંનું સરસ્વતી મંદિર અદ્ભુત છે.
૪. પશ્ચિમમાં – દ્વારકા શારદા મઠ – ગુજરાત – સામવેદ
પશ્ચિમ દિશામાં આપણા ગુજરાતમાં દ્વારકા ધામમાં શારદા મઠ છે. આ સામવેદનો મઠ છે.
દેવતા – દ્વારકાધીશ ભગવાન કૃષ્ણ.
મહાવાક્ય – “તત્વમસિ” – તું જ તે છે.
પ્રથમ આચાર્ય હસ્તામલક. આ મઠ પશ્ચિમ સમુદ્રના કિનારે ધર્મનો ધ્વજ લહેરાવે છે.
મઠાધિપતિ – જગતગુરુ શંકરાચાર્ય કોણ?
આ ચારેય મઠના ગાદીપતિને જગતગુરુ શંકરાચાર્ય કહેવાય છે. તેઓ આદિ શંકરાચાર્યના પ્રતિનિધિ છે. તેમને દશનામી સન્યાસી કહેવાય – ગિરી, પુરી, ભારતી, સરસ્વતી વગેરે. તેઓ ભગવા વસ્ત્ર, દંડ, કમંડળ ધારણ કરે છે.
તેમનું કામ શું? ધર્મનું રક્ષણ, વેદોનું રક્ષણ, લોકોને અદ્વૈત જ્ઞાન આપવું. અદ્વૈત એટલે જીવ અને બ્રહ્મ એક છે, બે નથી. આ સૌથી મોટું જ્ઞાન શંકરાચાર્યએ આપ્યું.
આજે પણ ચારેય મઠમાં અખંડ ધૂણી ચાલે છે, વેદ પાઠ ચાલે છે, ભંડારા ચાલે છે. લાખો સાધુઓ આ મઠ સાથે જોડાયેલા છે.
આદિ શંકરાચાર્યએ કેરળના કાલડીમાં જન્મ લઈને કાશ્મીરથી કન્યાકુમારી સુધી ધર્મને એક કર્યો. જો ચાર મઠ ન હોત તો આજે સનાતન ધર્મ ન હોત.
એટલે આ ચાર મઠ એ માત્ર મંદિર નથી, ભારતની ચાર દિશાના ચાર સ્તંભ છે, જેના પર આખો સનાતન ધર્મ ટકેલો છે! કોટી કોટી નતમસ્તક વંદન મઠાધિપતિ જય જગતગુરુ શંકરાચાર્યજી! જયમાતાજી
