કિશન સન્મુખદાસ ભવનાની
(એલએલબી, એલએલએમ સીએ (એટીસી)
શ્રીનગર, ગોંદીયા
Email – kishanbhawnani13@gmail.com
ગોંદિયા – વિશ્વના સૌથી જૂના લોકશાહી અને વિશ્વના સૌથી મોટા અર્થતંત્ર, અથવા તો સમગ્ર વિશ્વના બિનસત્તાવાર નેતા, યુનાઇટેડ સ્ટેટ્સમાં મધ્યવર્તી ચૂંટણીઓએ રાષ્ટ્રપતિ ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પના બીજા કાર્યકાળના રાજકીય પરિદૃશ્યમાં એક ઐતિહાસિક વળાંક આપ્યો છે. વર્તમાન વિપક્ષી ડેમોક્રેટિક પાર્ટીએ હવે પ્રતિનિધિ ગૃહ અને સેનેટ બંનેમાં બહુમતી મેળવી છે. જોકે, અમેરિકન ઇતિહાસમાં આવું પહેલીવાર બન્યું નથી. છેલ્લા ૨૦ વર્ષમાં પાંચ મધ્યવર્તી ચૂંટણીઓ યોજાઈ છે. આ બધામાં, રાષ્ટ્રપતિની પાર્ટીએ પ્રતિનિધિ ગૃહમાં બેઠકો ગુમાવી. હું, એડવોકેટ કિશન સનમુખદાસ ભવાની, ગોંદિયા, મહારાષ્ટ્ર, માનું છું કે આ પરિણામ માત્ર વિપક્ષની ચૂંટણી સફળતાનું પ્રતિબિંબ નથી, પરંતુ ફુગાવા, જીવનનિર્વાહના ખર્ચ, ઈરાન યુદ્ધ અને ટ્રમ્પ વહીવટીતંત્રની નીતિઓ પ્રત્યે મતદારોના અસંતોષનું પણ પ્રતીક છે. એવું માનવામાં આવે છે કે આ પહેલાથી જ અપેક્ષિત હતું. મીડિયા રિપોટ્ર્સ અનુસાર, વિપક્ષી ડેમોક્રેટ્સે હાઉસ ઓફ રિપ્રેઝન્ટેટિવ્સમાં બહુમતી માટે જરૂરી ૨૧૮ બેઠકોને વટાવી દીધી અને સેનેટ પર પણ નિયંત્રણ મેળવ્યું.ચૂંટણી ગણિતઃ કોંગ્રેસના બંને ગૃહોમાં ડેમોક્રેટિક પાર્ટીનું સત્તામાં વાપસી લગભગ નિશ્ચિત છે. હાઉસ ઓફ રિપ્રેઝન્ટેટિવ્સઃ ૨૨૫ ડેમોક્રેટ્સથી ૧૩૭ રિપબ્લિકન. જાહેર બહુમતીઃ ૨૧૮/૪૩૫. સેનેટઃ ૫૧+. ડેમોક્રેટિક ગઠબંધન બહુમતીનો આંકડો પાર કરે છે. બહુમતીઃ ૫૧/૧૦૦. ૪ નવેમ્બરના રોજ ઉપલબ્ધ અહેવાલો અનુસાર, ડેમોક્રેટ્સે હાઉસ ઓફ રિપ્રેઝન્ટેટિવ્સમાં ૨૨૫ બેઠકો અને રિપબ્લિકન્સે ૧૩૭ બેઠકો જીતી હતી, થોડીવારમાં જ ૫૪ બેઠકો મેળવી હતી, જ્યારે બાકીની બેઠકો માટે મત ગણતરી ચાલુ હતી. ડેમોક્રેટ્સે સેનેટમાં રિપબ્લિકન બહુમતીનો પણ અંત લાવ્યો. ઘણી મુખ્ય રિપબ્લિકન બેઠકો પર ડેમોક્રેટિક ઉમેદવારોની જીતથી સત્તાનું સંતુલન બદલાઈ ગયું. રાજ્ય-દર-રાજ્ય મત ગણતરી અને પ્રમાણપત્ર પછી અંતિમ પ્રમાણિત બેઠકોની ગણતરી સ્પષ્ટ થશે. યુ.એસ. કોંગ્રેસના બંને ગૃહોની તુલના ભારતીય સંસદ સાથે કરી શકાય છે. ભારતની લોકસભાની જેમ, યુ.એસ. પ્રતિનિધિ ગૃહ પણ લોકોનું સીધું પ્રતિનિધિત્વ કરે છે. બધી ૪૩૫ બેઠકો માટે ચૂંટણીઓ દર બે વર્ષે યોજાય છે. યુ.એસ. સેનેટ ભારતની રાજ્યસભાની જેમ એક ઉપલું ગૃહ છે, પરંતુ તેમાં નોંધપાત્ર તફાવત છે. યુ.એસ. સેનેટમાં ૧૦૦ સભ્યો છે, દરેક રાજ્યમાંથી બે, અને તેમનો કાર્યકાળ છ વર્ષનો છે. ભારતમાં, રાજ્યસભામાં મહત્તમ ૨૫૦ સભ્યો છે. વર્તમાન બંધારણીય મર્યાદા હેઠળ, રાજ્યસભામાં ૨૪૫ સભ્યો હોઈ શકે છે, જેમાંથી ૧૨ રાષ્ટ્રપતિ દ્વારા નામાંકિત કરવામાં આવે છે. રાજ્યસભા એક કાયમી ગૃહ છે, અને તેના લગભગ એક તૃતીયાંશ સભ્યો દર બે વર્ષે નિવૃત્ત થાય છે.
મિત્રો, જો આપણે ટ્રમ્પની હારની અસરને ધ્યાનમાં લઈએઃ કાર્યકાળ પર નહીં, રાજકીય સત્તા પર, તો મધ્યસત્ર ચૂંટણીઓ રાષ્ટ્રપતિની ચૂંટણી નથી. ટ્રમ્પનો ચાર વર્ષનો રાષ્ટ્રપતિનો કાર્યકાળ જાન્યુઆરી ૨૦૨૯ સુધી ચાલુ રહેશે. હાર તેમનો કાર્યકાળ ટૂંકો નહીં કરે, પરંતુ તેનાથી કાયદો પસાર કરવો, બજેટ મંજૂર કરવું અને વહીવટી નિમણૂકો આગળ વધારવામાં મુશ્કેલી પડી શકે છે. ડેમોક્રેટિક બહુમતી ધરાવતી સમિતિઓ હવે ટ્રમ્પ વહીવટીતંત્રના નિર્ણયોની તપાસ કરી શકે છે, જેમાં સરકારી ખર્ચ, ઇમિગ્રેશન નીતિ, વેપાર ટેરિફ અને યુદ્ધના નિર્ણયોનો સમાવેશ થાય છે. મહાભિયોગની કાર્યવાહી પણ શરૂ કરી શકાય છે, પરંતુ ચૂંટણી હારવાથી આપમેળે મહાભિયોગ થતો નથી. હાઉસ ઓફ રિપ્રેઝન્ટેટિવ્સમાં મહાભિયોગ અને સેનેટમાં દોષિત ઠેરવવા માટે રાષ્ટ્રપતિને પદ પરથી દૂર કરવા માટે બે તૃતીયાંશ સમર્થનની જરૂર પડે છે. છેલ્લા ૨૦ વર્ષમાં પાંચ મધ્યવર્તી ચૂંટણીઓ યોજાઈ છેઃ ૨૦૦૬, ૨૦૧૦, ૨૦૧૪, ૨૦૧૮ અને ૨૦૨૨ માં. કુલ મળીને, રાષ્ટ્રપતિના પક્ષે પ્રતિનિધિ ગૃહમાં બેઠકો ગુમાવી. આ રાજકીય પેટર્ન જ્યોર્જ ડબલ્યુ. બુશ, બરાક ઓબામા, ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પ અને જો બિડેનના કાર્યકાળ દરમિયાન સ્પષ્ટ હતી. સેનેટમાં પરિસ્થિતિ અલગ રહી છેઃ રાષ્ટ્રપતિના પક્ષે ૨૦૦૬ અને ૨૦૧૪ માં નિયંત્રણ ગુમાવ્યું, જ્યારે ૨૦૧૦, ૨૦૧૮ અને ૨૦૨૨ માં તેની બહુમતી જાળવી રાખી અથવા મજબૂત બનાવી. આ ઐતિહાસિક વલણ સૂચવે છે કે મધ્યવર્તી ચૂંટણીઓ ઘણીવાર રાષ્ટ્રપતિ માટે જાહેર અભિપ્રાયની કસોટી હોય છે.
મિત્રો, જો આપણે હવે ટ્રમ્પની નીતિઓનું શું થશે તે ધ્યાનમાં લઈએ, તો ધ્યાનમાં લો કે ડેમોક્રેટિક નિયંત્રણ ટ્રમ્પની નીતિઓ પર સંસદીય નિયંત્રણ વધારશે, પરંતુ તે તેમની બધી નીતિઓનો આપમેળે અંત લાવશે નહીં. ટેરિફ અને અમેરિકા ફર્સ્ટઃ કોંગ્રેસ પાસે વિદેશી વેપાર અને આયાત ટેરિફ પર બંધારણીય અધિકાર છે. રાષ્ટ્રપતિ પાસે ચોક્કસ કાયદાઓ હેઠળ ટેરિફ લાદવાની પણ સત્તા છે. ડેમોક્રેટ્સ ટેરિફ-સંબંધિત કાયદાઓ, બજેટ અને વહીવટી નિર્ણયોની સમીક્ષા કરી શકે છે, પરંતુ દરેક ટેરિફને તાત્કાલિક દૂર કરી શકતા નથી. ઇમિગ્રેશન અને વિઝાઃ ભારતીય વિદ્યાર્થીઓ, આઇટી વ્યાવસાયિકો અને ૐ-૧મ્ વિઝા ધારકો માટે વધુ ન્યાયી ઇમિગ્રેશન નીતિ શક્ય બની શકે છે. જો કે, વહીવટી નિર્ણયો, કાયદા અને સંબંધિત એજન્સીઓ વિઝા નિયમો બદલવામાં મુખ્ય ભૂમિકા ભજવશે. તાત્કાલિક વિઝા રાહતની ખાતરી આપવામાં આવતી નથી. વેનેઝુએલા અને વિદેશ નીતિઃ વેનેઝુએલાને યુનાઇટેડ સ્ટેટ્સનું ૫૧મું રાજ્ય બનાવવા જેવા રાજકીય નિવેદનોને વાસ્તવિક નીતિ અથવા બંધારણીય પ્રક્રિયા ગણી શકાય નહીં. કોંગ્રેસ વિદેશ નીતિ, લશ્કરી ખર્ચ અને પ્રતિબંધોની દેખરેખ વધારી શકે છે, પરંતુ રાષ્ટ્રપતિની રાજદ્વારી સત્તાઓ રહેશે.
મિત્રો, જો આપણે ૩ નવેમ્બર, ૨૦૨૬ ના રોજ યોજાયેલી મધ્યસત્ર ચૂંટણીમાં ભારતીય-અમેરિકન અને મુસ્લિમ મતદારોની ભૂમિકા પર વિચાર કરીએ, તો મિશિગનમાં ૪૨ વર્ષીય ડેમોક્રેટિક ઉમેદવાર અબ્દુલ અલ-સૈયદે રિપબ્લિકન માઇક રોજર્સને હરાવીને ઇતિહાસ રચ્યો, અને યુએસ સેનેટમાં પહોંચનારા પ્રથમ મુસ્લિમ બન્યા. તેમણે પોતાના અભિયાનને આરોગ્યસંભાળ, જીવનનિર્વાહના ખર્ચ અને રાજકારણમાં કોર્પોરેટ નાણાંના પ્રભાવ પર કેન્દ્રિત કર્યું. ટ્રમ્પના તીખા હુમલાઓ છતાં, તેમની જીતે મુસ્લિમ-અમેરિકન સમુદાયના રાજકીય પ્રતિનિધિત્વને ફરીથી મજબૂત બનાવ્યું. જોકે ચૂંટણીના પરિણામને પ્રભાવિત કરનારા મુસ્લિમ અને ભારતીય-અમેરિકન મતદારો દ્વારા આપવામાં આવેલા મતોની ટકાવારી અંગેનો સચોટ રાષ્ટ્રીય ડેટા હજુ સુધી ઉપલબ્ધ નથી, તેમ છતાં તેમની ભૂમિકા મહત્વપૂર્ણ ગણી શકાય, પરંતુ સમગ્ર ચૂંટણી વિજયનો શ્રેય કોઈ એક સમુદાયને આપવો અન્યાયી રહેશે. ચૂંટણી પરિણામો ભારતીય-અમેરિકન સમુદાય માટે પણ મહત્વપૂર્ણ હતા. ફ્લોરિડામાં પિયા દાંડિયા અને વર્જિનિયામાં સુહાસ સુબ્રમણ્યમની જીત, મેરીલેન્ડમાં અરુણા મિલરની ફરીથી ચૂંટણીમાં સફળતા અને અન્ય ભારતીય મૂળના ઉમેદવારોના પ્રદર્શને અમેરિકન રાજકારણમાં આ સમુદાયની વધતી ભાગીદારી દર્શાવી.
મિત્રો, જ્યારે ભારત-અમેરિકા સંબંધો, યુદ્ધ અને અર્થતંત્રને સમજવાની વાત આવે છે, ત્યારે ભારત માટે, ડેમોક્રેટિક કોંગ્રેસનું આગમન વેપાર વાટાઘાટોમાં વધુ સંસ્થાકીય સંવાદની સંભાવના ધરાવે છે. ભારતીય નિકાસકારોને ટેરિફ પર પુનર્વિચાર કરવાથી ફાયદો થઈ શકે છે, પરંતુ આ સ્વયંભૂ પરિવર્તન નથી. સંરક્ષણ સહયોગ, ક્વાડ, ટેકનોલોજી, ઊર્જા અને ચીન અંગે વ્યૂહાત્મક ભાગીદારી બંને દેશો વચ્ચેના સહિયારા હિતો પર આધારિત છે, અને તેથી રાજકીય ફેરફારો છતાં ચાલુ રહેવાની શક્યતા છે. ઈરાન યુદ્ધ એક મુખ્ય ચૂંટણી મુદ્દો હતો. રોઇટર્સના જણાવ્યા અનુસાર, ટ્રમ્પે તેમની ચૂંટણી હારમાં ઈરાન યુદ્ધની ભૂમિકા સ્વીકારી હતી, પરંતુ તેમના લશ્કરી નિર્ણયનો બચાવ કર્યો હતો. ઈરાની સંસદના સ્પીકરે પરિણામનું સ્વાગત કરતા કહ્યું હતું કે અમેરિકન મતદારોએ યુદ્ધ વિરુદ્ધ મતદાન કર્યું હતું.
મિત્રો, ડેમોક્રેટિક કોંગ્રેસ રશિયા-યુક્રેન યુદ્ધ, ઈરાન- અમેરિકા સંઘર્ષ અને પ્રાદેશિક તણાવ માટે વધુ તપાસ અને જવાબદારીની માંગ કરી શકે છે. જો કે, યુદ્ધ સમાપ્ત કરવાનો નિર્ણય ફક્ત ચૂંટણી પરિણામો પર આધારિત રહેશે નહીં; રાષ્ટ્રપતિ, લશ્કરી નેતૃત્વ, રાજદ્વારી વાટાઘાટો અને સંબંધિત દેશોની વ્યૂહરચના પણ મહત્વપૂર્ણ રહેશે. ચૂંટણી પરિણામો પછી યુએસ શેરબજાર આશાસ્પદ રાહત અને નીતિગત અનિશ્ચિતતા બંનેનો અનુભવ કરી શકે છે. સંભવિત ટેરિફ ઘટાડાથી આયાત ખર્ચમાં ઘટાડો થઈ શકે છે, જ્યારે સરકારી ખર્ચ, દેવાની મર્યાદા અને બજેટ પરના સંઘર્ષો બજારમાં અસ્થિરતા પેદા કરી શકે છે. ભારતીય બજારોને યુએસ વેપાર નીતિમાં સ્થિરતાનો લાભ મળી શકે છે, પરંતુ વૈશ્વિક તેલના ભાવ, ડોલર અને યુદ્ધની પરિસ્થિતિ પણ ભારતીય અર્થતંત્રને અસર કરશે.
મિત્રો અમેરિકાની મધ્યસત્ર ચૂંટણીમાં ડેમોક્રેટ્સે સેનેટ અને હાઉસ બંને પર કબજો કર્યા પછી વૈશ્વિક સ્તરે, વૈશ્વિક શેરબજાર અને ડોલર રાતોરાત નીચા સ્તરેથી ફરી વળ્યા છે. આ પરિણામથી એવી પણ આશંકા વ્યક્ત થઈ છે કે નિયમનકારી ચકાસણી દ્વારા કૃત્રિમ ક્ષેત્રના ઝડપી વિકાસને રોકી શકાય છે. આજે સવારે યુરોપમાં પરિણામો મુજબ, એમએસસીઆઈઓલ-વર્લ્ડ ઇન્ડેક્સ ૦.૧૩ ટકા વધ્યો છે, જ્યારે યુરોપનો સ્ટોક્સ ૬૦૦ ઇન્ડેક્સ – જે કૃત્રિમ – સંબંધિત જોખમો સામે હેજ તરીકે કામ કરે છે – ૦.૫ ટકા વધ્યો છે. ચીનનો સ્ટોક બેન્ચમાર્ક બે ટકાથી વધુ વધ્યો છે, જે સાત મહિનામાં તેનો શ્રેષ્ઠ દિવસ છે. ડેમોક્રેટ્સની જીત બાદ ક્રિપ્ટોકરન્સી તેમના ઘટાડામાંથી બહાર આવી છે. વૈશ્વિક સ્તરે, આ ચૂંટણીના આંચકાને ટ્રમ્પની નીતિઓ સામે એક મુખ્ય આદેશ તરીકે જોવામાં આવી રહ્યો છે. ઈરાનના ટોચના વાટાઘાટકારોએ તેને યુદ્ધ સામે અમેરિકન મતદારોના સંદેશ તરીકે વર્ણવ્યું છે, જ્યારે સ્પેનિશ વડા પ્રધાન અને ફ્રેન્ચ પ્રધાનો જેવા યુરોપિયન નેતાઓએ તેને જમણેરી લહેરના નબળા પડવા અને વૈશ્વિક નીતિઓમાં પરિવર્તનના સંકેત તરીકે પ્રકાશિત કર્યું છે. પરિણામો પછી વૈશ્વિક શેર અને કોમોડિટી બજારોમાં પણ નોંધપાત્ર અસ્થિરતા જોવા મળી છે,જેમાંરોકાણકારો રાજકીય નિયંત્રણમાં આ મોટા પરિવર્તનને પ્રતિબિંબિત કરવા માટે તેમની વ્યૂહરચનાઓ ગોઠવી રહ્યા છે. નવી દિલ્હીમાં ભારતીય અધિકારીઓ અને વેપાર નિષ્ણાતો પરિણામોને સાવધાની સાથે જોઈ રહ્યા છે પરંતુ કેટલાક આશાવાદ સાથે. તેઓ માને છે કે યુએસ કોંગ્રેસ પર ડેમોક્રેટિક નિયંત્રણ રાષ્ટ્રપતિ ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પની એકપક્ષીય ટેરિફ નીતિઓ પર કાયદાકીય પ્રતિબંધો લાદી શકે છે, જેનાથી ભારતને દ્વિપક્ષીય વેપાર વાટાઘાટોમાં વધુ સારી તક મળશે. જો કે, માનવ અધિકારો અને એચ-૧બી વિઝા નીતિઓ પર ડેમોક્રેટ્સનું કડક વલણ ભારત માટે કેટલીક નવી અનિશ્ચિતતાઓ પણ ઊભી કરી શકે છે.
આમ, જો આપણે ઉપરોક્ત વાર્તાનો અભ્યાસ અને વિશ્લેષણ કરીએ, તો આપણને જાણવા મળે છે કે ૨૦૨૬ ની મધ્યસત્ર ચૂંટણીઓ ટ્રમ્પ માટે સ્પષ્ટ રાજકીય ચેતવણી છે, જે અમેરિકન લોકશાહી માટે એક કસોટી છે. મતદારોએ ફુગાવા, યુદ્ધ, ઇમિગ્રેશન અને શાસન શૈલી પ્રત્યે પોતાની નારાજગી વ્યક્ત કરી છે. ડેમોક્રેટ્સે હવે સાબિત કરવું પડશે કે તેમની સંસદીય બહુમતીનો ઉપયોગ ફક્ત વિરોધ પ્રદર્શન માટે જ નહીં, પરંતુ સામાન્ય નાગરિકોની આર્થિક અને સામાજિક સમસ્યાઓના નિરાકરણ માટે પણ થઈ શકે છે. આગામી બે વર્ષ અમેરિકન લોકશાહી, ભારત-અમેરિકા સંબંધો અને વૈશ્વિક આર્થિક સ્થિરતા માટે મહત્વપૂર્ણ રહેશે. ચૂંટણીઓએ સત્તાનું સંતુલન બદલી નાખ્યું છે – પરંતુ વાસ્તવિક પરિવર્તન કોંગ્રેસ અને રાષ્ટ્રપતિ સંઘર્ષ કરતાં જવાબદારી, સંવાદ અને જાહેર હિતને કેટલું પ્રાધાન્ય આપે છે તેના પર નિર્ભર રહેશે.
